CHU TẤT TIẾN
Từ năm 2025, dư luận nước Mỹ xôn xao về vấn đề Iran đang che đậy âm mưu xúc tiến những chương trình chế tạo vũ khí nguyên tử và có thể gây sự bất ổn thế giới. Để có thể tìm hiểu thêm về vấn đề các nước Trung Đông và việc sản xuất vũ khí hạt nhân, chúng ta cần trở lại vấn đề Iraq và hiểm họa vũ khí nguyên tử.
Iraq và tiềm năng nguyên tử có thật không?
Ngày 20/3/2003, Tổng Thống Bush cho lệnh đồng loạt tấn công Iraq, với lý do là Saddam Hussein sở hữu những cơ sở có thể chế tạo ra bom nguyên tử. Trước đó hai năm, Tổng Thống George W. Bush đã chuẩn bị cho cuộc tấn công vào Iraq. Nội các của Tổng Thống Bush đã đưa ra nhiều tài liệu muốn chứng minh là Iraq đang chế tạo vũ khí giết người hàng hoạt (Weapons of Mass Destruction) hầu yểm trợ cho các nhóm khủng bố toàn cầu. Hoa Kỳ cũng tố cáo là chính Saddam Hussein là nhân vật yểm trợ khủng bố kinh khủng nhất. Do đó, ngày 8/11/2002, Hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đồng thuận với Resolution 1441, cho Iraq môt cơ hội cuối cùng để phá hủy (disarm) các phương tiện tạo ra vũ khí giết người hàng loạt như bom, đạn nguyên tử (nuclear weapons).
Sau khi Iraq khẳng định là quốc gia này không sản xuất vũ khí nguyên tử và chấp nhận cho phái đoàn quốc tế đến kiểm soát, Hoa Kỳ với sự hậu thuẫn mạnh mẽ nhất của Anh Quốc, vẫn quyết định là phải tấn công Iraq. Ngày 20/3/2003, không quân Hoa Kỳ bắt đầu oanh tạc những địa điểm mà tình báo Hoa Kỳ cho là nơi tập họp của các lãnh đạo Iraq, sau đó là bộ binh và các phương tiện chiến tranh khác tiến vào Iraq. Cuộc chiến tranh Mỹ-Iraq này kéo dài đến tháng Năm, năm 2003, nhưng chưa hẳn chấm dứt cho mãi đến khi Saddam Hussein bị bắt vào ngày 13/12/2003, và sau đó bị tử hình vào ngày 30/12/2006.
Sau khi cuộc chiến chấm dứt, thế giới mới thấy rõ một hiện thực là Iraq hoàn toàn không có vũ khí giết người hàng loạt, không có cơ sở nguyên tử nào hoạt động trong năm 2003. Thực tế, Iraq có chương trình nguyên tử (Iraq’s Nuclear Program) trong thời gian từ 1970 đến 1991. Khi ấy Saddam Hussein đã có nhiều chương trình nghiên cứu về hạt nhân và những loại vũ khí bí mật (covert weapons). Saddam đã sử dụng những cơ sở nguyên tử dân sự (Civilian Nuclear Facilities), là loại Lò Nguyên tử Osirak mà Pháp từng cung cấp cho Iraq trước đó để sản xuất ra vũ khi. Tuy nhiên, đến năm 1981, Israel đã phá hủy Lò Osirak này, làm cho chương trình bị ngừng lại. Sau cuộc chiến vùng Vịnh vào năm 1991, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đã ra lệnh cấm các lò nguyên tử này hoạt động. Đến năm 1994, Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (IAEA), sau khi kiểm tra đã kết luận là chương trình nguyên tử năng của Iraq hoàn toàn bị xóa bỏ. Iraq chưa hề chế tạo đủ chất làm giàu Uranium hoặc Plutonium cho việc làm Bom.
Điều làm cho quốc tế quan ngại là vào năm 1998, Iraq ngừng không tiếp tay với các Thanh Tra Quốc Tế về Nguyên tử Năng của Iraq làm cho thế giới e ngại là Iraq lại tiếp tục chế tạo vũ khí nguyên tử.
Năm 2002, một lần nữa, Thanh Tra cho biết là Iraq không sở hữu vũ khí nguyên tử. Tuy nhiên, một khi đã cương quyết tiến hành cuộc chiến tranh Desert Storm với Iraq về nhiều nguyên nhân khác nữa vẫn bị giữ bí mật, Tổng Thống Bush không thể ngừng tay lại được và phải ra lệnh tân công, vẫn dưới chiếc dù là “tấn công để tiêu diệt kẻ khủng bố Saddam Hussein, kẻ đang chuẩn bị sản xuất vũ khí nguyên tử.”
Sau khi cuộc chiến tranh đẫm máu Hoa Kỳ-Iraq tàn, các chuyên gia về vũ khí hạt nhân đã đổ xô đến Iraq lục tìm, nhưng không hề tìm thấy dấu vết nào chứng tỏ Iraq đang chuẩn bị chế tạo vũ khí nguyên tử. Cuộc chiến vô nghĩa này đã để lại hậu quả là 4,400 binh sĩ Hoa Kỳ bị tử thương, đổi lấy hơn 300,000 mạng quân lính Iraq và thường dân, không kể những kẻ mang thương tật suốt đời. Trên hết, Mỹ đã biến Iraq, một quốc gia dưới chế độ độc tài kinh khủng nhưng thống nhất, thành một quốc gia chia rẽ, tan nát và đau thương hơn bao giờ hết. Cùng thờ một Tiên Tri Mohammed, nhưng hai nhóm Sunni và Shia vẫn tìm mọi phương tiện để giết nhau tàn bạo. Và một lần nữa, Hoa Kỳ phải nhúng tay vào, bênh người này, đánh người kia, tuy không trực tiếp thúc đẩy hai nhóm giết nhau, nhưng quân đội Hoa Kỳ, những người lính không can dự vào chính trị, thì vẫn phải lo bảo vệ các cơ sở quan trọng của Mỹ đã thành lập từ lâu trên đất Iraq và sẵn sàng lên đường bắn giết kẻ nào bạo gan dám tấn công vào lá cờ quốc gia Hoa Kỳ.
Iran có vũ khí nguyên tử không?
Iran chưa hề chế tạo được vũ khí nguyên tử nhưng đã từng theo đuổi chương trình chế tạo vũ khí giết người hàng loạt từ năm 1950, hơn bảy thập niên trước đây. Hiện tại, theo các giám định viên về Nuclear, thì Iran có khả năng làm giàu Uranium tới mức độ gần tạo ra vũ khí nguyên tử.
Theo trình tự lịch sử của Iran, thì ngay từ những thập niên 1950, dưới triều đại Sa Hoàng, Iran đã chuẩn bị tiếp thu kinh nghiệm về Bom Nguyên Tử. Hoa Kỳ đã đưa Iran vào con đường này. Sau khi hai quả bom nguyên tử nổ ở Hiroshima và Nagasaki, thế giới đã nhìn thấy sự lợi hại của vũ khí nguyên tử. Tổng Thống Dwight Eisenhower đã đề ra chương trình “Nguyên Tử Phụng Sự Hòa Bình” (Atoms for Peace) và đề nghị các quốc gia tân tiến trên thế giới gia nhập chương trình này. Thời gian đó, Sa Hoàng của Iran là bạn đồng minh chiến lược của Hoa Kỳ, năm 1957, đã ký một thỏa hiệp với Mỹ để tìm kiếm nguồn Nguyên Tử vì Hòa Bình. Sau khi bản ký kết được tôn trọng, Iran đã gửi những khoa học gia trẻ tuổi đến Massachusetts Institute of Technology để học hỏi và làm việc về nguyên tử năng. Có khoảng một phần tư các chuyên gia về nguyên tử ở đây là người Iran.
Trong những thập niên tiếp theo, Sa Hoàng tạo kế hoạch xây 23 lò nguyên tử, dự định là sẽ khởi công từ năm 2000, và sẽ phối hợp chặt chẽ với Phương Tây về việc xây dựng này. Mọi chương trình được diễn tiến tốt đẹp cho đến năm 1978, tân Tổng Thống Jimmy Carter muốn thay đổi việc ký kết cho Iran được mua tám lò nguyên tử của Mỹ, và nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ sẽ ngăn cấm Iran sử dụng lò nguyên tử này để chế tạo vũ khí nguyên tử, mà không có sự đồng ý của Mỹ. Thỏa ước này chưa được ký kết thì bất ngờ vào năm 1978, Iran đảo chánh, lật đổ chế độ Sa Hoàng từ đó, Iran không còn mặn mà với phương Tây nữa, rồi mọi sự kiện chao đảo, thay đổi trong cuộc chiến Iran-Iraq War từ 1980-1988.
Điều làm cho Mỹ lo ngại là thập niên cuối 1980, đầu 1990, bất ngờ dội tin Iran mua chất làm giàu Uranium từ Pakistan, mà Pakistan vẫn chối bỏ mọi liên quan đến việc này. Đến thập niên 1990-2000, Iran cho tiếp tục xây dựng các lò nguyên tử, và chuẩn bị mọi diễn tiến cho việc chế tạo và làm giàu Uranium. Năm 2010, theo tin tình báo, Iran tuy chưa làm giàu Uranium để tạo bom nguyên tử nhưng cũng đang trên bước đường tự sản xuất.
Năm 2015, Iran ký kết JCPOA (Nuclear Deal) với 5 thành viên Thường Trực Liên Hiệp quốc (Trung Cộng, Pháp, Nga, Anh và Hoa Kỳ và một thành viên không thuộc Ủy Ban Thường Trực là Đức Quốc) được gọi là nhóm P5+1… hạn chế việc làm giàu Uranium và thay phiên kiểm soát lẫn nhau.
Tổng Thống Barack Obama đã làm việc không mệt mỏi cho hiệp ước này, và mong rằng hiệp ước này sẽ cầm chân Iran không cho sản xuất vũ khí Nguyên tử. Tuy nhiên, hai năm sau, khi Tổng Thống Donald Trump lên ngôi, ông đã rút lui khỏi hiệp ước này. Bất ngờ, cuối năm 2025, đầu năm 2026, Tổng Thống Trump quyết định ép Iran phải ngừng sản xuất vũ khí nguyên tử và giao nộp các lò nguyên tử cho Mỹ sử dụng. Iran không đồng ý, và như hiện thực cho thấy, tình hình Trung Đông tháng Ba năm 2026 đang ở trong tình trạng căng thẳng, có thể lôi kéo một số quốc gia Trung Đông nhảy vào lò lửa chiến tranh.
Thế giới đang lo ngại vì theo lịch sử quốc tế, một cuộc chiến lớn có thể xảy ra chỉ vì một ngòi nổ nhỏ: Thế chiến thứ Nhất bắt đầu với vụ Thái Tử Áo-Hung bị ám sát, dẫn đến việc Áo-Hung tuyên chiến với Serbia, rồi các nước Âu Châu khác nhảy vào và rồi đại chiến xảy ra. Rất mong sự kiện trên không lặp lại trong thế kỷ này.
Chu Tất Tiến
Ngày 10/3/2026
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/q-to-z/chu-tat-tien/
Tham chiếu:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rationale_for_the_Iraq_War
