HÀ GIANG
2006 – 2015: BÁNH CHƯNG VÀ TIẾNG PHÁO
Bước sang thập niên 2006–2015, Tết Việt trên đất Mỹ đã có một cuộc chuyển mình ngoạn mục: từ sinh hoạt nội bộ trở thành di sản văn hóa được chính quyền Hoa Kỳ công nhận và bảo vệ. Đây là giai đoạn mà chúng ta không chỉ “ăn Tết”, mà còn cho thấy mình thực sự đã là một phần không thể tách rời của xã hội Hoa Kỳ.”
Cuộc chiến pháp lý cho bánh chưng…
Sự tự tin của cộng đồng bắt đầu từ một câu chuyện tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại chạm đến giá trị cốt lõi: chiếc bánh chưng. Năm 2006, cơ quan Y tế Quận Cam ra lệnh cấm bán bánh chưng không trữ lạnh theo quy định an toàn thực phẩm người Việt đã không còn giữ thái độ im lặng hay ‘giấu giếm’ như thuở ban đầu. Họ chọn đối thoại trực diện bằng luật pháp để bảo vệ hương vị truyền thống khỏi việc bị ‘lại gạo’ do trữ lạnh máy móc.”
Dân biểu Trần Thái Văn đã đưa vấn đề này vào nghị trường tiểu bang California qua dự luật AB 2214. Bằng cách kiên trì giải thích rằng bánh chưng không là món ăn thông thường mà là một di sản văn hóa thiêng liêng, ông đã nhận được sự ủng hộ gần như tuyệt đối với tỷ lệ phiếu 75/1. Điều này đã mở đường cho Đạo luật SB 969 của Thượng nghị sĩ Janet Nguyễn sau đó, chính thức bảo vệ việc sản xuất và bày bán bánh chưng truyền thống. Lần đầu tiên, phong vị Tết của người Việt được bảo vệ bằng luật pháp tiểu bang.
Pháo nổ vang trên đại lộ Bolsa
Chính nhờ vị thế mới này, những người đến Mỹ muộn hơn như anh Minh (năm 2008) mới có cơ hội chứng kiến một Little Saigon rợp sắc hoa và cờ xí trong những ngày đón Tết. Anh thường bảo: “Ăn Tết ở Bolsa vui nhất nước Mỹ.” Vào những ngày cuối Chạp, cả đại lộ Bolsa rung chuyển bởi dòng người và xe cộ đổ về Chợ hoa Phước Lộc Thọ. Mùi mứt gừng, mứt bí quyện trong gió lạnh cùng tiếng nhạc Xuân tạo nên một không gian đậm màu sắc quê hương.
Đặc biệt nhất chính là tiếng pháo. Thứ âm thanh đã vắng bóng tại quê nhà từ lâu nay lại nổ vang trời, nhuộm đỏ một góc phố Bolsa. Để có được làn khói pháo mịt mù gợi nhớ kỷ niệm ấy, các hội đoàn đã bền bỉ làm việc với Sở Cứu hỏa địa phương để đảm bảo an toàn. Hình ảnh những người đàn ông ngồi canh nồi bánh chưng đến tận bốn giờ sáng ngay sát vỉa hè Westminster, vừa uống rượu vừa cười nói trong tiếng pháo nổ vang, khiến anh Minh không khỏi xúc động: “Việt Nam đâu còn được đốt pháo như ở đây.” Khi quyền lợi pháp lý hòa quyện cùng niềm vui tâm linh, Little Saigon đã thực sự trở thành một ‘thánh địa’ Xuân – nơi lưu giữ những mảnh hồn quê nguyên bản nhất
Sự nâng tầm của Hội Tết Sinh viên
Song song với đà lớn mạnh của cộng đồng là sự trưởng thành vượt bậc của giới trẻ. Hội Tết Sinh Viên, vốn xuất phát từ những gian hàng gỗ tự đóng sơ sài trong sân trường đại học vào thập niên 80, nay đã vươn lên một tầm vóc khác hẳn.
Nhiều sinh viên thế hệ thứ hai — những người dùng tiếng Anh là chính — nay tiếp nối cha anh để đưa Hội Tết trở thành một sự kiện văn hóa chuyên nghiệp. Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 2013, khi hội chợ chính thức dời về OC Fair & Event Center danh tiếng ở Costa Mesa. Tại đây, những hình ảnh thân thuộc như Chùa Một Cột, lũy tre xanh được phục dựng công phu, đứng vững giữa không gian trưng bày hiện đại.
Vai trò bảo tồn văn hóa của giới trẻ đã thoát ly khỏi những nỗ lực thủ công tự phát để trở thành năng lực điều hành chuyên nghiệp. Không còn cảnh tự tay cưa gỗ hay đóng đinh dựng gian hàng, hàng ngàn tình nguyện viên đã tiêu chuẩn hóa toàn bộ quy trình: từ hệ thống bán vé, điều phối hơn 60.000 lượt khách mỗi mùa (có năm lên đến 100.000), cho đến quản trị các sân khấu âm nhạc với kỹ thuật âm thanh ánh sáng phức tạp.
Họ nhạy bén trong việc vận động tài trợ và nâng tầm các cuộc thi như “Giải khôi nguyên tà áo dài” thành những chương trình nghệ thuật đẳng cấp với ngân sách hoạt động hàng năm lên đến hàng trăm ngàn Mỹ kim.
Dưới ánh đèn rực rỡ, hình ảnh nam thanh nữ tú gốc Việt vừa làm chủ quy trình quản lý khắt khe của Mỹ, vừa thành kính dâng hương trước bàn thờ Tổ tiên đã trở thành biểu tượng của sự dung hợp.
Sự trưởng thành này biến lời hứa ‘giữ lấy cội nguồn’ thuở gian khó thành một thực thể huy hoàng, khẳng định văn hóa Việt đã bám rễ sâu và tỏa sáng ngay trong lòng xã hội Hoa Kỳ.”
Diễn hành Tết vươn mình
Điểm nhấn huy hoàng nhất là sự vươn mình của Diễn hành Tết (Tet Parade) trên trục lộ Bolsa. Sau những năm tháng gián đoạn, dấu mốc phục hồi năm 2013 đã đưa Tet Parade thoát khỏi tầm vóc sự kiện địa phương để trở thành một ‘nghi thức’ thiêng liêng. Đây là lúc cộng đồng tự quản trị và điều hành toàn bộ, biến buổi xuống đường vui chơi thành cuộc biểu dương lòng tự tôn dân tộc mạnh mẽ.
Phải đứng giữa dòng người ấy mới thấy hết sức sống mãnh liệt của Tết hải ngoại. Với 60 đến 80 hội đoàn tham gia, cuộc diễn hành tạo nên một lực lượng hùng hậu: từ các đoàn quân nhân trang nghiêm, hội cao niên áo dài khăn đóng, đến những xe hoa rực rỡ từ các doanh nghiệp lớn. Sức trẻ của đoàn múa lân hòa cùng tà áo dài trắng nữ sinh tạo nên bức tranh đa sắc, nối kết vẹn nguyên quá khứ và hiện tại.
Số người dân đổ ra đường tham dự và đứng xem dọc theo lộ trình thường dao động từ 15.000 đến hơn 25.000 người, biến cả một đoạn dài của đại lộ Bolsa thành một biển người và cờ xí rực rỡ. Hình ảnh các chính trị gia Hoa Kỳ từ địa phương đến liên bang mặc áo gấm, đi bộ chúc Tết giữa dòng người Việt là minh chứng hùng hồn nhất cho sức mạnh lá phiếu và vị thế không thể lay chuyển của cộng đồng.
Trong những ngày này, cảnh sát Westminster phải làm việc hết công suất trước sự kẹt xe kinh khủng, nhưng kỳ lạ thay, ai nấy đều mỉm cười. Đó là “cái kẹt xe vui” – khoảnh khắc mà tiếng mẹ đẻ và văn hóa Việt chiếm lĩnh trọn vẹn không gian công cộng một cách đầy tự tin và kiêu hãnh, biến Little Saigon thành một “thủ đô” đúng nghĩa trong lòng nước Mỹ.
Vòng tròn hồi sinh
Thập niên 2006–2015 đã khép lại bằng một biểu tượng của sự viên mãn. Nhìn lại hành trình ấy, người ta không khỏi xúc động trước những bước tiến dài của lịch sử: từ chiếc bánh chưng gói giấy bạc lẻ loi của năm 1976 đến đạo luật bảo vệ di sản năm 2006; từ nỗi cô đơn thầm lặng trong những căn hộ cũ đến tiếng pháo nổ vang rền trên đại lộ Bolsa; từ những gian hàng gỗ tự đóng sơ sài đến một Hội Tết quy mô quốc tế tại trung tâm danh giá nhất vùng.Tết lúc này không còn đơn thuần là một ngày lễ truyền thống, mà đã trở thành minh chứng hùng hồn cho sức sống bền bỉ của một dân tộc chưa bao giờ quên cội nguồn. Dù ở bất cứ đâu, người Việt cũng tìm cách gieo mầm bản sắc vào lòng đất mới, để rồi từ những hạt giống nhỏ nhoi ngày ấy, một rừng hoa mai hoa đào đã rực rỡ khoe sắc, bám rễ sâu bền suốt nửa thế kỷ qua.\
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/ha-giang/
