Chính sách tăng lương tối thiểu lên 20 USD mỗi giờ cho nhân viên ngành thức ăn nhanh tại California đang gây ra nhiều tranh cãi. Một bài nghiên cứu mới từ Đại học California, Santa Cruz (UCSC) chỉ ra rằng đạo luật AB 1228 mang lại những kết quả không như mong đợi của các nhà hoạch định chính sách.
Lương tăng nhưng thu nhập có thực sự tăng?
Học giả Stephen Owen, người thực hiện nghiên cứu, gọi đây là trường hợp điển hình của việc “làm ơn mắc oán”. Ông nhận thấy một nghịch lý đáng nhớ: Mức lương cao khiến công việc này trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết, dẫn đến số lượng người nộp đơn xin việc tăng vọt. Ví dụ, một nhóm cửa hàng Burger King ghi nhận số đơn ứng tuyển tăng đến 400% vào tháng 8 năm 2024.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Nếu chủ tiệm phải trả lương cao hơn, họ sẽ lấy tiền ở đâu?
Để giải quyết bài toán chi phí, các chủ tiệm đã chọn cách cắt giảm giờ làm của nhân viên. Bài nghiên cứu kể rằng:
- Tại một số cửa hàng Burger King, số ca làm việc giảm hơn 21%.
- 18 cửa hàng McDonald’s tại vùng Trung phần California cắt giảm gần 12% giờ làm của nhân viên, tương đương với việc mất đi 62 công việc toàn thời gian trong một năm.
Vì ít giờ làm hơn, nhiều nhân viên không còn đủ điều kiện nhận các phúc lợi phụ trợ. Thậm chí, các chủ tiệm cũng cắt bỏ lương làm thêm giờ – vốn là nguồn thu nhập quan trọng của những người làm việc lâu năm.
Người tiêu dùng và doanh nghiệp cùng gánh vác chi phí
Chủ tiệm không chỉ cắt giảm nhân sự mà còn tăng giá thực đơn để bảo đảm lợi nhuận. Từ tháng 9 năm 2023, giá đồ ăn tại các cửa hàng này đã tăng từ 8% đến 12%. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến những khách hàng có lợi tức thấp, vốn là nhóm khách hàng chính của đồ ăn nhanh.
Ngoài ra, các doanh nghiệp đang đẩy nhanh tiến trình tự động hóa. Bạn có thể thấy nhiều máy đặt món tự động (kiosk) xuất hiện tại Burger King, McDonald’s hay Taco Bell. Thậm chí, một số nơi đang thử nghiệm trí tuệ nhân tạo để nhận đơn hàng bằng giọng nói và máy rửa bát tự động. Những công nghệ tối tân này có thể thay thế hoàn toàn con người trong tương lai gần.
Phản ứng từ Chính quyền bang
Văn phòng Thống đốc Gavin Newsom lập tức bác bỏ các kết quả trên. Người phát ngôn Tara Gallegos cho rằng bài nghiên cứu này thiếu tính căn bản vì chỉ dựa trên một số ít cuộc phỏng vấn tại một con phố ở Santa Cruz và chưa qua bình duyệt chuyên gia. Phía chính quyền khẳng định lương cao giúp nâng đỡ người lao động thoát nghèo và củng cố nền kinh tế.
Lối đi nào cho chính sách tương lai?
Học giả Stephen Owen suy nghĩ rằng tăng lương tối thiểu cho một ngành cụ thể có thể tạo ra những khuyến khích ngược ngạo. Thay vì tập trung vào ngành thức ăn nhanh, ông đề nghị chính phủ nên ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao hơn như y tế hoặc sản xuất.
Ông cũng đề xuất các phương án thay thế để giúp đỡ người nghèo mà không gây áp lực lên doanh nghiệp, như:
- Cải thiện mạng lưới an sinh xã hội.
- Thay đổi quy chế tín dụng thuế thu nhập.
- Giảm bớt các quy định rườm rà trong việc quản trị kinh doanh.
Cuộc tranh luận này vẫn chưa có hồi kết, nhưng nó cho thấy mọi chính sách kinh tế đều giống như một chiếc bập bênh: khi nâng một đầu lên, đầu kia có thể sẽ hạ xuống theo cách chúng ta không mong muốn.
Nguồn tham khảo:
