Ngày 21 tháng 7 năm 2026, ông Donald Trump công bố kế hoạch đánh thuế mới trên huốc generic (thuốc giá rẻ) sản xuất ở nước ngoài. Hiện nay: Mức thuế đang là 0%. Từ tháng 8/2028 thuế sẽ tăng lên 100% trong vòng một năm và từ tháng 8/2029: Mức thuế sẽ vọt lên 200%.
Dù mức thuế này chưa xuất hiện trên hóa đơn nhà thuốc, các hãng dược từ Ấn Độ đến Châu Âu đã bắt đầu lo lắng. Hiệp Hội Thuốc Tiếp Cận Được (đại diện ngành thuốc generic tại Mỹ) và công ty Sandoz (Thụy Sĩ) đang tìm cách vận động chính quyền thay đổi chính sách, vì họ lo ngại thị trường thuốc giá rẻ sẽ ngày càng khó sống.
Thuốc generic là gì và vì sao lại quan trọng?
Thuốc generic là bản sao có giá rẻ hơn của thuốc chính hiệu (thuốc có thương hiệu), được bán ra sau khi thời hạn bản quyền của thuốc chính hiệu kết thúc. Loại thuốc này có cùng chất lượng, hoạt chất và liều lượng như thuốc đắt tiền.
90% toa thuốc tại Mỹ là thuốc generic, nhưng chỉ chiếm 12% tổng số tiền người dân chi cho thuốc theo toa. Nhờ thuốc generic, người bệnh có thể mua thuốc trị cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, tuyến giáp hay trầm cảm với giá rất rẻ.
Việc tăng thuế ảnh hưởng rất lớn đến người lớn tuổi — những người không chỉ uống một loại thuốc mà thường phải dùng 3 đến 5 loại thuốc mỗi ngày, liên tục suốt nhiều năm.
Người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng thế nào?
Hiện nay, người có bảo hiểm Medicare Part D mua thuốc generic với giá rất rẻ (nhiều loại được miễn phí, hoặc chỉ tốn từ $0 đến $10 cho một lần lấy thuốc).
Mức thuế 200% không có nghĩa là giá thuốc tại quầy sẽ tăng ngay lập tức gấp 3 lần, vì giá thuốc còn phụ thuộc vào bảo hiểm, nhà thuốc và công ty quản lý. Tuy nhiên, khi chi phí nhập khẩu tăng cao, hậu quả vẫn sẽ xảy ra:
Giá thuốc tăng hoặc phí bảo hiểm tăng: Do các công ty phải bù vào chi phí thuế.
Thiếu thuốc: Hãng sản xuất có thể ngừng bán những loại thuốc lời quá ít, dẫn đến việc nhà thuốc báo hết hàng hoặc người bệnh phải đổi sang hãng khác.
Chuyển nhà máy sản xuất thuốc về Mỹ không dễ
Chính quyền ông Trump cho rằng thời hạn hai năm miễn thuế sẽ giúp các công ty đưa nhà máy về Mỹ sản xuất. Tuy nhiên, ngành dược cho biết đây là điều rất khó làm nhanh vì những lý do:
Mất nhiều thời gian và tiền bạc: Xây nhà máy dược không chỉ là dựng nhà và đặt máy móc. Doanh nghiệp phải xin cấp phép, xin chứng nhận chất lượng từ FDA, tuyển nhân viên chuyên môn và thiết lập dây chuyền đạt chuẩn.
Nguyên liệu vẫn phải nhập cảng: Dù làm thuốc ở Mỹ, phần lớn nguyên liệu sản xuất vẫn phải mua từ nước ngoài (như Ấn Độ — nơi bán gần 9.7 tỷ USD thuốc generic sang Mỹ mỗi năm).
Giá thuốc khó giữ mức rẻ: Chi phí nhân công và vận hành ở Mỹ rất cao, khiến thuốc làm tại Mỹ khó duy trì được mức giá thấp như trước.
Dù chính sách chưa có hiệu lực ngay và nhiều chi tiết còn chưa rõ (như loại thuốc nào được miễn, nguyên liệu tính thuế ra sao), các hãng dược vẫn phải hành động sớm. Lý do là vì các hợp đồng cung ứng thuốc thường kéo dài nhiều năm, họ phải tính toán trước nơi đặt nhà máy và thị trường ưu tiên.
Lời kết cho người bệnh: Trong hai năm tới, tủ thuốc của người Mỹ chưa có gì thay đổi. Lọ thuốc cao huyết áp hay tiểu đường của bạn vẫn giữ mức giá cũ.
Tuy nhiên, cuộc tranh luận phía sau quầy thuốc đã bắt đầu. Câu trả lời cuối cùng cho người bệnh sẽ xuất hiện vào ngày họ cầm toa đến nhà thuốc trong tương lai — để xem lọ thuốc quen thuộc của mình vẫn còn trên kệ, đã tăng giá, hay không còn hàng để mua.
Nguồn tham khảo: Reuters (tháng 7/2026), FDA, Hiệp Hội Thuốc Tiếp Cận Được (AAM), KFF.
