Vào những ngày đầu tháng Ba năm 2026, thế giới không chỉ chấn động bởi tin tức Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng sau các đợt không kích của Hoa Kỳ và Israel, mà còn chứng kiến một cuộc tháo chạy tài sản quy mô lớn trên không gian mạng.
Theo các dữ liệu mới nhất từ các công ty phân tích chuỗi khối (blockchain), ngay sau khi bom đạn bắt đầu rơi vào ngày 28 tháng 2, các sàn giao dịch tiền điện tử tại Iran đã ghi nhận một lượng tiền rút ra kỷ lục.
Chuyện gì đã xảy ra với dòng tiền?
Theo báo cáo của công ty Chainalysis, trong khoảng thời gian từ ngày 28 tháng 2 đến ngày 2 tháng 3, khoảng 10,3 triệu đô la tiền ảo (crypto) đã “bốc hơi” khỏi các sàn giao dịch của Iran.
Đỉnh điểm của sự việc là ngay sau khi tin tức về các cuộc không kích được loan báo. Tại sàn giao dịch lớn nhất Iran là Nobitex, lượng tiền rút ra đã tăng vọt 700% chỉ trong vài phút. Có những giờ, dòng tiền chảy ra đạt mức 2 triệu đô la, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình hàng ngày.
Tại sao người ta lại rút tiền ảo lúc này?
Để hiểu rõ vấn đề, chúng ta cần nhìn vào ba lý do chính mà các chuyên gia phân tích đưa ra. Đây là những suy luận dựa trên cách dòng tiền di chuyển trên chuỗi khối:
- Người dân tìm nơi trú ẩn: Đồng nội tệ của Iran (Rial) vốn đã yếu, nay càng trở nên mong manh trước tin lãnh tụ qua đời và chiến tranh leo thang. Người dân Iran bình thường, lo sợ tài sản của mình bị mất giá trị hoặc bị phong tỏa, đã chuyển sang tiền ảo như một loại “vàng kỹ thuật số”. Họ rút tiền từ sàn về ví cá nhân (self-custody) để tự mình giữ gìn. Đây là phản ứng tự nhiên để bảo vệ mồ hôi nước mắt của họ.
- Các sàn giao dịch xóa dấu vết: Trong bối cảnh hỗn loạn, chính các sàn giao dịch tiền ảo cũng có thể đang di chuyển tiền sang các ví mới để giảm bớt sự “hiển thị” trên hệ thống. Điều này giúp họ tránh sự dòm ngó của các tổ chức quốc tế hoặc để bảo vệ nguồn thanh khoản của mình trước các cuộc tấn công mạng.
- Chính quyền và Vệ binh Cách mạng tẩu tán tài sản: Đây là giả thuyết đáng lo ngại nhất. Các tổ chức liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) có thể đang sử dụng hệ thống tiền ảo để di chuyển ngân quỹ ra nước ngoài nhằm trốn tránh các lệnh trừng phạt hoặc thanh toán cho các giao dịch quân sự. Báo cáo từ TRM Labs cho thấy trong năm 2024, hai sàn giao dịch tại Anh là Zedcex và Zedxion đã chuyển hơn 600 triệu đô la thay mặt cho IRGC.
Sự kiện này cho thấy vai trò phức tạp của tiền ảo. Một mặt, nó là cứu cánh cho người dân vô tội muốn bảo vệ tài sản trước lạm phát và chiến tranh. Mặt khác, nó lại là công cụ đắc lực cho các chính quyền bị cấm vận để duy trì hoạt động thương mại.
Bộ Quốc phòng Iran thậm chí đã bắt đầu chấp nhận tiền ảo để thanh toán cho việc buôn bán vũ khí từ đầu năm 2026. Điều này biến tiền ảo thành một kênh thanh toán thay thế quan trọng khi hệ thống ngân hàng quốc tế đóng cửa với họ.
Thị trường thế giới phản ứng ra sao?
Mặc dù tình hình tại Trung Đông vô cùng căng thẳng, thị trường Bitcoin toàn cầu vẫn giữ được sự bình tĩnh đáng ngạc nhiên. Sau một đợt biến động nhẹ vào Chủ Nhật khi giới đầu tư lo ngại về giá năng lượng, giá Bitcoin đã ổn định trở lại.
Giới quan sát nhận định rằng, các sự kiện tại Iran tuy nghiêm trọng nhưng chưa đủ để làm sập mạng lưới khai thác Bitcoin toàn cầu hay gây ra sự bán tháo hoảng loạn trên diện rộng.
Kết luận
Những con số biết nói từ Chainalysis và Elliptic đã vẽ nên một bức tranh rõ nét: Khi tiếng súng vang lên, dòng tiền sẽ tìm đường tháo chạy. Việc 10,3 triệu đô la rời khỏi các sàn Iran chỉ trong ba ngày là minh chứng cho thấy người dân và cả giới cầm quyền tại đây đang ráo riết chuẩn bị cho những ngày tháng bất định sắp tới.
Nguồn tham khảo:
https://decrypt.co/359789/iranian-exchange-outflows-spiked-to-10-3m-amid-airstrikes-chainalysis
