KEVIN DUNG HUYNH
Tháng Tư lại về.
Ở nơi tôi đang sống – một thành phố yên bình bên bờ Thái Bình Dương của nước Mỹ – mùa Xuân không có tiếng ve, không có mùi khói đốt đồng, cũng không có cái nắng chói chang như những trưa hè quê cũ. Nhưng cứ đến khoảng thời gian này, lòng tôi lại dậy lên những điều khó gọi tên. Không hẳn là buồn. Không hẳn là vui. Mà giống như một dòng ký ức âm ỉ, chảy qua nhiều lớp thời gian.
Năm nay là năm thứ 51.
Năm mươi mốt năm – một đời người đã đi qua. Đủ dài để một đứa trẻ thành ông lão, đủ dài để một vùng đất đổi thay đến mức người cũ trở về đôi khi thấy lạ lẫm.
Tôi rời Việt Nam khi còn rất nhỏ. Ký ức của tôi về quê hương ban đầu không phải là những biến cố lớn lao, mà chỉ là những mảnh ghép vụn vặt: tiếng rao buổi sáng, chiếc quạt mo của bà ngoại, con đường đất lầy lội sau cơn mưa. Những thứ rất đời thường. Sau này lớn lên ở Mỹ, tôi hiểu rằng mình thuộc về hai thế giới – một nơi mình đang sống, và một nơi mình luôn mang theo trong lòng.
Những câu chuyện nghe lại từ người lớn
Những năm đầu ở Mỹ, gia đình tôi – cũng như nhiều gia đình Việt khác – bắt đầu lại gần như từ con số không. Người lớn đi làm đủ nghề, từ hãng xưởng đến tiệm nail, từ nhà hàng đến dọn dẹp văn phòng. Buổi tối, khi mọi người quây quần, họ kể chuyện.
Không phải lúc nào cũng là những câu chuyện dễ nghe. Nhưng có những đoạn ký ức rất đáng nhớ: những ngày sau chiến tranh, những khó khăn chồng chất, những chuyến đi xa quê, những lần phải thích nghi với một đời sống mới. Mỗi người kể một chút, ghép lại thành một bức tranh không hoàn chỉnh, nhưng đủ để tôi hiểu rằng quê hương mình đã trải qua một thời kỳ rất gian truân.
Nhưng điều làm tôi nhớ nhất không phải là những chi tiết lớn lao, mà là cách họ kể. Có người kể với giọng trầm lắng, có người kể rồi bỏ dở giữa chừng. Có những lúc, câu chuyện dừng lại bằng một tiếng thở dài.
Quê hương trong trí tưởng tượng
Lớn lên ở Mỹ, tôi biết về Việt Nam qua hai con đường: từ gia đình, và từ những lần đọc tin tức, xem hình ảnh. Trong mắt tôi, Việt Nam vừa quen vừa lạ.
Tôi thấy những con đường đông đúc xe máy, những quán cà phê nhỏ chen nhau dưới hàng cây, những khu phố mới mọc lên với nhà cao tầng và ánh đèn rực rỡ. Tôi cũng thấy những vùng quê còn nghèo, những con sông lặng lẽ, những cánh đồng trải dài.
Có lúc tôi tự hỏi: nếu mình chưa từng rời đi, liệu cuộc đời mình sẽ khác thế nào?
Có lẽ tôi cũng sẽ lớn lên giữa những thay đổi đó – chứng kiến đất nước đi từ khó khăn sang ổn định hơn, từ thiếu thốn sang đầy đủ hơn. Tôi sẽ quen với nhịp sống vội vã của thành phố, hoặc gắn bó với sự bình dị của làng quê. Nhưng tất cả những điều đó, với tôi, chỉ là những giả định.
Những lần trở về
Lần đầu tiên tôi trở về Việt Nam khi đã trưởng thành. Máy bay hạ cánh xuống, cửa mở ra, một luồng không khí nóng ẩm tràn vào. Mùi đất, mùi khói, mùi quen thuộc mà tôi chưa từng thực sự quên.
Tôi nhớ mình đứng lặng một lúc lâu.
Thành phố tôi thấy lúc đó không giống với những gì tôi từng tưởng tượng hoàn toàn. Nó đông hơn, nhanh hơn, ồn ào hơn. Nhưng đâu đó, vẫn có những góc nhỏ khiến tôi cảm thấy gần gũi: một gánh hàng rong, một tiếng gọi nhau ngoài ngõ, một bữa cơm gia đình giản dị.
Tôi đi về vùng quê của gia đình. Con đường ngày xưa giờ đã được trải nhựa. Nhà cửa khang trang hơn. Trẻ con có xe đạp mới, có điện thoại thông minh. Những thứ mà thế hệ trước của tôi không có.
Nhưng tôi cũng nhận ra: không phải mọi thứ đều thay đổi theo cùng một nhịp. Có những nơi vẫn còn khó khăn. Có những người vẫn chật vật với cuộc sống. Khoảng cách giữa nơi này và nơi kia – giữa thành thị và vùng sâu – vẫn còn rõ rệt.
Những điều đáng mừng
Tôi không phải là người sống trong nước, nên tôi không dám nói mình hiểu hết. Nhưng qua những lần trở về, qua những người thân còn ở lại, tôi thấy rõ một điều: đời sống của nhiều người đã khá hơn trước.
Con cái được đi học nhiều hơn. Nhiều gia đình có cơ hội làm ăn, buôn bán, tích lũy. Những con đường được mở rộng, những cây cầu nối liền những vùng trước đây cách trở.
Người trẻ năng động, nhanh nhạy. Họ học hỏi rất nhanh, tiếp cận với thế giới rộng lớn qua internet, qua công việc, qua những chuyến đi. Có một sức sống mới, một sự tự tin mà thế hệ trước có thể không có.
Điều đó làm tôi vui. Một cách rất đơn giản.
Nhưng vẫn còn đó những khoảng trống
Dẫu vậy, mỗi lần trở về, tôi cũng mang theo những suy nghĩ khó nói.
Có những người bạn của người thân tôi vẫn phải rời quê lên thành phố làm việc trong những điều kiện không dễ dàng. Có những đứa trẻ ở vùng xa vẫn thiếu thốn nhiều thứ mà ở thành phố là điều hiển nhiên. Có những câu chuyện về áp lực, về lo toan mà nghe xong tôi không biết phải nói gì.
Cuộc sống ở thành phố cũng không hẳn dễ dàng. Nhà cửa đắt đỏ, công việc cạnh tranh, nhịp sống nhanh khiến nhiều người luôn trong trạng thái mệt mỏi.
Tôi nhận ra rằng, sự phát triển – dù đáng quý – luôn đi kèm với những thách thức.
Một thế hệ ở giữa
Có lẽ những người như tôi thuộc về một thế hệ đặc biệt: lớn lên ở nước ngoài, nhưng không hoàn toàn tách rời quê hương. Chúng tôi mang trong mình ký ức của cha mẹ, nhưng cũng có cách nhìn riêng của mình.
Chúng tôi không trải qua những năm tháng khó khăn nhất, nhưng lại mang theo những câu chuyện đó như một phần di sản. Chúng tôi nhìn về Việt Nam với nhiều cảm xúc đan xen: tự hào, trăn trở, đôi khi là hoài niệm.
Và có lẽ, điều quan trọng nhất là chúng tôi vẫn quan tâm.
Khi tháng Tư trở lại
Mỗi năm, khi tháng Tư đến, cộng đồng người Việt ở đây lại có nhiều sinh hoạt khác nhau. Có người tưởng nhớ, có người suy gẫm, có người chỉ lặng lẽ sống như mọi ngày.
Còn tôi, tôi chọn cách ngồi lại, viết vài dòng như thế này.
Không để kết luận điều gì.
Chỉ để ghi lại một cảm giác: rằng dù đã đi xa hơn nửa thế kỷ, sợi dây nối với quê hương vẫn chưa bao giờ đứt.
Một mong ước giản dị
Nếu phải nói một điều mong mỏi, thì đó không phải là những điều lớn lao.
Tôi chỉ mong rằng:
- những đứa trẻ sinh ra ở bất cứ vùng nào cũng có cơ hội như nhau,
- những người lao động có thể sống ổn định bằng công sức của mình,
- những gia đình không phải chia xa vì mưu sinh quá nhiều,
- và những người như tôi, dù ở đâu, vẫn có thể trở về mà không thấy mình là người xa lạ.
Năm mươi mốt năm.
Một chặng đường dài.
Nhìn lại, có những điều khiến người ta nhẹ lòng, cũng có những điều khiến người ta trăn trở. Nhưng có lẽ, điều đáng quý nhất là hành trình vẫn đang tiếp tục.Và ở đâu đó, trong mỗi người Việt – dù ở trong nước hay xa xứ – vẫn còn một góc nhỏ dành cho hai chữ: quê nhà.
Similar articles: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/sang-tac/ky-su-but-ky/
