Ở Mỹ, cruise từ lâu là một trong những hình thức du lịch được nhiều gia đình người Việt ưa chuộng — tiện lợi, trọn gói, giá phải chăng và một chuyến đi ghé được nhiều nơi.
Châu Âu, với những cảng biển lịch sử, thành phố cổ kính và ẩm thực phong phú, luôn là điểm đến trong mơ của nhiều người. Nhưng châu Âu đang thay đổi cách đón khách — và người đi du lịch cũng cần thay đổi cách chuẩn bị.
Mới nhất: thành phố Barcelona Tây Ban Nha (Spain) vừa thông báo tăng gấp đôi thuế du lịch đối với hành khách của các tàu cruise.
Barcelona — thành phố của những giấc mơ
Barcelona là một trong những thành phố đẹp nhất châu Âu — và người ta đã biết điều đó từ lâu. Những công trình của kiến trúc sư Antoni Gaudí, từ nhà thờ Sagrada Família chưa bao giờ hoàn thành đến những ngôi nhà uốn lượn kỳ dị trên đại lộ Passeig de Gràcia, biến thành phố này thành một bảo tàng ngoài trời không có nơi nào sánh được. Khu phố Gothic với những con hẻm đá lát đường hàng trăm năm tuổi, bãi biển La Barceloneta nằm ngay sát trung tâm, chợ La Boqueria rực rỡ màu sắc — Barcelona là thành phố mà người ta đến một lần rồi muốn quay lại. Và hàng triệu người đã làm đúng như vậy, năm này qua năm khác.
Thị trưởng Barcelona Jaume Collboni thông báo hôm 13 tháng Năm vừa qua rằng ông muốn tăng thuế du lịch đối với khách tàu cruise từ bốn lên tám euro mỗi người mỗi ngày — tương đương khoảng 9 đôla Mỹ. Ông không che giấu mục đích.
“Tôi muốn ngăn khách tàu cruise đến Barcelona,” ông nói thẳng với báo El País. “Du lịch phải phục vụ thành phố, không phải ngược lại. Chúng tôi muốn du lịch có phẩm chất cap. Điều chúng tôi không muốn là nạn quá tải du khách.”
Đây không phải quyết định hoàn toàn mới: Hội đồng Thành phố đã thông qua kế hoạch tăng dần mức thuế này từ tháng Bảy năm ngoái, với lộ trình đến năm 2027 mới đạt mức 8 euro. Điều Collboni muốn là đẩy nhanh hơn — áp dụng ngay trong vài tháng tới thay vì chờ theo lộ trình cũ. Đề xuất này chưa được Hội đồng Thành phố thông qua và chưa có ngày hiệu lực chính thức.
Trong khi đó, một số biện pháp khác đã có hiệu lực. Từ ngày 1/4/2026, Barcelona đã tăng thuế du lịch đối với khách lưu trú tại khách sạn lên từ 10 đến 15 euro mỗi đêm — một trong những mức cao nhất châu Âu — và thuế đối với khách thuê căn hộ ngắn hạn lên khoảng 12.50 euro mỗi đêm.
Quyết định này không phải tự nhiên mà có. Năm 2023, hơn 3.5 triệu hành khách lên xuống tàu tại cảng Barcelona. Du lịch đóng góp 14% GDP của thành phố và tạo việc làm cho hơn 150,000 người — nhưng phần lớn lợi ích kinh tế đó đến từ khách lưu trú dài ngày, không phải từ những đoàn khách cruise chỉ ghé bờ vài tiếng. Năm ngoái, Barcelona City Council và cảng Barcelona đã đạt thỏa thuận giảm số bến cảng cruise từ bảy xuống còn năm, với kế hoạch đóng cửa hai bến vào cuối năm 2026. Toàn bộ các căn hộ cho thuê ngắn hạn sẽ bị cấm vào năm 2028.
Tại sao người châu Âu nổi giận?
Để hiểu tại sao Barcelona và nhiều thành phố châu Âu khác đang phản ứng mạnh với du lịch đại trà, cần nhìn vào những gì đang xảy ra trong cuộc sống hằng ngày của người dân địa phương.
Trước hết là vấn đề nhà ở. Chỉ riêng tại Barcelona, 1.6 triệu cư dân phải sống chung với khoảng 32 triệu lượt khách du lịch mỗi năm. Sự bùng nổ của các nền tảng cho thuê ngắn hạn như Airbnb đã biến hàng nghìn căn hộ từ nhà ở thành phòng khách sạn tạm thời, đẩy người dân ra khỏi trung tâm thành phố. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Urban Economics cho thấy Airbnb đã đẩy giá thuê nhà tại Barcelona tăng trung bình 1.9% và giá mua nhà tăng 4.6% — riêng ở các khu phố du lịch đông đúc nhất, mức tăng giá mua nhà lên đến 14–17%.
Tính chung từ năm 2015 đến 2024, giá nhà tại Barcelona đã tăng 53% và tiền thuê nhà tăng 27.8%.
Tiếp theo là bài toán kinh tế không cân xứng. Khách tàu cruise là ví dụ điển hình: họ ăn và ngủ trên tàu, và chỉ đổ bộ lên bờ vài tiếng, đi lại chen chúc ở các điểm nổi tiếng nhưng chi tiêu cho thành phố rất ít. Trong khi đó, hạ tầng đường phố, giao thông công cộng, và các dịch vụ đô thị vẫn phải gánh chịu lượng người khổng lồ đó như với bất kỳ du khách nào khác.
Sau đại dịch COVID-19, tình trạng càng trầm trọng hơn. Năm 2024, châu Âu đón 747 triệu lượt khách quốc tế — một con số kỷ lục — đổ vào trong khi hạ tầng và nhà ở chưa kịp phục hồi sau những năm đóng cửa. Kết quả là đường phố quá tải, dịch vụ công cộng bị kéo căng, và người dân địa phương cảm thấy bị đẩy ra khỏi chính thành phố của mình.
Làn sóng biểu tình bùng phát mạnh từ năm 2024 đến 2025, với các khẩu hiệu như “Kỳ nghỉ của bạn là nỗi khổ của tôi,” bắt đầu từ Quần đảo Canary với 20,000 đến 50,000 người xuống đường, rồi lan sang Barcelona, Mallorca, Málaga, Venice và Lisbon.
Mùa Hè 2024, một nhóm cư dân Barcelona cầm súng nước ra đường xịt vào du khách ngồi ở các quán cà phê ngoài trời — hình ảnh gây chú ý trên truyền thông quốc tế và trở thành biểu tượng của sự bức xúc đã tích tụ quá lâu.
Tăng thuế, hạn chế tàu cruise, cấm Airbnb — đây không phải là những biện pháp chống du lịch. Đây là cách các thành phố châu Âu đang cố tìm lại sự cân bằng giữa kinh tế du lịch và quyền được sống bình thường của người dân.
Barcelona không đơn độc
Năm 2026 đánh dấu một làn sóng mới của các biện pháp chống overtourism trên khắp châu Âu.
Venice đã mở rộng chính sách thu phí vào cửa đối với khách thăm quan trong ngày lên 60 ngày từ tháng Tư đến tháng Bảy năm nay, tăng từ 54 ngày năm ngoái. Khách không đặt trước và không trả phí có thể bị phạt từ 50 đến 300 euro. Amsterdam hiện có mức thuế lưu trú cao nhất châu Âu — 12.5% trên chi phí phòng khách sạn — và từ năm 2026 còn áp thêm 15 euro thuế một ngày riêng cho khách tàu cruise.
Tính cả mức tăng thuế VAT mới, tổng gánh nặng thuế tại Amsterdam có thể lên đến hơn 33%. Edinburgh trở thành thành phố đầu tiên ở Anh áp dụng thuế du khách, với mức 5% bắt đầu từ tháng Bảy năm nay. Rome thu thêm hai euro cho những ai muốn tiếp cận đài phun nước Trevi nổi tiếng. Hy Lạp áp thuế cruise 20 euro cho khách ghé Mykonos và năm euro cho các đảo nhỏ hơn.
Xu hướng chung rõ ràng: các thành phố châu Âu đang dùng thuế và phí như một công cụ để điều tiết lượng du khách, bảo vệ môi trường sống của người dân, và ưu tiên những khách chi tiêu nhiều hơn, ở lại lâu hơn — thay vì những đoàn khách ghé qua trong vài tiếng rồi đi.
Người đi cruise cần biết gì?
Những thay đổi đang diễn ra ở châu Âu không có nghĩa là nên tránh xa lục địa này. Nhưng có một số điều đáng lưu ý khi lên kế hoạch.
Chi phí sẽ cao hơn. Các khoản thuế du lịch tại hầu hết các thành phố châu Âu thường không được tính sẵn trong giá vé cruise, mà thu thêm tại cảng hoặc tại khách sạn. Với một gia đình bốn người ghé Barcelona một ngày, tám euro mỗi người thoạt nghe không lớn — nhưng cộng dồn với các khoản thuế tương tự ở Venice, Amsterdam, hay các điểm dừng khác, con số sẽ đáng kể hơn.
Không phải tất cả các khoản thuế đều áp dụng như nhau. Một số thành phố miễn thuế cho trẻ em dưới một độ tuổi nhất định, hoặc cho khách ở lại qua đêm so với khách ghé trong ngày. Cần nghiên cứu kỹ điều khoản của từng điểm đến trước khi đặt tour.
Và quan trọng hơn: xu hướng này có thể tiếp tục mở rộng. Nhiều thành phố khác ở châu Âu đang theo dõi kết quả của Barcelona và Venice. Trong vài năm tới, khách cruise đến châu Âu có thể sẽ gặp ngày càng nhiều hạn chế hơn — không chỉ về thuế mà cả về số bến cảng và giờ cập bờ.
Châu Âu vẫn đẹp, vẫn đáng đến thăm. Nhưng những thành phố cổ kính ấy đang đặt ra một câu hỏi mà người đi du lịch cũng nên tự hỏi: đến thăm một nơi, ta để lại gì cho người ở đó?
Tham khảo:
People; TravelPulse; Travel Market Report; Euronews; Daily Passport; World Habitat; White Sky Hospitality; Journal of Urban Economics; European Parliament.
