Hồng Kông (AP) – Vào Thứ Hai, ngày 9 tháng 2, tòa án Hồng Kông đã tuyên phạt ông Jimmy Lai (Lê Trí Anh), một nhà vận động dân chủ và từng là ông trùm truyền thông, mức án 20 năm tù giam. Bản án này lập tức gây ra làn sóng phản đối dữ dội từ các chính phủ Tây phương và các nhóm nhân quyền, trong khi chính quyền Bắc Kinh và Hồng Kông lên tiếng bênh vực quyết định này, cho rằng nó phản ảnh tinh thần thượng tôn pháp luật.
Ở tuổi 78, mức án 20 năm tù đồng nghĩa với việc ông Lai có thể sẽ phải kết thúc cuộc đời trong trại giam. Tòa án đã kết tội ông vào tháng 12 năm ngoái với các cáo buộc “âm mưu thông đồng với thế lực ngoại quốc” và “âm mưu xuất bản các bài viết mang tính kích động”. Các đồng phạm của ông, những người đã nhận tội liên quan đến cáo buộc thông đồng, lãnh các mức án từ 6 năm 3 tháng đến 10 năm tù.
Phản ứng gay gắt từ quốc tế
Ngay sau khi bản án được công bố, cộng đồng quốc tế đã lên tiếng mạnh mẽ:
- Liên Hiệp Quốc: Ông Volker Türk, Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, nhận định ông Lai bị trừng phạt chỉ vì “thực thi các quyền được luật pháp quốc tế bảo vệ” và yêu cầu hủy bỏ bản án. Văn phòng của ông lo ngại rằng phạm vi rộng lớn của các cáo buộc này có nguy cơ hình sự hóa các hoạt động hợp pháp của giới báo chí và xã hội dân sự.
- Hoa Kỳ: Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ gọi bản án là “một kết luận bất công và bi thảm”, đồng thời kêu gọi chính quyền Trung Quốc cấp quy chế tạm tha vì lý do nhân đạo cho ông Lai. Thượng nghị sĩ Jeff Merkley, người từng đề cử ông Lai cho giải Nobel Hòa Bình năm 2023, cho biết bản án này dập tắt mọi ảo tưởng về việc chính quyền Trung Quốc sẽ nương tay. Ông Merkley cũng đang đồng bảo trợ một dự luật nhằm tước bỏ các đặc quyền ngoại giao của các văn phòng kinh tế và thương mại Hồng Kông tại Hoa Kỳ.
- Anh Quốc: Ngoại trưởng Yvette Cooper nhận định bản án này mang động cơ chính trị và đối với một người 78 tuổi, nó “tương đương với án chung thân”. Chính phủ Anh tuyên bố sẽ mở rộng lộ trình nhập cư cho cư dân Hồng Kông – vốn là cựu thuộc địa của Anh – trong bối cảnh các quyền tự do tại đây đang suy giảm. Ước tính có khoảng 26.000 người Hồng Kông có thể di cư sang Anh trong 5 năm tới.
- Liên Âu (EU) và Úc: EU kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho ông Lai, nhấn mạnh tình trạng sức khỏe và tuổi tác của ông. Ngoại trưởng Úc Penny Wong cho rằng các vụ truy tố này tạo ra hiệu ứng sợ hãi đối với tự do ngôn luận tại Hồng Kông.
Lập luận của Bắc Kinh và Hồng Kông
Trái ngược với sự phẫn nộ của quốc tế, chính quyền sở tại tỏ ra kiên quyết bảo vệ phán quyết.
Ông Lý Gia Siêu (John Lee), Trưởng đặc khu Hồng Kông, cáo buộc ông Lai đã sử dụng tờ báo Apple Daily (Táo Nhật Báo) để “đầu độc” người dân và kích động lòng thù hận. Ông Lý cho rằng ông Lai xứng đáng với bản án vì đã công khai kêu gọi các lệnh trừng phạt từ ngoại quốc nhắm vào Trung Quốc và Hồng Kông. “Bản án nặng 20 năm tù thể hiện sự thượng tôn pháp luật, giữ vững công lý,” ông Lý tuyên bố.
Tại Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) khẳng định ông Lai là công dân Trung Quốc và là kẻ chủ mưu trong các hoạt động chống phá đất nước. Ông Lâm yêu cầu các nước liên hệ tôn trọng chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc.
Nỗi lo về số phận người tù
Các tổ chức nhân quyền bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tính mạng của ông Lai. Giám đốc Thibaut Bruttin của tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới nhắc lại bi kịch của ông Lưu Hiểu Ba, người từng đoạt giải Nobel Hòa Bình và đã qua đời trong tù vì thiếu sự áp lực đủ lớn từ quốc tế. “Chúng ta không thể để Jimmy Lai chịu chung số phận như vậy,” ông Bruttin nhấn mạnh.
Vụ án Jimmy Lai không chỉ là câu chuyện về một cá nhân, mà còn là hồi chuông cảnh báo về sự thu hẹp không gian tự do tại một trong những trung tâm tài chính quan trọng nhất thế giới.
Nguồn: AP News
