BẮC KỲ DI CƯ
Bữa hổm, gặp bà bạn già ở Oét Minh Tơ, nghe bà than thở: “Từ khi ông nhà tôi mất, mấy cái việc sửa chữa nhà làm tôi khốn khổ. Biết là nhà không có đàn ông, họ làm tôi sất bất, sang bang. Hứa một đằng, làm một nẻo.” Sáu tui hỏi kỹ thì bà cho biết là cái Patio bị dột, bà nhờ thợ sửa lại. Ông thợ sửa nhà, Mít-Tơ Bựa, đòi $1,500. Bà đồng ý, đưa tiền cọc, và viết giấy tay, nhưng không có chi tiết về người thợ sửa nhà, không license, không điện thoại. “Mít-tơ Bựa” kia làm được nửa chừng thì lại nói là cần phải sửa thêm mấy cái chỗ gì đó bên cạnh, nên đòi thêm $500 nữa. Bà đồng ý, sẽ trả thêm $500, tức là $2,000. Phải đưa trước $1,000. Làm dở dang đâu chừng 2 ngày không xong, rồi “Mít- Tơ- Bựa” nói là có việc gia đình, giao cho Mít-Tơ Phó Bựa làm tiếp. Mít-Tơ Phó-Bựa tới đóng vài cái đinh, rồi dọt. Bà gọi cho cả hai Mít-Tơ- Bựa và Mít Tơ Phó-Bựa, nhưng không ai trả lời. Mất toi $1,000.
Một lần nữa, không bị gạt việc làm, mà bị chặt đẹp. Cái ống nước dẫn vào cái công tắc vòi tưới bị hở, nước rỉ ra hoài thành vũng trước cửa nhà. Bà gọi Mít-Tơ Ống-Nước đến. Ông này đến, giám định rồi nói “việc này phải mất ba tiếng đồng hồ. Một giờ của ông là $200. Ba tiếng là $600.” Bà đồng ý. Mít-Tơ Ống-Nước đòi tiền cash. Bà nói phải chạy đi nhà băng gần nhà lấy tiền. Bà đi chừng nửa tiếng, về nhà đã thấy xong rồi, nhưng bà vẫn phải trả $600 cho chừng 15 phút: ông tháo cái vòi tưới cũ ra, kiếm cái vòi tưới mới, quấn băng keo mỏng vào cái răng đầu cái ống nước rồi gắn cái vòi mới vào đồng hồ! Nước hết rỉ! Kể ra làm công việc thay cái vòi nước rỉ chừng 15 phút mà “chạc” $600 đô thì kinh quá! Còn hơn bác sĩ!
Đó là chuyện nhỏ. Còn nhiều chuyện lớn về mấy Mít-tơ Xây Nhà, xây ADU. Một ông ở Garden Grove, mua được căn nhà nát, cần đập ra xây lại mới. Chủ nhà mướn một “Công Trắc Tơ” có license đàng hoàng, hai bên giao kèo tiền công, vật liệu là $800,000. Thỏa thuận xong, thì chủ nhà phải đưa trước $200,000. Công việc xúc tiến xong được cái sườn nhà bằng gỗ, mái nhà cũng chỉ là những rường cột gỗ, thấy cũng được.
Bất ngờ, một hôm, Cảnh sát đến hỏi giấy phép xây nhà! Ông “Công Trắc Tơ” ú ớ, không chứng minh được giấy phép. Cảnh sát buộc phải tháo gỡ công trình. Ông xây cất kia trốn mất, cuỗm $200,000 đi đâu, không liên lạc được. Chủ nhà lại phải kiếm một người khác đến tiếp tục và mất thêm $100,000 nữa vì chủ thầu mới nói là chủ thầu xây cất cũ làm không đúng, nên phải phá đi, coi như làm lại từ đầu. Biết chủ nhà bị bí, tiền công và vật liệu xây cất tăng thêm $100,000 là thành $900,000. Cộng với $200,000 bị mất trước đây, giá thành của căn nhà thành $1,100,000. Không biết rồi sau có bán được lời không vì khu vực này, giá nhà cao nhất là chỉ có một triệu!
Nói đến việc mấy Mít-Tơ Bựa và Phó-Bựa này thì nhiều không kể. Mấy năm trước, Sáu tui có người quen muốn làm ADU hai phòng ngủ ở sau nhà. Thỏa thuận là $150,000 và hứa là hai tháng thì xong. Mít-tơ Lèo này kéo dài đến nửa năm, vì ông phải đi xây căn khác ở chỗ khác. Nghĩa là Mít-Tơ Lèo này không có lương tâm, cứ có ai gọi làm là nhận tuốt, nên cùng một lúc, nhận xây từ một đến ba căn cùng thời gian. Căn nào cũng câu giờ. Và vì cố làm cho xong, nên nhà xây được khoảng một tháng thì trần nhà bắt đầu có mốc! Nước ở trên hệ thống trên nóc rỉ xuống làm mốc đen một khoảng bằng cái thúng to. Gọi ông năm lần bảy lượt, ông mới tới, và sửa lại. Chưa hết, chừng hai, ba tháng sau, thì nước chảy ra trong phòng tắm và trên cái sink rửa bát có.. cát! Có nghĩa là ống nước của ông lắp quá mỏng, (có thể là ống plastic?) chỉ một thời gian là nứt, vỡ, đẩy cát đất vào! Ghê quá!
Một người bạn khác, cũng nhờ làm ADU. Công việc tốt đẹp, người thuê hài lòng. Nhưng chỉ được một thời gian, thì người thuê la toáng lên: Không có nước nóng! Tắm bị “lạnh teo bi”… gọi mấy ngày Mít-Tơ Sửa mới đến, hì hục đục đẽo cả gần hai ngày mới có nước nóng. Trong hai ngày đó, thì người thuê ở dơ: không có nước nóng tắm! Rửa bát thì Ô Kê với nước lạnh, nhưng sau khi đi làm về buổi chiều thì không thể tắm mà không có nước nóng.
Nói chung, về việc xây, sửa nhà của người mình thật rất phức tạp. Đa số không muốn mượn người Mỹ hoặc công ty Mỹ vì sợ đắt đỏ. Hoặc vì tiếng Anh không đủ để trao đổi. Có lẽ đến thời mấy người con làm chủ nhà thì không còn sợ tiếng Anh, tiếng U gì. Hiện tại, thì nhu cầu sửa nhà, làm ADU đang tăng chóng mặt. Vì chính phủ khuyến khích cho sửa garage, cho làm ADU, thành phố Garden Grove dễ dãi cho một nhà được xây thêm hai căn ADU ba phòng ngủ phía sau, một “single house” thành một khu phức hợp ba căn nhà, mỗi căn có từ ba đến bốn phòng ngủ, cho nên mấy Mít-tơ Xây, sửa nhà này thành triệu phú hết. Làm việc liên tục, một lúc nhận ít nhất là hai công việc.
Do đó, người mình khi có việc cần xây, sửa nhà thì phải làm sao để tránh các Mít-Tơ Bựa, Mít-tơ Lèo? Với mấy cái lặt vặt như sửa ống nước, làm thêm cổng, dựng hàng rào, thì có thể không cần hỏi license mà chỉ cần gọi “handy man,” vì ở ngoài nhà và thời gian làm cũng chỉ vài tiếng đồng hồ, nhưng nếu lợp lại mái Patio, và các công việc phải leo trèo, các công việc lâu ngày, thì bắt buộc phải yêu cầu chứng minh license.
Nếu mượn người xây nhà lớn thì phải hỏi bảo hiểm. Trường hợp họ leo trèo, té ngã, và thậm chí, chết, thì họ có thể “sue” chủ nhà! Trước đây đã lâu, có trường hợp một chủ nhà nhờ người leo lên cây, để “trim” cây, không ngờ ông ta té chết, vợ ông ta “sue” chủ nhà, phải bồi thường! Vì thế, để cho chắc ăn, thì chủ nhà nên hỏi “license” và “bảo hiểm”. Ít nhất thì cũng phải có một tờ giao ước, in ra, với điều kiện của hai bên, trong đó, có câu: “Người thợ phải hoàn toàn trách nhiệm nếu xảy ra tai nạn, không được đòi chủ nhà bồi thường tai nạn”. Rồi cả hai bên cùng ký tên. Tờ giấy này, thực ra, cũng không có giá trị trước tòa, trừ khi có “notary,” tuy nhiên, đây chỉ là đòn tâm lý, một khi mà người thợ đã ký tên xác nhận là không đòi bồi thường, thì gia đình của họ cũng ngần ngại khi muốn kiện.
Cuối cùng, nếu xây thêm ADU, phải theo luật về “parking.” Mỗi nhà phải có ít nhất hai parkings. Xây búa xua, mà không thêm “parking” có thể bị hàng xóm kiện về vụ thiếu parking.
Mong bà con lưu ý.
Bắc Kỳ Di Cư
Tháng 6/2026
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/bac-ky-di-cu/
__________________________________________________________________________________________________________________________________
Căn nhà biết thở
Ngày quyết định sửa lại căn nhà cũ, bà Mai chỉ nghĩ đơn giản: thay vài viên gạch nứt, sơn lại bức tường đã ngả màu, sửa cái mái hiên mỗi khi mưa xuống lại nhỏ từng giọt như người già ho khan trong đêm. Nhưng vừa đụng tay vào, căn nhà như một người lâu ngày im lặng bỗng bắt đầu kể chuyện.
Người thợ đầu tiên gõ lên vách bếp rồi lắc đầu:
“Chỗ này mục rồi cô ơi.”
Bà Mai đứng nhìn mảng tường bong ra, phía sau là những thanh gỗ đen sậm vì năm tháng. Bà chợt nhớ hồi chồng còn sống, ông từng đóng cái kệ nhỏ ở đó để bà để chai nước mắm, hũ đường, mấy gói trà. Mỗi sáng ông pha trà, đứng tựa lưng vào vách bếp, hỏi một câu quen thuộc: “Hôm nay mình ăn gì?”
Câu hỏi ấy đã biến mất hơn mười năm.
Mấy ngày sau, căn nhà đầy bụi. Tấm màn cửa được tháo xuống. Bộ bàn ghế phòng khách bị kéo ra sân. Những tờ báo cũ lót dưới đáy tủ rơi ra, trong đó có một tấm hình đã úa vàng: bà Mai, chồng bà, và hai đứa con còn nhỏ đứng trước căn nhà mới mua. Khi ấy mái tóc ai cũng đen, nụ cười ai cũng nhẹ như chưa biết đời sẽ có bao nhiêu lần sửa chữa.
Người con gái từ xa về phụ mẹ dọn dẹp. Cô cầm tấm hình lên, im lặng rất lâu.
“Má giữ cái này kỹ quá.”
Bà Mai cười: “Không phải má giữ. Chắc căn nhà giữ.”
Sửa nhà kéo dài hơn dự tính. Tiền đội lên, thợ hẹn rồi trễ, màu sơn chọn xong lại thấy không hợp. Có lúc bà Mai bực đến muốn thôi. Nhưng mỗi sáng, nhìn ánh nắng lọt qua khung cửa mới, bà lại thấy lòng mình mềm ra. Căn nhà cũ đang thay áo, còn bà, không hiểu sao, cũng thấy mình được vá lại đôi chút.
Ngày hoàn tất, mưa đổ xuống bất ngờ. Bà Mai đứng dưới mái hiên mới, lắng nghe. Không còn tiếng nước nhỏ giọt xuống thau nhôm. Chỉ có mùi sơn mới, mùi đất ẩm, và tiếng mưa rơi đều đều ngoài sân.
Người con gái hỏi:
“Má thấy sao?”
Bà Mai nhìn quanh căn nhà sáng hơn, rộng hơn, nhưng vẫn còn nguyên bóng dáng những năm tháng cũ.
Ngoài hiên, cơn mưa đi qua rất chậm, như sợ làm đau một nơi vừa mới lành.
