KATHMANDU (08/03/2026) — Một cơn địa chấn chính trị vừa xảy ra tại Nepal. Vào thứ Bảy vừa qua, Ủy ban Bầu cử Nepal xác nhận Balen Shah, 35 tuổi, một cựu ca sĩ nhạc rap và là thị trưởng thủ đô Kathmandu, đã đánh bại cựu Thủ tướng K.P. Sharma Oli ngay tại đơn vị bầu cử của ông này.
Làm thế nào một ca sĩ nhạc rap 35 tuổi, người thường xuyên xuất hiện với cặp kính râm đen và áo khoác da, lại có thể đánh bại một cựu Thủ tướng lão luyện từng thống trị chính trường nhiều thập niên? Chiến thắng của Balen Shah (tên thật là Balendra Shah) trước ông K.P. Sharma Oli không phải là một sự ngạc nhiên ngẫu nhiên, mà là kết quả của một cơn bão chính trị đã được dự báo trước.
Dưới đây là những phân tích chi tiết về sự trỗi dậy của Balen Shah và lý do tại sao cử tri Nepal lại chọn ông để gửi gắm tương lai.
1. Sự phẫn nộ của thế hệ Gen Z và bi kịch tháng 9
Để hiểu tại sao Balen thắng, chúng ta phải nhìn lại sự kiện đau thương vào tháng 9 năm 2025. Khi đó, chính phủ của cựu Thủ tướng Oli đã ban hành lệnh cấm các nền tảng mạng xã hội. Đối với giới trẻ Nepal (Gen Z), đây là giọt nước làm tràn ly.
- Từ online xuống đường phố: Cuộc biểu tình bắt đầu vì quyền tự do internet nhưng nhanh chóng biến thành phong trào chống tham nhũng quy mô lớn.
- Sự đàn áp đẫm máu: Cảnh sát đã sử dụng vũ lực mạnh tay. Có tới 77 người thiệt mạng, trong đó nhiều người biểu tình không vũ trang bị bắn. Một cuộc điều tra sau đó cho thấy lệnh sử dụng vũ lực chết người đến từ cấp cao nhất.
- Con ông cháu cha: Người biểu tình chỉ trích gay gắt sự bất bình đẳng và văn hóa “nepo babies” (ám chỉ con cái của các quan chức được ưu ái), trong khi thanh niên bình thường không có cơ hội thăng tiến.
Một cử tri 18 tuổi, Nandav Yadav, phát biểu: “Cựu Thủ tướng Oli lẽ ra có thể ngăn chặn điều đó, nhưng ông ấy đã không làm. Đó là lý do chúng tôi ủng hộ Balen Shah.” Balen Shah đã đứng về phía người biểu tình, gọi ông Oli là kẻ phản bội đất nước.
2. Chiến lược tranh cử “Phi truyền thống”
Balen Shah không đi theo con đường vận động cũ kỹ. Trong khi các đối thủ tổ chức những buổi họp kín, Balen biến các cuộc vận động thành những buổi trình diễn âm nhạc và công nghệ.
- Sức mạnh của AI và Âm nhạc: Tại các sự kiện ở huyện Chitwan, thay vì những bài diễn văn dài dòng, người ta nghe thấy những bài hát do trí tuệ nhân tạo (AI) soạn lời với thông điệp: “Hết giờ rồi, những nhà lãnh đạo giả tạo… Chúng tôi sẽ rung chuông chiến thắng.”
- Tránh né báo chí, tập trung vào mạng xã hội: Balen Shah hiếm khi trả lời phỏng vấn trực tiếp với giới truyền thông. Thay vào đó, ông nói chuyện trực tiếp với cử tri qua mạng xã hội, nơi ông có hàng triệu người theo dõi. Điều này giúp ông kiểm soát thông điệp của mình mà không bị chất vấn về những tranh cãi trong quá khứ khi còn làm Thị trưởng Kathmandu (như việc mạnh tay dẹp bỏ hàng rong).
- Biểu tượng: Cặp kính râm đen và phong cách Hip Hop của ông tạo ra sự tương phản rõ rệt với những bộ vest cũ kỹ của giới chính trị gia truyền thống.
3. Đánh trúng “nỗi đau” kinh tế
Sự hào nhoáng bên ngoài không phải là tất cả. Balen Shah thắng vì ông đưa ra những giải pháp cụ thể cho nền kinh tế đang kiệt quệ của Nepal.
- Nạn thất nghiệp: Theo Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ Nepal lên tới 20.6%. Hàng triệu người phải rời bỏ quê hương để đi làm lao động chân tay ở nước ngoài vì nghèo đói.
- Lời hứa cụ thể: Đảng Rastriya Swatantra (RSP) của Balen cam kết trong cương lĩnh tranh cử:
- Tạo ra 1.2 triệu việc làm mới.
- Nâng mức lợi tức bình quân đầu người từ 1,447 USD lên 3,000 USD trong 5 năm.
- Tăng quy mô nền kinh tế lên 100 tỷ USD.
- Cung cấp bảo hiểm y tế cho toàn dân.
4. Sự mệt mỏi với “Cánh cửa xoay”
Trong hơn 30 năm qua, chính trường Nepal giống như một “cánh cửa xoay” (revolving door). Quyền lực cứ chuyển qua chuyển lại giữa ba đảng phái chính và những gương mặt cũ kỹ, trong đó có hai đảng Cộng sản và đảng Quốc đại Nepal. Các liên minh cầm quyền thường xuyên tan vỡ, không có chính phủ nào hoàn thành đủ nhiệm kỳ.
Ông Nishchal N. Pandey, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nam Á, nhận định: “Người dân đã quá mệt mỏi với những gương mặt cũ. Họ muốn thấy một cuộc tranh đua giữa thế hệ Gen Z và nhóm chính trị gia từ thập niên 90.”
Kết luận
Chiến thắng áp đảo của Balen Shah (68,348 phiếu so với 18,734 phiếu của ông Oli tại đơn vị bầu cử Jhapa-5) là một lời khẳng định đanh thép. Cử tri Nepal, đặc biệt là 800,000 cử tri lần đầu đi bầu, đã quyết định rằng họ không muốn lịch sử lặp lại. Họ chọn một người chưa từng có kinh nghiệm điều hành quốc gia ở cấp cao nhất, nhưng mang trong mình khát vọng thay đổi thực sự, thay vì chọn sự “ổn định” giả tạo của quá khứ.
Nguồn tham khảo:
https://www.bbc.com/news/articles/c8r137lkj5zo
