Căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới một lần nữa lại bùng nổ. Vào ngày 13/1/2026, Trung Quốc đã lên tiếng đe dọa sẽ trả đũa Tổng thống Donald Trump sau khi ông tuyên bố sẽ áp đặt mức thuế 25% lên bất kỳ quốc gia nào còn buôn bán với Iran.
Quyết định trừng phạt diện rộng
Tổng thống Trump cho biết sắc thuế mới này sẽ “có hiệu lực ngay lập tức”. Đây được xem là đòn trừng phạt nhằm vào Tehran vì cuộc đàn áp đẫm máu đối với người biểu tình tại Iran. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn lần này là quy mô của lệnh trừng phạt:
- Trước đây: Hoa Kỳ thường chỉ trừng phạt các công ty riêng lẻ làm ăn với Iran.
- Hiện nay: Ông Trump đề nghị trừng phạt toàn bộ quốc gia.
Điều này có nghĩa là nếu một nước mua dầu của Iran, tất cả hàng hóa của nước đó khi xuất cảng sang Hoa Kỳ đều sẽ bị đánh thuế 25%.
Phản ứng gay gắt từ Bắc Kinh
Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Iran, mua tới 77% lượng dầu xuất cảng của nước này trong năm 2024. Ông Liu Pengyu, phát ngôn viên Tòa Đại sứ Trung Quốc tại Washington, tuyên bố Bắc Kinh sẽ “thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”. Ông cũng chỉ trích hành động này là “bảo hộ mậu dịch” và gây hại cho tất cả các bên.
Đồng minh cũng bị vạ lây
Không chỉ Trung Quốc, sắc lệnh này còn đe dọa các đồng minh thân cận của Hoa Kỳ như Nhật Bản và Nam Hàn (Hàn Quốc), cũng như Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Nhật Bản và Nam Hàn vừa mới hoàn tất các thỏa thuận thương mại tự do với Hoa Kỳ sau nhiều tranh cãi gay gắt, chấp nhận mức thuế nền 15%. Giờ đây, họ lại đứng trước nguy cơ bị áp thêm thuế hoặc tăng thuế lên 25%, tạo ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao mới.
Tại sao ông Trump làm vậy?
Động thái này nhằm cắt đứt nguồn tài chính của chính quyền Iran trong bối cảnh nước này đang đối mặt với làn sóng biểu tình lớn nhất trong nhiều năm. Các tổ chức nhân quyền ước tính ít nhất 2.000 người đã thiệt mạng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định rằng chúng ta đang chứng kiến “những ngày cuối cùng” của chế độ hiện tại ở Iran khi họ chỉ còn biết dựa vào bạo lực để duy trì quyền lực.
Rào cản pháp lý tại Hoa Kỳ
Trong khi ông Trump muốn dùng thuế quan như một vũ khí, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đang xem xét tính hợp pháp của các sắc thuế này. Phán quyết có thể được đưa ra ngay trong tuần này.
Ông Trump đã cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng nếu Tối cao Pháp viện bác bỏ các mức thuế của ông, đó sẽ là “một sự hỗn loạn hoàn toàn”. Ông giải thích rằng việc phải hoàn trả lại tiền thuế cho các doanh nghiệp và quốc gia sẽ mất nhiều năm và gần như “không thể thực hiện được” đối với ngân sách quốc gia.
Nguồn: The Guardian
