Trong nhiều năm, các nhà lãnh đạo California liên tục cáo buộc những công ty dầu khí tội “ép giá” người tiêu dùng. Tuy nhiên, một cuộc điều tra kéo dài sáu tháng của CBS News California vừa hé lộ một thực tế phức tạp hơn nhiều.
Kết quả điều tra: Không có bằng chứng trục lợi
Dù chính quyền của Thống đốc Gavin Newsom từng mở các phiên họp đặc biệt và thông qua luật để kiểm soát lợi nhuận ngành dầu khí, giới chức tiểu bang thừa nhận họ không tìm thấy bằng chứng nào về việc các công ty vi phạm pháp luật để đẩy giá lên cao. Thay vào đó, giá xăng đắt đỏ bắt nguồn từ chính những quy định nội bang.
Tại sao xăng ở California luôn đắt hơn các tiểu bang khác?
Nếu bạn đổ một gallon xăng với giá $6, hãy xem số tiền đó đi đâu:
- Chi phí chung (45%): Bao gồm giá dầu thô thế giới và thuế liên bang (18 cent). Phần này mọi tiểu bang đều giống nhau.
- Chi phí riêng của California (55%): Đây là lý do chính khiến giá xăng vọt xà.
- Thuế đặc biệt: Thuế tiêu thụ đặc biệt của tiểu bang là 61 cent/gallon.
- Chương trình môi trường: Các chương trình như “Cap-and-Trade” và Tiêu chuẩn Nhiên liệu Carbon thấp (LCFS) cộng thêm khoảng 37 cent.
Hỗn hợp xăng riêng: California yêu cầu một loại xăng đặc biệt để bảo vệ môi trường, khiến việc lọc dầu tốn thêm 10-15 cent mỗi gallon.
Ngoài ra, từ năm 2015, các nhà kinh tế còn nhận thấy một “khoản phụ phí bí ẩn” chưa thể giải thích rõ ràng, xuất hiện sau khi một nhà máy lọc dầu lớn gặp trở ngại trong vận hành.
Các nhà máy lọc dầu đang tháo chạy
Chính sách khắt khe và chi phí vận hành cao khiến nhiều nhà máy lọc dầu không còn mặn mà với California. Gần đây, hai nhà máy lớn đã đóng cửa, làm mất đi 20% công suất sản xuất xăng của tiểu bang.
Khi nguồn cung trong bang giảm, California buộc phải nhập khẩu xăng từ các nhà máy ở Á Châu. Việc này gây ra hai hệ quả xấu:
- Ô nhiễm hơn: Xăng phải chở bằng tàu vượt đại dương suốt nhiều tuần, gây hại cho môi trường nhiều hơn sản xuất tại chỗ.
- Rủi ro cung ứng: Do khoảng cách địa lý, nếu có xung đột quốc tế (như tại Trung Đông), nguồn cung sẽ bị tắt nghẽn. Hiện nay, Trung Quốc cũng đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, khiến California càng thêm lo lắng.
Sự thay đổi trong suy nghĩ của giới chính trị
Sau khi không thể chứng minh các công ty dầu khí “ép giá”, một số nhà lãnh đạo tiểu bang bắt đầu thay đổi thái độ. Họ nhận ra rằng nếu tiếp tục siết chặt các quy định, họ sẽ đẩy thêm nhiều nhà máy lọc dầu rời đi, khiến giá xăng càng tăng cao.
Ông Wade Crowfoot, Thư ký Tài nguyên Thiên nhiên California, hiện tránh đổ lỗi cho các công ty dầu khí. Thay vào đó, ông nhấn mạnh tiểu bang đang cố gắng quân bình giữa mục tiêu khí hậu và khả năng chi trả của người dân.
10 tiểu bang có giá xăng cao nhất
- California: $5.89
- Hawaii: $5.46
- Washington: $5.36
- Oregon: $4.96
- Nevada: $4.94
- Arizona: $4.70
- Alaska: $4.59
- Illinois: $4.25
- Florida: $4.22
- Maryland: $4.05
Mức trung bình toàn quốc: $4.06. (Đây là dữ liệu của AAA tính đến thứ Tư, ngày 1 tháng 4)
Nguồn: CBS News
