SAN JUAN, Puerto Rico — Vào thứ Năm, chính quyền Hoa Kỳ đã thông báo khoản viện trợ thêm trị giá 6 triệu đô la dành cho Cuba. Hành động này diễn ra trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại hòn đảo này ngày càng trầm trọng và căng thẳng giữa hai quốc gia leo thang, đặc biệt khi Chủ tịch Cuba cáo buộc Hoa Kỳ đang thực hiện một cuộc “bao vây năng lượng”.
Số hàng cứu trợ này chủ yếu nhắm đến người dân sống tại vùng Đông bộ Cuba, nơi cơn bão Melissa đã tàn phá nặng nề vào cuối năm ngoái. Ông Jeremy Lewin, một viên chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cho biết các nhu yếu phẩm bao gồm gạo, đậu, mì, cá ngừ đóng hộp và đèn năng lượng mặt trời. Để bảo đảm hàng hóa đến tay người dân, Giáo hội Công giáo và tổ chức Caritas sẽ chịu trách nhiệm phân phối.
Ông Lewin đưa ra lời cảnh báo rằng các viên chức của Tòa đại sứ Hoa Kỳ tại Cuba sẽ có mặt tại hiện trường để giám sát chặt chẽ. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi phải bảo đảm rằng nhà cầm quyền không chiếm đoạt số hàng cứu trợ này, không chuyển hướng chúng sang mục đích khác hoặc cố tình chính trị hóa sự giúp đỡ này”.
Trước đó, Hoa Kỳ đã gửi 3 triệu đô la để cứu cấp cho những người dân Cuba chịu ảnh hưởng bởi cơn bão Melissa.
Tranh cãi về nguyên nhân khủng hoảng
Một điểm đáng chú ý trong bản tường trình này là sự bất đồng sâu sắc về nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu thốn tại Cuba. Ông Lewin bác bỏ luận điệu cho rằng việc ngưng trệ các chuyến tàu chở dầu từ Venezuela là nguyên nhân chính. Cần nhắc lại rằng, tình trạng này xảy ra sau khi Hoa Kỳ tiến hành các hoạt động quân sự tại quốc gia Nam Mỹ này và bắt giữ nhà lãnh đạo lúc bấy giờ.
Thay vào đó, ông Lewin chỉ trích gay gắt giới lãnh đạo tại Havana. Ông cho rằng trong nhiều năm qua, hòn đảo này đã “tích trữ mọi nguồn tài nguyên cho một vài ông già lẩm cẩm điều hành đất nước, cho tay chân bộ hạ và bộ máy an ninh của họ”. Ông cũng cáo buộc Cuba “can thiệp vào chuyện nước ngoài”, bao gồm cả việc “thực dân hóa Venezuela”.
“Tại sao họ không thể có thức ăn?” ông Lewin, người có mẹ sinh ra tại Havana, đặt câu hỏi. “Đó không phải vì chúng tôi ngăn chặn dòng dầu lậu từ Venezuela tiếp tục làm giàu cho Raúl Castro. Đó là bởi vì nhà cầm quyền không thể đưa thực phẩm lên kệ hàng. Họ có hàng tỷ đô la, nhưng họ không dùng số tiền đó để mua thức ăn cho người dân Cuba bình thường”.
Phản ứng từ phía Cuba
Những phát biểu của ông Lewin được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tổ chức một cuộc họp báo hiếm hoi. Đây là sự kiện chỉ dành cho khách mời và ông Díaz-Canel chỉ trả lời câu hỏi từ một nhóm phóng viên được chọn lọc. Hãng tin AP không được mời tham dự.
Trong bài diễn văn kéo dài hai giờ, ông Díaz-Canel cho rằng đang có một “cuộc chiến tranh tâm lý” chống lại Cuba. Ông mô tả lời đe dọa gần đây của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump — về việc áp đặt thuế quan lên bất kỳ quốc gia nào bán hoặc cung cấp dầu cho Cuba — là một hành động “bao vây năng lượng”.
Ông Díaz-Canel cho biết những hành động như vậy ảnh hưởng trực tiếp đến giao thông, bệnh viện, trường học, du lịch và việc sản xuất lương thực. Ngoài tình trạng mất điện nghiêm trọng, các viên chức Cuba ghi nhận rằng các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, vốn gia tăng dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, đã khiến đất nước này thiệt hại hơn 7,5 tỷ đô la trong khoảng thời gian từ tháng 3 năm 2024 đến tháng 2 năm 2025.
“Tôi biết chúng ta sẽ phải trải qua những thời khắc khó khăn. Nhưng chúng ta sẽ cùng nhau vượt qua với sự kiên cường đầy sáng tạo,” ông Díaz-Canel nói.
Ông cũng lưu ý rằng Cuba đã không nhận được chuyến tàu dầu nào kể từ khi Hoa Kỳ bắt đầu “phong tỏa đường biển” đối với Venezuela vào tháng 12 vừa qua.
“Do đó, chúng ta gặp vấn đề về khả năng cung cấp nhiên liệu để bảo đảm không chỉ cho việc phát điện mà còn cho các hoạt động căn bản,” ông nói.
Tương lai bất định
Ông Díaz-Canel hứa hẹn sẽ chia sẻ chi tiết về tình hình hiện tại của hòn đảo và cách nhà cầm quyền sẽ đối phó trong một tuần nữa. Ông thừa nhận: “Có rất nhiều nỗi sợ hãi. Tôi biết mọi người nói, ‘Lại phải hy sinh nữa sao?’ Chà, nếu chúng ta không hy sinh, và nếu chúng ta không kháng cự, chúng ta sẽ làm gì? Chúng ta sẽ đầu hàng sao?”
Về phía Hoa Kỳ, ông Lewin cho biết nếu nhà cầm quyền Cuba tỉnh ngộ và sẵn sàng cho phép Hoa Kỳ cung cấp thêm sự hỗ trợ, thì có thể sẽ có thêm các thông báo mới.
“Họ nên tập trung vào việc chu cấp cho người dân của mình, thay vì đưa ra những tuyên bố hùng hồn nhưng rỗng tuếch,” ông Lewin nói. “Bất kỳ chính quyền nào, trách nhiệm đầu tiên luôn là lo cho dân”.
Trong bài diễn văn của mình, ông Díaz-Canel nói rằng chính quyền của ông sẵn sàng đối thoại với Hoa Kỳ dưới một số điều kiện nhất định, bao gồm sự tôn trọng chủ quyền của Cuba và “không đề cập đến các vấn đề nhạy cảm có thể bị coi là can thiệp vào công việc nội bộ”.
“Người dân Cuba không ghét người dân Hoa Kỳ,” ông Díaz-Canel khẳng định. “Chúng tôi không phải là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ”.
Nguồn: AP News
