Một báo cáo gây chấn động từ các bác sĩ tại hiện trường cho thấy số người chết trong các cuộc biểu tình tại Iran cao hơn gấp ba lần so với số liệu chính thức, hé lộ một bức tranh kinh hoàng về “tiền đạn” và sự đàn áp tàn bạo đối với Thế hệ Z.
Vào Chủ Nhật, ngày 18/1/2026, một viên chức Iran thừa nhận rằng ít nhất 5,000 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình chống chế độ. Tuy nhiên, một cuộc điều tra mới từ tờ The Sunday Times lại đưa ra một con số kinh hoàng hơn nhiều: ít nhất 16,500 người đã chết.
Tại sao lại có sự chênh lệch lớn đến vậy? Và chuyện gì đang thực sự xảy ra bên trong biên giới Iran?
Kể từ ngày 8/1, chính quyền Iran đã cắt toàn bộ Internet. Điều này tạo ra một “màn đêm kỹ thuật số,” khiến thế giới khó có thể nhìn thấy mức độ tàn khốc của cuộc đàn áp.
Tuy nhiên, thông tin vẫn lọt ra ngoài nhờ vào công nghệ vệ tinh Starlink của tỷ phú Elon Musk. Các thiết bị này được lén lút đưa vào Iran, giúp các bác sĩ và nhà hoạt động liên lạc với bên ngoài. Giáo sư Amir Parasta, một bác sĩ giải phẫu mắt người Đức gốc Iran, đã thu thập dữ liệu từ mạng lưới các bác sĩ tại 8 bệnh viện mắt lớn và 16 phòng cấp cứu trên khắp cả nước.
Theo báo cáo của họ:
- Số người chết: Từ 16,500 đến 18,000 người.
- Số người bị thương: Khoảng 330,000 đến 360,000 người.
- Thương tích vĩnh viễn: Hàng ngàn người đã bị bắn hỏng mắt.
Giáo sư Parasta chia sẻ trong nước mắt: “Đây là một cấp độ tàn bạo hoàn toàn mới. Năm 2022, họ dùng đạn cao su. Lần này, họ dùng vũ khí quân dụng, bắn thẳng vào đầu, cổ và ngực.”
Một trong những chi tiết tàn nhẫn nhất được ghi nhận là khái niệm “tiền đạn” (bullet money).
Tại thành phố Isfahan, cha mẹ của một cô gái trẻ đã phải đi tìm con gái mình trong vô vọng tại các nhà xác. Cuối cùng, để nhận được thi thể của con về chôn cất, họ đã phải trả cho lực lượng an ninh 700 triệu toman (khoảng 3,700 Bảng Anh). Số tiền này được gọi một cách lạnh lùng là tiền trả cho những viên đạn đã bắn chết con của họ.
Thế hệ Z đứng lên
Ai là những người đang xuống đường? Đa số họ là những người rất trẻ, thuộc Thế hệ Z (Gen Z), dưới 30 tuổi. Họ là sinh viên, vận động viên, nghệ sĩ và cả những học sinh trung học.
Khác với các cuộc biểu tình trước đây vì lý do kinh tế, lần này giới trẻ Iran xuống đường vì họ cảm thấy không còn gì để mất. Họ muốn thay đổi chế độ. Một người biểu tình chia sẻ: “Nỗi sợ hãi đã biến mất. Hoặc là ra đường và chết, hoặc là ở nhà và chết dần chết mòn.”
Các khu vực của người Kurd ở phía Tây Bắc Iran là nơi chịu sự đàn áp nặng nề nhất. Các nhân chứng mô tả cảnh tượng như một vùng chiến sự, nơi lính bắn tỉa nhắm vào người dân từ trên mái nhà.
Phản ứng của thế giới
Trong khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Khamenei đổ lỗi cho “bọn bạo loạn” và các thế lực nước ngoài như Israel và Hoa Kỳ, thì cộng đồng quốc tế đang lo ngại về một thảm họa nhân đạo.
Thái tử Reza Pahlavi, con trai của cố Quốc vương Iran, đã kêu gọi Hoa Kỳ thực hiện các cuộc tấn công chính xác để hỗ trợ người dân. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump lại có những phát biểu gây khó hiểu khi cảm ơn chính quyền Iran vì đã hủy bỏ 800 vụ hành quyết, khiến nhiều người biểu tình cảm thấy hụt hẫng vì không nhận được sự trợ giúp như mong đợi.
Cuộc biểu tình lần này tại Iran không chỉ là sự tức giận về kinh tế hay khăn trùm đầu, mà là tiếng thét của một thế hệ trẻ khao khát tự do, dù phải trả giá bằng máu và nước mắt.
Nguồn tham khảo: Reuters & The Times
