Ngày 4/1/2026, trong tiếng hò reo của thân nhân bên ngoài nhà tù Insein ở Yangon, chính quyền quân sự Miến Điện bắt đầu đợt ân xá quy mô lớn. Hành động này diễn ra vào đúng ngày quốc gia này đánh dấu cột mốc thoát khỏi ách đô hộ của thực dân Anh vào năm 1948.
Thống tướng Min Aung Hlaing ra lệnh thả 6.134 tù nhân. Trong hàng ngũ này, chính quyền cũng cho phép 52 người ngoại quốc trở về nước họ. Một nhân vật đáng chú ý bước ra từ nhà tù Insein là Ye Htut, cựu Bộ trưởng Thông tin. Trước đó, tòa án tuyên ông mười năm tù chỉ vì những bài đăng trên mạng xã hội mà quân đội cho là gây xáo trộn.
Tại sao họ lại thả người vào lúc này? Thông thường, vào các dịp lễ lớn, chính quyền thường dùng lệnh ân xá như một cách để giảm bớt áp lực trong các trại giam.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn đặt câu hỏi: “Bà Aung San Suu Kyi có tên trong danh sách không?” Câu trả lời vẫn là con số không. Nhà lãnh đạo 80 tuổi này hiện vẫn đang gánh bản án 27 năm tù tại một nơi bí mật.
Chính quyền cũng ra điều kiện loại trừ những người phạm tội nặng như giết người, cưỡng dâm hoặc các tội xâm phạm an ninh quốc gia. Theo số liệu từ các tổ chức nhân quyền, hiện vẫn còn hơn 22.000 người đang ngồi tù vì lý do chính trị. Điều này cho thấy sự dồn nén trong xã hội vẫn còn rất lớn.
Tại sao quân đội lại thực hiện bước đi này? Hiện tại, chính quyền quân sự đang khai triển kế hoạch bầu cử gồm ba giai đoạn. Các nhà quan sát cho rằng đây chỉ là nỗ lực nhằm tạo ra một vẻ ngoài hợp pháp cho quy chế cai trị hiện nay.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã lên tiếng yêu cầu quân đội chấm dứt bạo lực và trả tự do cho những người đang ngồi tù oan uổng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đối thoại để tìm kiếm hòa bình lâu dài.
Chính quyền Miến Điện kèm theo một điều kiện thép cho những người vừa tự do: nếu họ tái phạm pháp, họ phải thực hiện nốt phần thời gian còn lại của bản án cũ, cộng thêm bản án mới. Đây là cách chính quyền giữ chân và kiểm soát những người vừa bước ra khỏi trại giam.
Liệu việc thả hàng ngàn người có thực sự mang lại thay đổi cho Miến Điện, hay đây chỉ là một phần trong kế hoạch chính trị của quân đội? Chúng ta sẽ cần thêm thời gian để quan sát tiến trình này.
Nguồn: NBC News
