Truyền thông trong nước ngày 31-1 đồng loạt đưa tin, hàng loạt doanh nghiệp buôn bán hang thực phẩm, ăn uống “đứng hình” vì nghị định 46/2026 có hiệu lực “ngay sau khi ký”. Nghị định mang tên là “thi hành luật an toàn thực phẩm” nhưng không có hướng dẫn rõ ràng.
Theo ghi nhận của báo Thanh Niên, ngày 26.1, các cơ quan kiểm định chất lượng hàng hóa như Trung tâm kỹ thuật 3 (Quatest 3) thông báo tạm dừng tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra nhà nước thực phẩm nhập khẩu. Việc tạm ngừng tiếp nhận này được thực hiện từ ngày 29.1.2026 cho đến khi có thông báo mới. Một chuyên gia hải quan giải thích, luật ATTP có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 và Nghị định 46 có hiệu lực từ ngày ký (26.1), trong đó có những quy định thay đổi gần như 100%. Cụ thể, bản đăng ký công bố sản phẩm năm 2026 sẽ có thời hạn hiệu lực cố định là 3 năm chứ không còn là vô thời hạn như trước đây nữa, điều này có nghĩa là doanh nghiệp phải chủ động theo dõi để đăng ký lại định kỳ. Quy trình công bố cũng được thực hiện hoàn toàn trực tuyến, các doanh nghiệp sẽ phải nộp hồ sơ thông qua cổng dịch vụ công quốc gia. Việc này thực sự là một bước tiến quan trọng trong việc số hóa thủ tục giúp mọi thứ trở nên minh bạch và hiệu quả hơn. Nhưng vì đột ngột nên khiến mọi việc bị ách tắc.
Tuy nhiên, việc ban hành Nghị định nhưng lại chưa có hướng dẫn rõ ràng khiến doanh nghiệp bị ảnh hưởng, nhất là ngay thời điểm chuẩn bị tiêu thụ lễ tết và cơ quan quản lý chuẩn bị nghỉ tết, việc hỗ trợ cho doanh nghiệp sẽ chậm hơn.
Trả lời phỏng vấn của báo Thanh Niên, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm trọng tài thương mại Luật gia VN, hệ lụy lớn nhất khi có luật mà thiếu Nghị định hay Thông tư hướng dẫn chính là tình trạng “luật treo”. Các cơ quan thực thi tại địa phương thường có tâm lý e ngại, sợ sai phạm khi phải tự giải thích luật, nên chọn giải pháp an toàn là tạm ngưng tiếp nhận hồ sơ.
Ông Nguyễn Văn Mười – Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN, nhận định: “Trong bối cảnh cuối năm, việc kinh doanh, lưu thông hàng hóa của các doanh nghiệp rất quan trọng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ thì nguồn vốn của họ có thể dồn vào những lô hàng ở thời điểm này, nếu bị ách tắc và không đưa hàng ra bán kịp lúc có thể dẫn đến phá sản. Chính vì vậy, Hiệp hội kiến nghị cơ quan quản lý nên linh động có những giải pháp tháo gỡ, không thể từ chối tiếp nhận và đẩy doanh nghiệp vào thế khó khăn. Nếu luật ban hành mà chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể thì nên áp dụng theo những quy định cũ trước đó, hoặc có những giải pháp tạm thời để giải tỏa hàng hóa và đưa vào lưu thông“.
