Vào ngày 28 tháng 4 năm 2026, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã giáng một đòn mạnh vào hệ thống tài chính của Tehran. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) đã đưa 35 thực thể và cá nhân vào danh sách trừng phạt vì giúp Iran che giấu hàng chục tỷ đô la.
Hệ thống “ngân hàng bóng tối” là gì?
Bạn hãy tưởng tượng nếu một quốc gia không thể dùng các ngân hàng chính thống để mua bán hàng hóa, họ sẽ làm gì? Iran đã tạo ra một mạng lưới bí mật. Họ sử dụng các công ty tư nhân được gọi là “rahbar”. Những công ty này quản trị hàng ngàn doanh nghiệp vỏ bọc ở nước ngoài.
Theo thông báo từ Bộ Tài chính, các “rahbar” này giúp Iran:
- Nhận tiền thanh toán từ việc bán dầu lậu.
- Mua các linh kiện nhạy cảm để chế tạo hỏa tiễn và các hệ thống vũ khí khác.
- Chuyển tiền cho các nhóm vũ trang mà Iran hỗ trợ tại Trung Đông.
Ví dụ, công ty Farab Soroush Afagh Qeshm (FSAQ) đã thi hành các giao dịch tài chính cho ngân hàng Shahr Bank. Thông qua các công ty vỏ bọc tại Anh và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, họ đã chuyển hàng triệu đô la để tài trợ cho các chuyến tàu chở dầu bất hợp pháp.
Dưới đây là những cái tên nổi bật mà Hoa Kỳ vừa đưa vào danh sách trừng phạt:
Các công ty “Rahbar” và mạng lưới liên kết
Đây là những công ty tư nhân quản trị hàng ngàn doanh nghiệp vỏ bọc để giúp các ngân hàng Iran tiếp cận hệ thống tài chính thế giới:
- Farab Soroush Afagh Qeshm (FSAQ): Thực hiện các giao dịch cho Ngân hàng Shahr.
- Khavar Tejarat Arka Kish: Liên kết với Ngân hàng Eghtesad Novin.
- Naghsh Simorgh Sahand LLC: Hoạt động cho Ngân hàng Parsian.
- Karmaniya Tejarat Asar Kish: Hỗ trợ Ngân hàng Du lịch (Tourism Bank).
- Aku Tejarat Ravizh Kish: Phục vụ Ngân hàng Sina (do Văn phòng Lãnh đạo Tối cao Iran kiểm soát).
- Rahbar Tejari Setareh Taban Kish: Giúp sức cho Ngân hàng Sepah (nguồn tài trợ chính cho chương trình hỏa tiễn của Iran).
Các cá nhân then chốt
Hoa Kỳ nhắm vào những người điều hành và các chuyên gia tài chính trực tiếp làm việc trong mạng lưới này:
- Janelyn Eusebio Emperador: Một công dân Philippines sở hữu nhiều công ty bình phong tại Anh để luân chuyển tiền dầu mỏ cho Iran.
- Sorayya Mehri Hajibaba: Chuyên gia thị trường ngoại hối, người giúp FSAQ chuyển tiền từ giữa năm 2023.
- Seyyed Mohammed Mehdi Al Ghafur: Quan chức tài chính ngầm, giúp Ngân hàng Shahr rửa tiền.
- Dàn lãnh đạo các công ty Rahbar: Bao gồm Ehsan Moslehi, Mahmud Tadayyon, Alireza Kahkoui, và Maryam Anbardaran.
Các công ty bình phong tại nước ngoài
Để che giấu nguồn gốc dòng tiền, Iran sử dụng các thực thể đăng ký tại nhiều quốc gia khác nhau:
- Tại Anh: Shuqun LTD, Sanovo LTD và Qianza LTD (tất cả đều do Janelyn Emperador quản trị). Các công ty này đã chuyển hơn 70 triệu đô la tiền dầu thô cho Iran.
- Tại Hồng Kông và quốc tế: RQI Commodity HK Limited, Gasolix International Corporation Limited, Globenture Limited và Redwing Global Limited. Những cái tên này đều thuộc mạng lưới bí mật của Ngân hàng Melli.
- Các thực thể chuyển tiền khác: Nix Energy Limited và Tai Lung Trading Limited (giúp các tiệm đổi tiền Iran chuyển hàng triệu đô la).
Hoa Kỳ khẳng định việc công khai những cái tên này sẽ giúp các ngân hàng và công ty trên toàn thế giới tránh xa rủi ro và ngăn chặn nguồn lực tài chính cho các hoạt động quân sự của Iran.
Cảnh báo nghiêm khắc dành cho các ngân hàng quốc tế
Hoa Kỳ cũng gửi đi một thông điệp đanh thép tới các tổ chức tài chính toàn cầu. Họ yêu cầu các ngân hàng không được giúp đỡ các nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc, thường được gọi là các nhà máy “ấm trà”. Những nhà máy này đã trả “phí thông hành” cho Iran để tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng bất kỳ ngân hàng nào tiếp tay cho hành động này đều sẽ đối mặt với hậu quả thảm khốc.
Quyết tâm của Hoa Kỳ
Kể từ tháng 2 năm 2025, OFAC đã thi hành khoảng 1.000 lệnh trừng phạt nhắm vào Iran. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết: “Nguồn tiền bất hợp pháp này nuôi dưỡng các hoạt động bạo lực, đe dọa trực tiếp đến các đồng minh và nền kinh tế toàn cầu.”
Bằng cách nhắm vào các “rahbar” và mạng lưới trao đổi tiền tệ, Hoa Kỳ hy vọng sẽ cắt đứt lợi tức của Iran, buộc quốc gia này phải thay đổi hành vi gây mất ổn định khu vực.
Nguồn tham khảo:
https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0477
