NEW DELHI — Vào ngày thứ Bảy, 6 tháng 6 năm 2026, hàng trăm người ủng hộ “Đảng Nhân dân Gián” (Cockroach Janta Party – CJP), một phong trào châm biếm từng thu hút hàng triệu lượt theo dõi trên mạng xã hội, đã lần đầu tiên tập trung tại thủ đô New Delhi. Đây được xem là cuộc thử nghiệm thực tế lớn nhất, đưa một hiện tượng trực tuyến bước ra khỏi màn hình điện thoại để đi vào đời sống chính trị đường phố.
Bối cảnh: Từ một lời xúc phạm trở thành biểu tượng phản kháng
Mọi chuyện bắt đầu vào giữa tháng 5 năm 2026. Trong một phiên tòa, Chánh án Tối cao Pháp viện Ấn Độ Surya Kant đã ví von những người chỉ trích và một bộ phận thanh niên thất nghiệp như “những con gián”. Lời ví von này ngay lập tức thổi bùng ngọn lửa tức giận trong lòng thế hệ trẻ Ấn Độ, những người đang phải đối mặt với áp lực nặng nề về giáo dục và việc làm.
Anh Abhijeet Dipke, một chuyên gia chiến lược truyền thông chính trị và là sinh viên tại Đại học Boston (Hoa Kỳ), đã quyết định biến lời miệt thị này thành cảm hứng để thành lập một đảng chính trị giả tưởng. Chỉ trong vòng ba tuần, trang Instagram của CJP đã thu hút hơn 22 triệu lượt theo dõi, vượt qua cả tài khoản chính thức của đảng cầm quyền. Những người trẻ tuổi tự hào tự gọi mình là “những con gián” – biểu trưng cho sự sống sót bền bỉ trước mọi hoàn cảnh khắc nghiệt.
Cuộc thử nghiệm tại Công trường Jantar Mantar
Cuộc biểu tình diễn ra tại khu vực Jantar Mantar, gần tòa nhà Nghị viện Ấn Độ. Nhiều người tham gia, phần lớn là thanh niên và học sinh đi cùng phụ huynh, đã đeo mặt nạ hình con gián và cầm trên tay các biểu ngữ.
Mục tiêu cốt lõi của ban tổ chức trong cuộc xuống đường này là yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục Dharmendra Pradhan phải từ chức. Làn sóng bực tức này xuất phát từ những bê bối liên quan đến việc rò rỉ đề thi và các sai sót trong hệ thống chấm điểm trực tuyến của kỳ thi tuyển sinh đại học y khoa (NEET) và Hội đồng Giáo dục Trung học Trung ương (CBSE) diễn ra hồi tháng 5. Đối với giới trẻ Ấn Độ, những trục trặc này không chỉ là lỗi kỹ thuật, mà nó đại diện cho một hệ thống giáo dục bất ổn và cơ hội việc làm ngày càng thu hẹp.
Để giữ cho cuộc biểu tình diễn ra trong ôn hòa, ban tổ chức đã hướng dẫn người tham gia mang theo quốc kỳ Ấn Độ và một cuốn sách – biểu tượng cho quyền được giáo dục và cơ hội bình đẳng. Thậm chí, họ còn tặng hoa cho lực lượng an ninh như một cử chỉ bày tỏ sự hòa nhã. Trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter), tài khoản chính thức của CJP tuyên bố: “Đã đến lúc biến trò đùa nhỏ này thành một cuộc cách mạng”.
Những góc nhìn đa chiều từ cộng đồng
Hiện tượng “Đảng Nhân dân Gián” đang nhận được những phản hồi rất khác nhau từ dư luận bên trong Ấn Độ và các diễn đàn trực tuyến:
- Sự đồng cảm của giới trẻ: Nhiều bài viết trên Facebook và YouTube từ các hội nhóm sinh viên Ấn Độ chia sẻ rằng, phong trào này đã tạo ra một không gian hiếm hoi để họ lên tiếng. Giới trẻ chiếm hơn 1/4 dân số Ấn Độ nhưng đang phải đối diện với nạn thất nghiệp gia tăng và sự thất vọng đối với các chính trị gia truyền thống. Họ cảm thấy thông điệp châm biếm, tự giễu cợt của CJP phản ảnh đúng hoàn cảnh của mình.
- Sự ủng hộ từ các nhà hoạt động xã hội: Nhà hoạt động môi trường nổi tiếng Sonam Wangchuk và một số lãnh đạo chính trị đối lập cũng đã xuất hiện tại Jantar Mantar để bày tỏ sự đồng hành cùng phong trào của giới trẻ.
- Sự hoài nghi từ phe ủng hộ chính phủ: Ngược lại, những người ủng hộ Đảng Bharatiya Janata (BJP) của Thủ tướng Modi lại xem đây chỉ là một “chiêu trò truyền thông” nhất thời. Trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng lượng tương tác khủng trên mạng ảo không đồng nghĩa với khả năng tập hợp lực lượng bền vững trên đường phố, và phong trào này sẽ sớm lụi tàn.
Thách thức lớn phía trước
Liệu một phong trào sinh ra từ những bức ảnh chế (memes) trên mạng có thể chịu đựng được áp lực chính trị trong thế giới thực?
Trong suốt một thập kỷ qua, chính quyền của Thủ tướng Modi đã áp dụng nhiều biện pháp cứng rắn để kiểm soát và giải quyết các cuộc biểu tình lớn, bao gồm các cuộc biểu tình phản đối luật công dân hay cuộc bãi công kéo dài cả năm của nông dân. Việc ban tổ chức CJP có thể đối mặt với các cuộc điều tra hay biện pháp pháp lý là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Ngay khi vừa đáp máy bay từ Mỹ về New Delhi để dẫn đầu cuộc biểu tình, anh Abhijeet Dipke đã gặp phải hàng rào an ninh nghiêm ngặt từ phía cảnh sát.
Sự trỗi dậy của Đảng Nhân dân Gián có nhiều nét tương đồng với các phong trào thanh niên do mạng xã hội dẫn dắt tại Nam Á trong những năm gần đây, như ở Sri Lanka hay Bangladesh. Dù chặng đường phía trước còn nhiều thử thách, cuộc xuống đường tại New Delhi vào ngày thứ Bảy đã chứng minh rằng: áp lực từ không gian mạng đã thực sự biến thành hành động cụ thể ở đời thực.
Nguồn tham khảo:
- Associated Press (AP): https://apnews.com/article/india-cockroach-janata-party-2c74e5597c1a7a4ac5a49ee8ce72f1cd
- The Times of India: https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/dharmendra-pradhan-must-resign-cockroach-janta-party-protests-at-jantar-mantar-over-neet-2026-paper-leak/articleshow/131544897.cms
- Wikipedia tiếng Anh: https://en.wikipedia.org/wiki/Cockroach_Janta_Party
- Hindustan Times: https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-cjp-protest-live-updates-founder-abhijeet-dipke-news-delhi-jantar-mantar-police-sonam-wangchuk-101780706319590.html
- Kênh YouTube Firstpost: https://www.youtube.com/watch?v=k2bWGDJIDNw
