Một cuộc nghiên cứu mới và quy mô vừa được công bố trên diễn đàn y khoa JAMA Health Forum đã làm sáng tỏ mối liên hệ đáng lo ngại giữa việc sử dụng cần sa (marijuana) ở lứa tuổi thanh thiếu niên và các bệnh tâm thần nghiêm trọng khi họ bước vào tuổi trưởng thành.
Các nhà nghiên cứu đã theo dõi hồ sơ sức khỏe của hơn 460,000 thanh thiếu niên thuộc hệ thống y tế Kaiser Permanente tại Bắc phần tiểu bang California, Hoa Kỳ. Những người trẻ này được theo dõi sát sao cho đến khi họ 25 tuổi. Kết quả cho thấy những ai sử dụng cần sa có khả năng cao mắc phải các chứng bệnh tâm thần nặng, cũng như trầm cảm và lo âu.
Giải đáp câu hỏi “Con gà hay quả trứng”
Trong nhiều năm qua, giới y khoa vẫn tranh luận về vấn đề này. Liệu cần sa gây ra bệnh tâm thần, hay những người vốn đã có vấn đề về tâm lý thường tìm đến cần sa để tự chữa trị (giải tỏa căng thẳng)? Đây là câu hỏi hóc búa giống như chuyện “con gà có trước hay quả trứng có trước”.
Tuy nhiên, cuộc nghiên cứu này được thiết kế rất chặt chẽ để tìm ra câu trả lời chính xác. Bác sĩ Lynn Silver, một chuyên gia nhi khoa và là tác giả của nghiên cứu, cho biết nhóm của bà đã loại bỏ tất cả những thanh thiếu niên đã có dấu hiệu bệnh tâm thần trước khi họ bắt đầu dùng cần sa.
Bằng cách chỉ theo dõi những đứa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh về mặt tâm lý trước khi hút cần sa, các nhà nghiên cứu có thể xác định rằng chính loại ma túy này là nguyên nhân dẫn đến các chẩn đoán bệnh tật sau này.
Những con số biết nói và nguy cơ “đùa với lửa”
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, những thanh thiếu niên báo cáo đã sử dụng cần sa trong năm qua gặp nguy cơ cao gấp đôi về hai chứng bệnh tâm thần nghiêm trọng:
Rối loạn lưỡng cực (Bipolar disorder): Đây là tình trạng người bệnh thay đổi cảm xúc cực độ, lúc thì hưng phấn quá mức (mania), lúc lại rơi vào trầm cảm sâu sắc.
Rối loạn tâm thần (Psychotic disorders): Điển hình là bệnh tâm thần phân liệt (schizophrenia). Hãy tưởng tượng một người bị mất kết nối với thực tại, họ nghe hoặc thấy những thứ không có thật. Đây là một trạng thái rất đáng sợ và gây tàn phế về tinh thần.
Bác sĩ Ryan Sultan tại Đại học Columbia, người không tham gia vào nghiên cứu nhưng là một chuyên gia về lĩnh vực này, nhận định: “Đây là những tình trạng đáng sợ hơn cả mà chúng tôi lo lắng”. Ông ví von việc thanh thiếu niên sử dụng cần sa giống như đang “đùa với lửa”.
Ngoài ra, nguy cơ mắc trầm cảm tăng khoảng một phần ba và lo âu tăng khoảng một phần tư ở những người dùng cần sa.
Tại sao bộ não trẻ lại nhạy cảm?
Bác sĩ Silver giải thích rằng bộ não của trẻ em và thanh thiếu niên vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Các thụ thể (receptors) trong não bộ rất nhạy cảm với các chất hóa học trong cần sa. Khi chất này tác động vào, nó có thể làm thay đổi sự phát triển thần kinh, dẫn đến những hậu quả lâu dài.
Điều đáng chú ý là nghiên cứu cho thấy những người sử dụng cần sa khi càng nhỏ tuổi thì mối liên hệ với bệnh trầm cảm và lo âu càng mạnh.
Cái giá phải trả cho xã hội
Hiện nay, với làn sóng hợp pháp hóa cần sa tại nhiều nơi, nhiều người lầm tưởng rằng đây là một sản phẩm “tự nhiên” và “an toàn” để giảm căng thẳng. Bác sĩ Silver khẳng định: “Điều đó hoàn toàn không đúng sự thật”.
Bà chỉ ra một bài toán kinh tế đau lòng: Dù thị trường cần sa tại Hoa Kỳ trị giá hàng chục tỷ đô la, nhưng chi phí xã hội để chăm sóc cho bệnh nhân tâm thần phân liệt lên tới 350 tỷ đô la mỗi năm. Nếu số lượng người mắc bệnh này gia tăng do cần sa, gánh nặng kinh tế sẽ xóa sạch mọi lợi nhuận mà ngành công nghiệp này mang lại.
Bác sĩ Sultan cảnh báo thêm rằng các rối loạn tâm thần này giống như những “cơn co giật” trong não bộ, gây độc hại cho thần kinh (neurotoxic). Khi một người trẻ bị lún sâu vào loạn thần, việc kéo họ trở lại cuộc sống bình thường sẽ ngày càng khó khăn hơn.
Tham khảo: Scientific American & NPR
https://www.scientificamerican.com/article/the-link-between-cannabis-and-psychosis-in-teens-is-real
https://www.npr.org/2026/02/21/nx-s1-5719338/cannabis-marijuana-weed-teens-psychosis-jama
