Hỏa tiễn Trung Quốc phát nổ tạo rác vũ trụ nguy hiểm gần mạng lưới Starlink -

Diễn biến vụ nổ trên không gian

Vào ngày 9 tháng 6 vừa qua, công ty hàng không vũ trụ tư nhân LandSpace của Trung Quốc đã phóng hỏa tiễn Chu Tước 2E (Zhuque-2E) từ Khu thí điểm đổi mới không gian thương mại Đông Phong. Chuyến bay ban đầu được thông báo là thành công khi đưa hai vệ tinh liên lạc trực tiếp đến thiết bị di động (direct-to-cell) vào quỹ đạo dự kiến. Tuy nhiên, một sự việc nghiêm trọng đã xảy ra ngay sau đó.

Theo thông tin từ Lực lượng Không gian Hoa Kỳ công bố trên trang dữ liệu quân sự space-track.org, tầng đẩy trên của hỏa tiễn này đã bị vỡ vụn. Thời điểm xảy ra tai nạn được phỏng định là lúc tầng đẩy chuẩn bị tiến trình phun lửa để tự hủy hoặc hạ độ cao di chuyển.

Mức độ thiệt hại và phạm vi ảnh hưởng

Các chuyên gia phân tích từ công ty tình báo quỹ đạo LeoLabs cho biết, vụ nổ có thể đã tạo ra từ 100 đến 150 mảnh rác không gian mới. Tầng đẩy thứ hai của Chu Tước 2E vốn là một khối kiến trúc kim loại lớn có kích thước đáng kể, dài khoảng 8 mét và đường kính hơn 3,3 mét. Khi vỡ ra, các mảnh vụn này di chuyển ở độ cao từ 335 km đến 424 km so với xích đạo.

Tình trạng này đặt ra các bài toán nan giải cho an toàn không gian:

Đối với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS): Vùng quỹ đạo của các mảnh vỡ có cắt ngang đường đi của ISS. Dù vậy, lực cản không khí ở độ cao này khá lớn nên sẽ sớm kéo các mảnh nhỏ rơi xuống thấp hơn. Hiện tại, quân đội Hoa Kỳ cho biết chưa có nguy cơ trực tiếp nào đe dọa đến các phi hành đoàn.
Đối với mạng lưới Starlink của SpaceX: Đây mới là nơi đối mặt nguy cơ lớn. Các mảnh vỡ nằm ngay sát vùng hoạt động của hàng trăm vệ tinh Starlink thế hệ mới (loại cung cấp kết nối trực tiếp cho điện thoại di động) do chúng hoạt động ở cao độ thấp.

May mắn là do độ cao này tương đối thấp, lực ma sát của bầu khí quyển sẽ khiến phần lớn số rác vũ trụ này bị rơi trở lại và bốc cháy hoàn toàn trong vòng vài tháng. Khác với các vụ nổ ở độ cao trên 650 km—nơi rác có thể tồn tại hàng thập kỷ hoặc cả thế kỷ—hậu quả lần này sẽ được giải quyết nhanh hơn.

Xu hướng đáng lo ngại từ các vụ phóng của Trung Quốc

Dù sự cố của Chu Tước 2E được đánh giá là một trở ngại an toàn không gian ở mức nhỏ, giới chuyên gia nhận định đây là một phần trong xu hướng đáng lo ngại liên quan đến rác vũ trụ từ Trung Quốc.

Trong khi đa số quốc gia hiện nay luôn giữ lại một lượng nhiên liệu dự phòng để điều khiển các tầng đẩy hỏa tiễn chủ động lao xuống biển sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Trung Quốc lại thường xuyên bỏ mặc các bộ phận này trên quỹ đạo. Các khối động cơ bị bỏ rơi mang theo nhiên liệu dư thừa và khí nén áp suất cao là những “quả bom nổ chậm” sẵn sàng phát nổ bất cứ lúc nào.

Theo các chuyên gia giám sát không gian, khối lượng các tầng hỏa tiễn Trung Quốc bị bỏ lại trên quỹ đạo dài hạn đã tăng hơn 150% chỉ trong vòng 5 năm qua. Việc này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang gấp rút xây dựng các siêu mạng lưới vệ tinh khổng lồ để cạnh tranh với Starlink của Mỹ. Thậm chí, hỏa tiễn Trường Chinh 6A (Long March 6A) của nước này từng có lịch sử nổ hai lần, để lại hơn 1,000 mảnh rác tồn tại hàng thế kỷ trên không gian.

Sự cố mới nhất này một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về việc cần phải có các quy định quốc tế nghiêm chỉnh hơn để bảo vệ môi trường không gian chung cho nhân loại.

Nguồn tham khảo: