KIỀU MỸ DUYÊN
Họp đại bồi thẩm đoàn ngày 5 tháng 3/2026, tại thành phố Santa Ana
Theo hiến pháp Hoa Kỳ, đại bồi thẩm đoàn là tai, là mắt của dân. Tôi thường khuyến khích người Mỹ gốc Việt, nơi người Mỹ thiểu số nên nộp đơn thi vào làm đại bồi thẩm đoàn.
Đại bồi thẩm đoàn gồm có đại bồi thẩm đoàn quận, tiểu bang và liên bang. Muốn vào làm đại bồi thẩm đoàn, phải lấy mẫu đơn trên mạng của tòa án, nộp đơn, sau đó cảnh sát tư pháp sẽ điều tra lý lịch của ứng cử viên. Ứng cử viên viết một bài luận nộp cho tòa án, sau đó các chánh án phỏng vấn. Ở Orange County có trên ba triệu dân, được chọn 19 đại bồi thẩm đoàn, 11 người dự khuyết. Nếu trong 19 người, có người vì lý do nào đó không làm được thì người dự khuyết sẽ được thế vào.
Đại bồi thẩm đoàn làm việc một ngày 8 giờ, thứ Bảy, Chủ nhật nếu tự nguyện có thể đi làm việc. Việc làm của đại bồi thẩm đoàn nhiều lắm. Đại bồi thẩm đoàn gồm có sáu ủy ban, một người được chọn vào hai ủy ban.
Các chánh án lựa chọn tùy theo khả năng của từng người, như người có khả năng về luật pháp thì ở ủy ban tội phạm, người có khả năng về xã hội thì vào ủy ban nhân quyền, ủy ban đặc biệt về làm dự án luật.
Đại bồi thẩm đoàn không làm luật nhưng làm dự luật, sau đó được 2/3 giám sát chấp thuận thì sẽ thành luật. Nhiều ứng cử viên vào đại bồi thẩm đoàn, đủ thành phần, cựu luật sư, cảnh sát trưởng, chuyên viên cứu hỏa, bác sĩ, thương gia, v.v. Đa số ứng cử viên là người lớn tuổi, có người đang làm việc, có người hưu trí, có trình độ văn hóa, nhất là có lòng muốn phục vụ xã hội.
Chức vụ của đại bồi thẩm đoàn là chức vụ danh dự, là tự nguyện, là phục vụ, chứ không phải vì lương bổng. Bồi thẩm đoàn là nhiệm vụ của người dân, nhưng đại bồi thẩm đoàn là thiện nguyện phục vụ.
Năm 2000, khi chúng tôi ứng cử vào đại bồi thẩm đoàn, lương mỗi ngày là $50, nhưng đến nay 2026, 26 năm sau lương vẫn như thế, không thay đổi. Phụ nữ ứng cử vào làm đại bồi thẩm đoàn rất ít, năm 2000 có năm phụ nữ đắc cử, năm 2026, 26 năm sau có chín người đắc cử.
Những diễn giả được mời thuyết trình ở các buổi họp của đại bồi thẩm đoàn là những người rất nổi tiếng trong xã hội, như chánh án liên bang, chánh án David O. Carter, giám đốc điều tra tội phạm của liên bang, và trong mấy chục năm nay chỉ có một chánh án người gốc Việt duy nhất là chánh án Cheri Phạm của Orange County, v.v.
Nếu được chọn vào làm đại bồi thẩm đoàn là điều may mắn. Nhiệm kỳ một năm, có thể tái đắc cử, làm đại bồi thẩm đoàn, học nhiều điều hay, nhất là những sinh viên nào muốn sau này làm chánh án, hay muốn làm chính trị thì nên ứng cử vào làm đại bồi thẩm đoàn ở quận, ở tiểu bang hay liên bang. Những học sinh trung học hay đại học nên tham gia vào những tổ chức thiện nguyện nư YMCA, Young Life, Cross Red, hay làm việc thiện nguyện ở chùa, nhà thờ, v.v.
Đại bồi thẩm đoàn ngoài làm việc ở tòa án, còn đi thăm các nhà tù, cơ sở y tế, xã hội, trung tâm 911, các cơ sở Cảnh Sát, những cơ sở hành chính của chính phủ, v.v.
Làm đại bồi thẩm đoàn học được nhiều điều hữu ích lắm.
Mỗi năm, chính phủ ra thông cáo tuyển chọn đại bồi thẩm đoàn. Nếu quý vị nào muốn nộp đơn vào đại bồi thẩm đoàn, nên chuẩn bị:
– Tín chỉ tốt.
– Viết sẵn bản tiểu sử của mình, không phân biệt nam nữ, sắc tộc, nhưng phải là công dân Mỹ. Người ở quận nào thì tranh cử ở quận đó, ở tiểu bang nào thì tranh cử đại bồi thẩm đoàn của tiểu bang đó.
Nên gặp những người đã từng làm đại bồi thẩm đoàn để họ chia sẻ những kinh nghiệm lúc họ làm đại bồi thẩm đoàn hoặc trước khi ra tranh cử viết bài luận như thế nào. Nếu tìm được người viết thư giới thiệu thì tốt lắm, nhờ người nổi danh, nổi tiếng. Nhờ người ma biết mặt, chúa biết tên thì rất tốt.
Chúng tôi mong năm nào cũng có ứng cử viên đại bồi thẩm đoàn của quận, của tiểu bang và liên bang là người Mỹ gốc Việt hoặc người thiểu số. Phụ nữ cũng nên tham gia vào việc ứng cử đại bồi thẩm đoàn. Hy vọng phụ nữ ra tranh cử nhiều nhiều và hy vọng phụ nữ cũng sẽ đắc cử nhiều, chứ hiện nay ở các tiểu bang, đại bồi thẩm đoàn là phụ nữ ít quá. Người trẻ cũng nên tham gia ứng cử vào chức vụ đại bồi thẩm đoàn. Thời gian một năm không bao lâu nhưng được các chánh án hơn 20- 30 năm dạy bảo, sẽ học được nhiều lắm.
Chúc người Mỹ di cư sẽ đắc cử vào đại bồi thẩm đoàn năm 2026- 2027 nhiều nhiều. Bất cần làm việc gì cũng ích lợi, hữu ích cho người khác và hữu ích cho chính mình, miễn là đừng hại ai, đừng nói xấu ai, giúp người thì người sẽ giúp mình. Những người trẻ nên nộp đơn vào làm đại bồi thẩm đoàn. Ở tòa án là nơi học hỏi nhiều nhất, học những điều mà các trường đại học không có dạy cho mình.
Mong những người trẻ nên tham gia vào những việc làm xã hội, có ích cho người khác và có ích cho chính mình.
Orange County, 3/2026
kieumyduyen1@yahoo.com)
