Dự án hỏa xa cao tốc đầy tham vọng của tiểu bang California đang trở thành một “cơn ác mộng” về tài chính. Theo những thông tin mới nhất, tổng chi phí để hoàn thành toàn bộ tuyến tàu đã vọt lên con số kinh hoàng: 231 tỷ Mỹ kim.
Để dễ hình dung, con số này tăng hơn 700% so với mức 33 tỷ Mỹ kim mà cử tri từng chấp thuận vào năm 2008. Tại sao một kế hoạch giao thông lại rơi vào tình trạng tồi tệ như vậy? Chúng ta hãy cùng nhìn vào những lý do chính sau đây:
Chi phí tỷ đô để né tránh một ngôi mộ
Một trong những ví dụ điển hình nhất cho việc lãng phí ngân sách là đoạn đường vòng qua khu tưởng niệm Cesar Chavez – một biểu tượng của phong trào lao động. Ban đầu, các nhà hoạch định lo ngại tiếng ồn sẽ làm phiền nơi an nghỉ của ông Chavez, nên họ quyết định bẻ cong đường rày.
Quyết định này đòi hỏi phải đào thêm đường hầm và đắp thêm lượng đất khổng lồ, tiêu tốn khoảng 1 tỷ Mỹ kim. Tuy nhiên, sau khi xuất hiện những cáo buộc nghiêm trọng về việc ông Chavez từng có hành vi xâm hại trẻ em trong quá khứ, các giám đốc của Cơ quan Đường sắt Cao tốc hiện đang cân nhắc hủy bỏ đoạn đường vòng tốn kém này.
Sự thiếu minh bạch và những sai phạm luật pháp
Các chuyên gia kiểm toán và giới lập pháp cảnh báo rằng kế hoạch kinh doanh năm 2026 của cơ quan này đang vi phạm luật tiểu bang. Họ chỉ ra những vấn đề nghiêm trọng:
- Thiếu minh bạch: Cơ quan quản trị không đưa ra được lộ trình tài chính rõ ràng.
- Thay đổi quy mô lén lút: Để tiết kiệm tiền, họ đề nghị chuyển từ hệ thống đường rày đôi sang đường rày đơn và dời vị trí các ga tàu. Suy nghĩ này khiến nhiều người lo ngại đoàn tàu sẽ không còn đạt được tốc độ cao như hứa hẹn.
- Nguồn vốn cạn kiệt: Chính phủ liên bang dưới thời ông Donald Trump đã rút lại 4 tỷ Mỹ kim tài trợ do dự án chậm tiến độ quá lâu.
Áp lực chính trị đè nặng lên Thống đốc Newsom
Trong một buổi trò chuyện gần đây, người dẫn chương trình nổi tiếng Bill Maher đã thẳng thắn yêu cầu Thống đốc Gavin Newsom phải “khai tử” dự án này. Ông Maher nhấn mạnh rằng trong khi người dân đang chật vật với giá xăng và tiền thuê nhà cao ngất ngưỡng, tiểu bang lại đổ hàng tỷ đô vào một “giấc mơ xa vời”.
Dù Thống đốc Newsom vẫn nỗ lực bảo vệ dự án bằng cách ca ngợi nền kinh tế của California, nhưng thực tế cho thấy chặng đường đầu tiên giữa Merced và Bakersfield vẫn chưa thể hoàn thành trước năm 2032 – trễ 12 năm so với kế hoạch ban đầu.
Câu hỏi cho tương lai
Nhiều nghị sĩ, như Thượng nghị sĩ Tony Strickland, gọi đây là “thất bại hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ”. Họ đặt ra câu hỏi: Liệu có nhà đầu tư tư nhân nào dám bỏ tiền vào một công tác mà chi phí liên tục nhảy múa và thời gian hoàn thiện thì mịt mờ?
Hiện tại, hội đồng quản trị đã trì hoãn việc bỏ phiếu cho kế hoạch kinh doanh mới đến tháng 5 để giải quyết các ý kiến trái chiều từ công chúng. Liệu California sẽ tiếp tục đổ tiền vào “hố không đáy” này hay dũng cảm dừng lại để bảo vệ túi tiền của người nộp thuế? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước.
Tham khảo:
https://san.com/cc/californias-latest-high-speed-rail-plan-breaks-state-law-igo
https://www.sfchronicle.com/california/article/high-speed-rail-cesar-chavez-22224768.php
https://www.mantecabulletin.com/news/local-news/high-speed-rail-700-cost-over-run-climbing
