HÀ GIANG
1996 – 2005: VỊ THẾ THỦ ĐÔ LITTLE SÀI GÒN
Sang cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, Tết Việt trên đất Mỹ đã đi thêm một chặng đường dài đầy bản lĩnh. Tết không còn là những sinh hoạt trong không gian đơn sơ mà đã trở thành một thực thể sống động, có địa chỉ rõ ràng và có một “thủ phủ” riêng biệt: Little Saigon.
Bước nhảy vọt về vị thế
Trong giai đoạn này, cộng đồng người Việt không còn là những ‘vị khách’ tạm cư, mà đã chính thức ghi danh mình vào dòng chảy xã hội Mỹ thông qua sự bùng nổ về dân số. Theo dữ liệu từ U.S. Census Bureau, dân số người Việt tại Quận Cam đã nhảy vọt từ 71.589 người (1990) lên 135.548 người (2000), đạt mức tăng trưởng gần 90%. Đây là thành quả của các chương trình di dân lớn như HO và ODP đã hoàn tất sứ mệnh kết nối những mảnh đời tan tác.
Sự hiện diện ấy được chính quyền bản xứ xác nhận bằng một cột mốc lịch sử vào năm 2004: Bộ Giao thông California (Caltrans) chính thức lắp đặt các bảng chỉ dẫn “Little Saigon” màu nâu trên Xa lộ 22 và Xa lộ 405. Việc đưa cái tên “Little Saigon” lên hệ thống bảng tên trên xa lộ liên bang không chỉ là thủ tục dẫn đường, mà là lời công nhận chính thức về sự tồn tại của một cộng đồng, một mảnh ghép văn hóa không thể tách rời của vùng đất Nam Cali.
Bolsa và không khí quê hương
Trong những năm này, Little Saigon trở thành trung tâm tâm linh và văn hóa mỗi độ Xuân về. Những tuần trước Tết, không khí trên đường Bolsa hay Brookhurst đặc quánh sự náo nhiệt: xe cộ kẹt cứng, hoa rực sắc màu, những gian hàng mứt nem, bánh chưng bày bán san sát dưới chân Thương xá Phước Lộc Thọ — nơi được coi là “trái tim” của thủ phủ.
Nhà văn Yến Tuyết nhìn thấy trong dòng người lái những chiếc xe sang trọng chen chúc nhau một sự thật rất “đời.” Đằng sau vẻ ngoài thành đạt ấy là những con người từng đi qua mất mát, từng đói, từng khóc, nay muốn dành chút sung túc để khẳng định sự tồn tại của mình. Tiếng trống múa lân vang dội lúc này như một lời khẳng định đầy tự tin: “Chúng tôi vẫn giữ nguyên bản sắc.”
Kỷ nguyên truyền thông
Thập niên này ghi dấu sự bùng nổ của “nền công nghiệp Tết” hải ngoại. Đầu năm 2000, sự ra đời của đài truyền hình SBTN — mạng lưới truyền hình Việt ngữ 24 giờ đầu tiên — đã tạo nên một bước ngoặt lớn. Sự kiện này xóa nhòa khoảng cách địa lý, truyền trực tiếp không khí Chợ hoa Bolsa và các chương trình đặc sắc đến từng ngôi nhà Việt trên khắp Bắc Mỹ, từ những tiểu bang ấm áp đến những vùng xa xôi hẻo lánh nhất.
Đây cũng là thời hoàng kim của các trung tâm âm nhạc như Thúy Nga và Asia. Những bộ đại nhạc hội chủ đề Xuân được sản xuất công phu đã trở thành linh hồn trong phòng khách của mỗi gia đình vào chiều Ba mươi. Theo nghiên cứu của GS. Linda Võ (UC Irvine), mạng lưới truyền thông này đã tạo ra một “không gian tưởng tượng” kết nối người Việt viễn xứ, nơi nhạc Xuân không chỉ để nghe, mà là sợi dây văn hóa giúp thế hệ trẻ dù mê nhạc Mỹ vẫn biết đến giai điệu của Ly Rượu Mừng hay Câu Chuyện Đầu Năm.
Hội chợ Tết lớn lên cùng cộng đồng
Nếu truyền thông là tiếng nói của cha anh, thì Hội chợ Tết Sinh viên (Tet Festival) lại là sân khấu rực rỡ của thế hệ thứ hai. Năm 2002, hội chợ chính thức chuyển về Công viên Garden Grove, trở thành sự kiện Tết người Việt lớn nhất thế giới với quy mô thu hút hơn 100.000 lượt khách (theo lưu trữ của UVSA).
Dưới sự điều hành của Tổng hội Sinh viên Việt Nam Nam Cali (UVSA), giới trẻ bắt đầu tái định nghĩa Tết như một bản sắc cá nhân đầy tự hào. Những sinh viên vốn quen nói tiếng Anh nay tự nguyện khoác lên mình tà áo dài, hăng hái giới thiệu về phong tục lì xì hay bánh chưng cho bạn bè quốc tế. Hình ảnh các bạn trẻ tập múa lân dưới cái lạnh mùa Đông hay tổ chức các cuộc thi Hoa hậu là minh chứng cho sự tiếp nối: Di sản văn hóa Việt không mất đi, mà đang được chuyển hóa để tồn tại bền vững trong dòng chảy xã hội Mỹ.
Áo dài: Biểu tượng của lòng kiêu hãnh
Hình ảnh quen thuộc của văn hóa Việt đã trở lại trọn vẹn: Bữa cơm cúng chiều Ba Mươi và lễ Giao thừa được bày biện đủ lễ bộ. Những người già ngồi trên salon cầm xấp bao lì xì đỏ, trong khi lũ trẻ vẫn háo hức mặc áo dài đi chùa.
Áo dài trở lại như một biểu tượng của lòng kiêu hãnh. Dù là chiếc áo may sẵn mua ở Phước Lộc Thọ hay chiếc áo cẩn thận đặt từ Việt Nam sang, nó vẫn là cách người Việt nói với nhau rằng: “Chúng ta còn giữ được cái đẹp của mình.” Đây cũng là thời kỳ mà chiếc áo dài xuất hiện trang trọng trong các buổi Diễn hành Tết trên đường Bolsa, bên cạnh các chính trị gia Hoa Kỳ đang mặc áo gấm để chung vui cùng cư dân gốc Việt — một sự công nhận chính trị rõ nét thông qua trang phục.
Một khẳng định vị thế
Giai đoạn 1996–2005 đánh dấu thời điểm Tết đã đứng vững và trở thành một phần cấu trúc tinh thần của người Việt tại Hoa Kỳ. Nó không xóa đi nỗi nhớ, nhưng giúp nỗi nhớ ấy trở thành một loại ký ức vừa buồn vừa đẹp, vừa đau vừa biết ơn. Sau biển cả và những năm tháng lạc lõng, người Việt vẫn còn nhau, vẫn còn một nền văn hóa để truyền lại và vẫn còn một mùa Xuân để sum họp, để gọi tên bằng tất cả sự tự tin của một cộng đồng đã trưởng thành.
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/ha-giang/
