Một trong những khoản tài trợ nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay dành riêng cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt vừa được công bố.
Tuần qua, UC Davis Health cho biết chương trình Vietnamese Insights into Cognitive Aging Program (VIP) đã nhận thêm 13,3 triệu đôla từ National Institutes of Health (NIH) để mở rộng nghiên cứu về quá trình lão hóa não bộ và nguy cơ sa sút trí tuệ ở người Mỹ gốc Việt.
Trong nhiều thập niên, phần lớn các nghiên cứu về bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ tại Hoa Kỳ được thực hiện trên người da trắng hoặc các nhóm dân số lớn khác. Người Mỹ gốc Việt – cộng đồng có lịch sử chiến tranh, di cư và tị nạn rất đặc biệt – gần như vắng bóng trong các dữ liệu khoa học tầm cỡ.
Chương trình VIP được khởi động từ năm 2021 và hiện đã thu thập dữ liệu của hơn 500 người Mỹ gốc Việt từ 65 tuổi trở lên tại Bắc California. Giai đoạn mới của dự án sẽ tuyển thêm hơn 400 người tham gia, biến đây thành một trong những nghiên cứu toàn diện nhất về sức khỏe nhận thức của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.
Lần mở rộng này cũng đưa nghiên cứu sang một mức độ chi tiết hơn. Ngoài các bài kiểm tra trí nhớ và khả năng nhận thức, các nhà khoa học sẽ sử dụng chụp MRI não, xét nghiệm máu tìm dấu ấn sinh học liên quan đến Alzheimer và phân tích dữ liệu di truyền. Song song với đó là việc ghi nhận các yếu tố quen thuộc như bệnh tim mạch, tiểu đường, huyết áp, cùng những yếu tố ít khi xuất hiện trong hồ sơ bệnh án: trải nghiệm chiến tranh, cuộc sống trong trại tị nạn, quá trình định cư, khả năng thích nghi và sức bật tinh thần sau biến cố.
Theo giáo sư Oanh Meyer, trưởng nhóm nghiên cứu tại UC Davis, chưa từng có nghiên cứu nào ở mức này xem xét đồng thời ảnh hưởng của chấn thương chiến tranh, kinh nghiệm di cư, sức khỏe tim mạch, yếu tố di truyền và các dấu ấn sinh học của Alzheimer đối với quá trình lão hóa não bộ của người Mỹ gốc Việt.
Phân tích dữ liệu của 511 người tham gia cho thấy những người từng trải qua chiến tranh, ly tán hoặc điều kiện sống khắc nghiệt có nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trầm cảm và căng thẳng cao hơn khi về già. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy khả năng phục hồi tâm lý (resilience) có thể làm giảm tác động lâu dài của các trải nghiệm này đối với sức khỏe tinh thần. Công trình đã được công bố trên tạp chí International Psychogeriatrics vào tháng Sáu vừa qua.
Đối với cộng đồng người Việt, nghiên cứu còn có một ý nghĩa rất thực tế. Thế hệ người tị nạn đầu tiên sau năm 1975 hiện đều đã bước vào tuổi 70 hoặc lớn hơn. Đây cũng là độ tuổi nguy cơ mắc Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ bắt đầu tăng nhanh. Những dữ liệu thu thập từ chính cộng đồng người Việt có thể giúp bác sĩ hiểu rõ hơn đâu là các yếu tố làm tăng nguy cơ, đâu là những yếu tố có tác dụng bảo vệ, từ đó xây dựng các chương trình tầm soát và chăm sóc phù hợp hơn.
Nhiều chuyên gia đánh giá VIP không chỉ là một dự án nghiên cứu về Alzheimer, mà còn là nỗ lực đầu tiên nhằm xây dựng một bức tranh đầy đủ về quá trình lão hóa của người Mỹ gốc Việt – một cộng đồng đang già đi nhanh nhưng từ lâu vẫn nằm ngoài phần lớn các nghiên cứu y học tại Hoa Kỳ.
Nguồn
https://health.ucdavis.edu/neurology/news/headlines/-what-does-resilience-show-about-healthy-aging-after-trauma/2026/07
https://www.nia.nih.gov/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11262027/
