Vào thứ Ba ngày 24 tháng 3 năm 2026, Bộ Ngoại giao Lebanon chính thức tuyên bố ông Mohammad Reza Sheibani, người mà Iran vừa bổ nhiệm làm đại sứ, là “persona non grata” (người không được hoan nghênh). Chính quyền Lebanon yêu cầu ông Sheibani phải rời khỏi đất nước chậm nhất vào Chủ Nhật, ngày 29 tháng 3 năm 2026.
Trong giới ngoại giao, tuyên bố một đại diện nước ngoài là “người không được hoan nghênh” chính là hình thức phản đối cao nhất trước khi cắt đứt quan hệ. Lebanon thực hiện bước đi này vì họ cho rằng Tehran đã vi phạm các quy tắc và thông lệ ngoại giao căn bản giữa hai quốc gia.
Nguyên nhân đằng sau quyết định mạnh mẽ
Ngoại trưởng Lebanon, ông Youssef Raggi, đã chỉ thị cho Tổng thư ký Bộ Ngoại giao triệu tập Đại diện lâm thời của Iran để thông báo quyết định. Lebanon đưa ra lý do rằng Tehran đã vi phạm các thông lệ ngoại giao căn bản.
Quyết định này không xuất hiện ngẫu nhiên. Nó diễn ra sau một tuần Lebanon tham gia các cuộc họp quan trọng với các nhà lãnh đạo trong vùng. Nhiều quốc gia láng giềng từng là nạn nhân của các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và thiết bị bay không người lái từ phía Iran.
Cần nhớ rằng, ông Sheibani dù mới được bổ nhiệm vào tháng 2 nhưng vẫn chưa kịp trình quốc thư. Tuy nhiên, quá khứ của ông tại Lebanon vào những năm 2000 và các hoạt động của Iran gần đây đã khiến chính phủ Lebanon hết kiên nhẫn.
Nhiều nhà quan sát cho rằng tòa đại sứ Iran tại Beirut thực chất hoạt động như một chi nhánh của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Bà Sarit Zehavi, một chuyên gia quân sự, nhận định rằng IRGC đã sử dụng nơi này làm căn cứ để điều khiển nhóm Hezbollah trong nhiều năm qua.
Tại một cuộc họp ở Riyadh, Ngoại trưởng Raggi lên tiếng mạnh mẽ: “Iran đang tìm cách chiếm đoạt an ninh và hòa bình của các nước Ả Rập để đổi lấy mục đích trục lợi riêng. Tại sao Iran lại đáp trả sự ôn hòa bằng những hành động hung hăng?”
Phản ứng từ các bên liên quan
Nhiều chuyên gia và chính trị gia quốc tế hoan nghênh động thái này của Lebanon:
- Bà Sarit Zehavi (Trung tâm Alma): Bà nhận định rằng tòa đại sứ Iran từ lâu đã hoạt động như một chi nhánh của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để hỗ trợ nhóm Hezbollah. Việc trục xuất đại sứ là một bước đi đúng hướng để xây dựng lòng tin, tạo tiền đề cho các cuộc thương thảo hòa bình trong tương lai.
- Ngoại trưởng Israel, ông Gideon Sa’ar: Ông gọi đây là một “bước đi cần thiết và công bằng” chống lại quốc gia đang vi phạm chủ quyền của Lebanon thông qua việc chiếm đóng gián tiếp bằng nhóm Hezbollah.
Câu hỏi đặt ra cho tương lai
Trong khi Israel tiếp tục các đợt tấn công nhắm vào các chỉ huy Iran trên đất Lebanon, chính phủ Lebanon đang nỗ lực tự mình giải quyết các vấn đề nội bộ. Họ đã ra lệnh cấm mọi hoạt động quân sự của Hezbollah từ ngày 2 tháng 3.
Việc trục xuất đại sứ Iran cho thấy Lebanon đang muốn bảo đảm rằng họ có thể tự quyết định tương lai của mình mà không phụ thuộc vào sự điều khiển từ Tehran. Đây là một bước đi mới trong cách tiếp cận ngoại giao, nhằm tách bạch lợi ích quốc gia khỏi những cuộc xung đột ủy nhiệm.
Liệu hành động này có giúp chấm dứt chiến tranh? Đó vẫn là một câu hỏi lớn. Tuy nhiên, việc Lebanon dám đứng lên phản đối cường quốc Iran là một dấu hiệu quan trọng về ý chí giành lại độc lập hoàn toàn.
Nguồn: Reuters
