BAGHDAD – Tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông vừa trải qua những biến động vô cùng phức tạp. Sau vài ngày tương đối yên tĩnh, giao tranh đã bùng phát trở lại trên nhiều mặt trận cùng lúc, đe dọa làm sụp đổ các nỗ lực ngoại giao vừa mới nhen nhóm.
Diễn biến chiến sự trên các mặt trận
Vào sáng thứ Tư, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã bắn hàng loạt hỏa tiễn đạn đạo nhắm vào các căn cứ của lực lượng Hoa kỳ tại khu vực, bao gồm căn cứ không quân Muwaffaq Salti tại Jordan. Quân đội Jordan thông báo đã đánh chặn và phá hủy 5 hỏa tiễn từ phía Iran, chưa có ghi nhận về thiệt hại hay thương vong tại đây.
Cùng thời điểm, quân đội Hoa kỳ kết hợp với không quân Ả Rập Saudi thi hành các đòn không kích chính xác vào các địa điểm tiếp liệu và kho vũ khí của lực lượng dân quân do Tehran hỗ trợ ở miền đông Iraq. Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF) – liên minh các nhóm vũ trang dòng Shiite tại Iraq – tường trình rằng cuộc oanh kích trong đêm đã làm ít nhất 20 tay súng thiệt mạng và 32 người khác bị thương. Hai quan chức dân quân Iraq cũng giấu tên cho biết thêm 6 cố vấn Iran đã tử vong trong đợt tấn công này.
Tại Ai Cập, một vụ tấn công bằng máy bay không người lái đã gây ra hỏa hoạn trên hai tàu chở khí đốt tự nhiên tại cảng Damietta, bao gồm một kho chứa nổi thuộc sở hữu của công ty Hoa kỳ và một tàu chở dầu của Hy Lạp. Cho đến nay, chưa có bên nào đứng ra nhận trách nhiệm về vụ tấn công này.
Tại sao sự việc này lại diễn ra lúc này?
Để hiểu rõ căn nguyên của đợt bùng phát mới này, chúng ta cần nhìn vào chuỗi hành động và phản ứng giữa các bên:
- Cáo buộc từ Ả Rập Saudi: Riyadh cáo buộc các nhóm dân quân tại Iraq đã dùng máy bay không người lái tấn công các cơ sở dầu mỏ của họ trong hai ngày qua.
- Phản ứng của phiến quân Houthi: Dù nhóm liên minh dân quân Iraq ban đầu phủ nhận cáo buộc, lực lượng Houthi tại Yemen (được Iran hỗ trợ) lại tuyên bố đã tấn công các cơ sở năng lượng của Ả Rập Saudi nhằm mục đích phong tỏa tuyến đường vận chuyển dầu qua Biển Đỏ.
- Thiệt hại hạ tầng năng lượng: Hình ảnh vệ tinh từ Planet Labs xác nhận cơ sở giải quyết dầu mỏ Abqaiq nổi tiếng của Saudi Aramco – nơi có sức chứa thi hành khoảng 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày – đã chịu thiệt hại. Ngoài ra, một nhà máy lọc dầu tại Jazan cũng phải tạm ngừng hoạt động do đòn tấn công trước đó.
Vì sao xung đột lại lan rộng ra Ai Cập? Ai Cập vốn là đồng minh thân cận của Hoa kỳ và đóng vai trò trung gian hòa giải trong khu vực, trước nay vẫn đứng ngoài các hành động quân sự trực tiếp. Nếu các đòn tấn công tại Damietta được xác nhận là do Iran hoặc lực lượng ủy nhiệm thực hiện, đây sẽ là bước ngoặt đánh dấu sự mở rộng phạm vi chiến sự sang các quốc gia trung lập.
Phản ứng từ các bên liên quan
Chính quyền Iraq đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ đòn không kích của liên quân Hoa kỳ – Ả Rập Saudi. Văn phòng Tổng thống Iraq Nizar Amidi gọi cuộc tấn công là “hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền của Iraq”. Hội đồng An ninh Quốc gia Iraq cũng lên tiếng chỉ trích cuộc oanh kích diễn ra trong lúc chính phủ Iraq đang nỗ lực đàm phán với Hoa kỳ và Ả Rập Saudi để giải quyết các lo ngại an ninh. Chuyến thăm Ả Rập Saudi của Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi dự kiến diễn ra vào thứ Năm đã bị hoãn vô thời hạn.
Về phía Hoa kỳ, trong một phát biểu trên truyền hình, cựu Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh rằng Hoa kỳ sẽ đáp trả mạnh mẽ đối với các hành động tấn công từ phía Iran. Sự gia tăng giao tranh này cũng gây lo ngại cho giới phân tích quân sự Hoa kỳ về việc cạn kiệt kho đạn dược tối tân vốn cần thiết để bảo vệ các căn cứ và đồng minh.
Tác động tới thị trường toàn cầu và ngoại giao
Ngay sau khi thông tin chiến sự bùng nổ, giá dầu thô Brent tiêu chuẩn quốc tế đã tăng mạnh 3,1%, lên mức 84,58 USD/thùng. Việc eo biển Hormuz – tuyến đường hàng hải chiến lược đối với nguồn cung năng lượng thế giới – bị thắt chặt giao thông càng khiến thị trường năng lượng trở nên chao đảo.
Các nỗ lực đàm phán do Oman làm trung gian hiện đang gặp bế tắc lớn. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận Tehran đã bác bỏ đề xuất của Oman về việc phối hợp quản lý giao thông qua eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định chính sách của Iran là “không bao giờ đưa eo biển Hormuz trở lại tình trạng trước chiến tranh”.
Dù các nhà trung gian quốc tế vẫn đang cố gắng kết nối các bên trở lại bàn đàm phán, giới quan sát nhận định triển vọng hạ nhiệt trong ngắn hạn là tương đối mong manh khi cả hai bên đều chọn con đường đáp trả quân sự trực tiếp.
Nguồn tham khảo:
- Associated Press (AP News): https://apnews.com/article/iran-war-us-hormuz-strait-july-29-2026-e31d249ba6443decdd3e63cd00f0fb84
- Local 10 News: https://www.local10.com/news/2026/07/29/drone-strikes-ignite-fires-on-natural-gas-vessels-at-an-egyptian-port/
- Wyoming Public Media: https://www.wyomingpublicmedia.org/2026-07-29/iran-resumes-missile-attacks-as-u-s-and-saudis-strike-tehran-backed-militias-in-iraq
