YẾN TUYẾT
Một người bạn làm trong cơ quan hỗ trợ người cao niên cho biết vài tháng trước đây, đã có hàng trăm người lớn tuổi trong cộng đồng Việt Nam ở Orange County bị khuyến dụ ghi tên vào một chương trình hospice care và sau đó, họ không thể đi khám bác sĩ gia đình và mua thuốc ở các nhà thuốc Tây như trước đây.
Cô bạn nghĩ rằng trước đây tôi từng là một cố vấn về Medicare của chương trình HICAP thuộc cơ quan COASC (Council on aging of Southern California) nên đã được trang bị một số kiến thức liên quan đến hospice care, và đề nghị tôi viết một bài báo để giúp cư dân ở quận Cam hiểu rõ hơn về phúc lợi này và không bị kẻ xấu lạm dụng.
Câu chuyện người Việt Nam bị hướng dẫn sai lạc về các phúc lợi y tế khiến tôi nhớ lại một lần kia, lúc còn làm việc với HICAP, trong khi ngồi chờ nói chuyện trên một chương trình truyền hình Việt Nam ở Orange County để chia sẻ hiểu biết về Medicare với người thụ hưởng bảo hiểm này, tôi tình cờ lắng nghe đại diện của một cơ quan lo về Hospice giới thiệu dịch vụ này trong talkshow của cô, và đã giải thích một cách rất tự nhiên: “Hospice là một chương trình để người bệnh “dưỡng bệnh” và họ muốn ở với chương trình đó bao lâu cũng được, muốn cái gì cũng được.”
Vì tế nhị, khi gặp mặt cô sau đó, tôi chỉ nhắc cô ấy là dùng chữ “dưỡng bệnh” dành cho chương trình hospice không chính xác, và cô cần kiểm chứng lại thông tin về phúc lợi y tế của chương trình hospice với cơ quan Medicare trước khi nói chuyện trước công chúng.
Thế mới biết, trong cộng đồng Việt Nam mình, ngay cả nhân viên làm việc cho chương trình hospice care cũng vô tình, hay cố ý cung cấp thông tin sai lạc chỉ vì vấn đề lợi nhuận mà không hề biết mình có thể gây hại cho khách hàng.
Sau đây, chúng ta thử cùng nhau tìm hiểu về chương trình hospice care mà tôi xin tạm dịch là “Chương trình y tế chăm sóc cuối đời.”
Theo định nghĩa tổng quát của Medicare, một chương trình bảo hiểm y tế của liên bang thì chương trình hospice cung cấp một số dịch vụ y tế cho bệnh nhân khi mà mọi phương cách chữa trị bệnh trạng của họ không còn hiệu nghiệm nữa.
Sự chăm sóc của chương trình hospice care nhắm vào việc theo dõi tình trạng bệnh lý của người bệnh đồng thời giúp họ hưởng được phẩm chất của đời sống trong những tháng ngày còn lại của đời người.
Một khi hiểu được chương trình hospice bệnh nhân và người thân của họ sẽ quyết định có nên chọn chương trình này hay không.
Hospice care là gì?
Hospice là một chương trình y tế cung cấp dịch vụ chăm sóc cho những ai được bác sĩ phỏng đoán chỉ còn sống khoảng sáu tháng hoặc ít hơn.
Chương trình hospice được cung cấp tại nơi bệnh nhân cư trú, đó có thể là nhà riêng của họ hay viện dưỡng lão, hoặc một nơi sinh sống nào đó trong cộng đồng, để giúp người bệnh có thể gần gũi gia đình, bạn bè, thú vật, và những đồ dùng giá trị mà họ làm chủ.
Hospice care được cung cấp bởi một nhóm nhân viên liên ngành (interdisciplinary team) bao gồm các chuyên viên y tế được huấn luyện để nhận ra nhu cầu của bệnh nhân về y tế, vật lý và thể lý cũng như về tinh thần và tâm lý.
Nhóm chuyện viên này chú tâm đến người bệnh, chứ không phải căn bệnh, khi họ phối hợp dịch vụ chăm sóc, hiểu rõ mục đích của việc chăm sóc, cũng như khuyến khích sự đối thoại.
Những thành viên của nhóm hospice care thường xuyên thăm viếng bệnh nhân và luôn sẵn sàng trả lời những câu hỏi của bệnh nhân và người thân của họ bất cứ lúc nào.
Nhóm người trong chương trình hospice care còn hỗ trợ tinh thần cho gia đình của bệnh nhân và người chăm sóc họ trong thời gian người bệnh đang ở trong chương trình, và còn có thể kéo dài việc hỗ trợ này đến cả một năm sau khi người bệnh qua đời.
Điều quan trọng hơn cả mà mọi người cần biết là hospice care là một dịch vụ được bao trả bởi bảo hiểm y tế Medicare căn bản (original medicare) hay các chương trình medicare advantages (HMO/PPO).
Việc chăm sóc đặc biệt này cũng được phần lớn các chương trình bảo hiểm y tế tư bao trả. Ở hầu hết các tiểu bang ở Hoa kỳ, chương trình có thể được bảo hiểm y tế medicaid của tiểu bang dành cho người có lợi tức thấp bao trả. (Ở California, Medicaid có tên là Medical).
Hospice không cung cấp điều gì?
Hospice care không chú tâm đến việc trị liệu hay chữa trị y khoa nhằm vào việc kéo dài mạng sống.
Trong hầu hết các trường hợp, hospice không cung cấp dịch vụ chăm sóc 24/24 bên cạnh giường cho người bệnh. Chương trình này không hề thay thế người chăm sóc tại gia do người thân đảm nhiệm, hay công việc chăm sóc được cung cấp tại các nhà dưỡng lão.
Hospice care không đẩy nhanh việc đi đến cái chết. Ngược lại, nó chú trọng đến việc cung cấp sự thoải mái, thư giãn cho người bệnh trong thời gian cuối đời, cũng như hỗ trợ tinh thần cho người đang chờ chết và thân nhân của họ.
Điều kiện để được nhận hospice care
Để đủ điều kiện được hưởng chương trình hospice care, bệnh nhân phải được một bác sĩ thuộc chương trình hospice và một bác sĩ thứ hai (thông thường là một bác sĩ hay chuyên viên y tế) chứng nhận là người đó hội đủ tiêu chuẩn y tế mà chương trình đòi hỏi.
Tiêu chuẩn này sẽ khác nhau tùy tình trạng bệnh lý của từng người. Tuy nhiên, một cách tổng quát, những người vào chương trình hospice care là những bệnh nhân trưởng thành (adults) với căn bệnh đã ở vào tình trạng không chữa trị được nữa và họ chỉ có thể sống khoảng sáu tháng hay ít hơn, căn cứ trên từng trường hợp bệnh lý khác nhau của họ.
Những ai không đủ điều kiện cho chương trình hospice care có thể được hưởng sự chăm sóc từ chương trình palliative care (dành cho những ai bị bệnh nan y nhưng vẫn còn đang có hy vọng được chữa trị bằng các phương pháp khác nhau).
Những chẩn đoán thông thường để định bệnh dành cho bệnh nhân của hospice căn cứ và bao gồm một số các bệnh chính như sau: ung thư, đau tim (heart disease, dementia (quên), parkinson’s disease, lao phổi, stroke, đau thận kinh niên (kidney disease), cirrhosis, and bệnh teo cơ (amyotrophic lateral sclerosis -ALS).
Trẻ em và thanh thiếu niên cũng có thể nhận được chương trình hospice care nhưng các luật lệ liên quan đến dịch vụ hospice cũng như những phúc lợi y tế được bao trả khác với phúc lợi của người lớn được hưởng medicare.
Khi nào thì vào chương trình hospice?
Hospice care không chỉ dành cho những bệnh nhân đang nằm trên giường bệnh hay đang ở trong giai đoạn cuối đời. Cả người bệnh và thân nhân của họ có thể nhận các phúc lợi của chương trình này trong thời gian người bệnh còn được hưởng việc bao trả y tế.
Người ta cần nghĩ đến chương trình hospice care khi:
-Tình trạng thể lý và sự nhận biết hay tỉnh thức của bệnh nhân xuống dốc với tốc độ nhanh chóng dù được nhận các chữa trị y tế. Những triệu chứng này bao gồm việc cảm thấy đau đớn hơn; hay các trạng thái khác xuất hiện như xuống cân quá nhanh trong một thời gian ngắn, mệt lả, yếu hẳn đi, và hơi thở ngắn lại.
-Bác sĩ phỏng đoán bệnh nhân không thể sống quá sáu tháng, hay ít hơn.
-Bệnh nhân ở vào giai đoạn cuối của bệnh alzheimer hay dementia.
-Mục đích của chương trình hospice là giúp thời gian còn lại trên thế gian của người bệnh được êm đềm, tinh thần được thoải mái hơn là họ tiếp tục nhân được việc chữa trị có thể gây tổn thương thể xác của họ, khi mà việc chữa trị cho bệnh trạng của họ không có kết quả trong việc chấm dứt căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng.
Dịch vụ của hospice
Tất cả những chương trình hospice phải tuân theo yêu cầu của Medicare và cung cấp các dịch vụ mà Medicare nêu ra, nếu cần, để duyệt xét bệnh lý của căn bệnh trước khi ghi tên người bệnh vào chương trình hospice care:
-Thời gian và dịch vụ mà nhóm chuyên viên thuộc chương trình hospice care cung cấp bao gồm sự thăm bệnh của bác sĩ làm việc cho hospice, y tá, cán sự xã hội lo về y tế, nhân viên chăm sóc sức khỏe tại gia, các cố vấn tâm linh và tôn giáo.
-Thuốc men để điều hành tình trạng bệnh lý của bệnh nhân bao gồm thuốc giảm đau.
-Các dụng cụ y tế nặng như giường bệnh (hospital bed) xe lăn (wheelchair) hay gậy chống, walker. Các dụng cụ y tế nhẹ như bình dưỡng khí, bandages, and catheters.
-Mọi dịch vụ cần thiết được medicare bao trả dùng vào việc chống giảm đau hay các triệu chứng khác liên quan đến bệnh trạng của họ đã được nhóm chuyên viên của hospice đề nghị.
-Dịch vụ tình nguyện để giúp cho những nhu cầu khác nhau của bệnh nhân và người chăm sóc họ.
-Chăm sóc tại gia ngắn hạn (thí dụ như sư đau đớn và các triệu chứng khác không thể thực hiện ở nhà của bệnh nhân).
-Cung cấp sự chăm sóc ngắn hạn (respite care) cho thân nhân để họ có cơ hội tạm thời nghỉ ngơi. Sự giúp đỡ này giúp tránh được tình trạng quá mệt mỏi và kiệt sức của thân nhân.
-Hỗ trợ bệnh nhân và người thân trong thời gian họ phải đối diện với sự mất mát và đau buồn khi những người này trải qua kinh nghiệm “anticipatory grief” lúc họ nhìn hay nghĩ về tương lai.
-Sự hỗ trợ tinh thần trong thời gian tang chế được cung cấp cho thân nhân người bệnh có thể kéo dài 12 tháng sau khi người bệnh đã ra đi.
Ngoài ra, các dịch vụ vật lý hay tâm lý trị liệu, cố vấn về dinh dưỡng hoặc các dịch vụ liên quan đến việc giúp phát âm ( speech-language pathology) cũng có thể được cung cấp cho bệnh nhân dựa theo việc chẩn đoán cũng như mục đích do nhóm chuyên viên hospice đề ra căn cứ theo diễn biến bệnh trạng của người bệnh.
Hospice care không bao gồm những gì?
Hospice không cung cấp việc chữa trị hay cho thuốc men nhắm vào việc chữa trị một căn bệnh đã không còn phương cách nào nữa; cũng như không chữa trị một căn bệnh nào đó xảy ra mà không liên quan đến căn bệnh nan y đã được nhóm hospice chẩn đoán.
Những dịch vụ không cung cấp khi người bệnh ở trong chương trình hospice:
-Thuốc theo toa hay dụng cụ y tế sử dụng cho việc chữa trị một căn bệnh không liên quan đến bệnh trạng của người bệnh đã được lương định hội đủ điều kiện để hưởng chương trình chăm sóc cuối đời của hospice.
-Không chi trả nơi ở và các dịch vụ tại nhà dưỡng lão, các cơ sở chăm sóc tư nhân hay bất cứ phương tiện chăm sóc nào ở địa điểm khác nơi đã ghi danh.
-Không chi trả việc chữa trị ở địa điểm cứu cấp y tế ER, khám bệnh tại văn phòng bác sĩ tư, việc chuyên chở bằng xe cứu thương trừ khi được sắp xếp hay có phép của nhóm hospice.
Địa điểm chăm sóc của chương trình hospice
Dịch vụ hospice được cung cấp tại nơi nào mà bệnh nhân sinh sống. Đó có thể là một nơi cư trú của cá nhân người bệnh như nhà riêng của họ hay của người thân.
Khi dịch vụ này được cung cấp tại gia, hospice đòi hỏi sự có mặt của một hoặc hai người chăm sóc như thành viên trong gia đình, bạn bè, hoặc người thuê mướn để chăm sóc họ.
Dịch vụ hospice cũng có thể được cung cấp tại các chung cư dành cho người già như assisted living center, nhà dưỡng lão và nhà thương.
Trong trường hợp người bệnh cần chăm sóc 24/7, chương trình hospice có thể sắp xếp việc chở họ đến một cơ sở y tế để ở đó trong một thời gian ngắn, nhưng với mục đích sẽ đem họ trở về nhà lại sau khi tình trạng nguy kịch được giải quyết.
Thời hạn được chăm sóc
Chương trình hospice care luôn gắn liền và tuân thủ những điều lệ về bảo hiểm y tế của liên bang nêu rõ việc ai là người đủ điều kiện và thời gian họ có thể ở trong chương trình này.
Một vài thay đổi có thể xảy ra trong vài trường hợp sau đây:
Gia hạn: Chương trình hospice được cung cấp bởi “thời hạn hưởng phúc lợi” (benefit periods) gồm hai thời hạn 90-ngày, tiếp theo một số “không giới hạn thời gian” là 60 ngày (unlimited number of 60-day periods).
Mặc dù điều kiện y tế thường dựa vào ý kiến của bác sĩ về thời gian bệnh nhân còn có thể sống khoảng sáu tháng hay ít hơn, nhưng trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể sống lâu hơn thời gian đó. Nếu chuyện này xảy ra, bệnh nhân có thể được tái lượng định để tiếp tục hưởng chương trình hospice care nếu họ vẫn còn bảo hiểm y tế.
Ra khỏi chương trình hospice (discharge)
Nếu tình trạng bệnh lý của người bệnh quận bình hay tiến triển tốt, luật của liên bang có thể đòi hỏi chương trình hospice cho người đó phải chấm dứt.
Lúc đó, phúc lợi y tế của người bệnh sẽ trở lại những điều kiện mà họ được hưởng từ Medicare căn bản, hay Medicaid, trước khi vào chương trình Hospice.
Huỷ Bỏ – revocation
Đôi khi, bệnh nhân của chương trình hospice muốn tự chọn phương pháp chữa trị, chẳng hạn như ghi tên vào một cuộc nghiên cứu y khoa mới về căn bệnh của mình qua việc thử nghiệm một loại thuốc mới hay một phương pháp mới; hoặc họ không muốn nhân sự chăm sóc từ hospice care nữa. Trong trường hợp này, bệnh nhân phải tự huỷ bỏ (revoke) việc ghi danh để rời khỏi chương trình hospice.
Những bệnh nhân rời bỏ chương trình hospice bằng bất cứ lý do nào kể trên có thể ghi danh trở lại chương trình Hospice bất cứ lúc nào sau đó, nếu họ hội đủ điều kiện y tế mà chương trình hospice đòi hỏi.
Trên đây là những thông tin rất tổng quát về chương trình hospice care được người viết trích dịch từ website của cơ quan Hospice Foundation of America (https://hospice.org).
Để tìm hiểu thêm về chương trình Hospice Care hầu chuẩn bị sư chọn lựa đúng cho chính mình và người thân về một chương trình chăm sóc tốt nếu không may bị bệnh nan y và ở vào giai đoạn cuối đời, quý độc giả có thể vào website của cơ quan Medicare “www.medicare.gov để đọc thêm.
Hoặc quý độc giả có thể gọi điện thoại cho chương trình HICAP (Health Insurance and Counseling Advocacy Program) thuộc cơ quan vô vụ lợi COASC ở đường giây tiếng Việt 714-560-0035.
Chúng ta cần sáng suốt để không bị những kẻ gian lợi dụng khi họ khuyến dụ ghi tên vào chương trình hospice kèm theo một vài món lợi nhỏ; trong khi trên thực tế mình không hề thuộc diện bị bệnh nan y và không còn phương pháp chữa trị nào nữa cho bệnh trạng của mình.
Phần lớn chúng ta có thể vì lớn tuổi nên sức khoẻ yếu kém đi, hoặc chỉ vướng phải một vài loại bệnh thông thường còn có thể được chữa trị bên ngoài chương trình hospice.
Quý độc giả nên luôn tham khảo và hỏi ý kiến bác sĩ gia đình và các chuyên viên y tế đáng tin cây trước khi ghi tên vào chương trình hospice.
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/q-to-z/yen-tuyet/
