Vào đầu tháng 6 năm 2026, các cơ quan chức năng liên bang Hoa Kỳ đã chính thức đưa ra cáo trạng đối với hai nhà nghiên cứu thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH). Sự việc đang thu hút sự quan tâm lớn từ giới khoa học quốc tế do tính chất nhạy cảm của các quy định an toàn sinh học và quy trình vận chuyển các tác nhân gây bệnh xuyên biên giới.
Danh tính các nghi phạm
Hai cá nhân bị truy tố trong vụ việc bao gồm:
- Vincent Munster (53 tuổi): Công dân Hà Lan, Trưởng bộ phận Sinh thái học Virus tại Phòng thí nghiệm Rocky Mountain thuộc NIH, đặt tại thành phố Hamilton, bang Montana. Ông là một nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
- Claude Kwe (38 tuổi): Công dân Cameroon, nghiên cứu sinh đang làm việc dưới sự quản lý của Munster tại cùng phòng thí nghiệm.
Phát hiện chấn động tại sân bay Detroit
Theo hồ sơ từ tòa án liên bang, sự việc bắt đầu vào ngày 25 tháng 1 năm 2026. Hai nhà khoa học trên đã đáp chuyến bay từ Brazzaville (Cộng hòa Congo) – khu vực đang ghi nhận đợt bùng phát dịch bệnh đậu mùa khỉ – đến Sân bay Quốc tế Detroit Metropolitan của Mỹ.
Tại khu vực kiểm tra an ninh, các nhân viên thuộc Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đã phát hiện một chiếc hộp nhựa lớn màu đen trong hành lý của họ. Khi bị thẩm vấn, ban đầu hai nhà nghiên cứu tuyên bố chiếc hộp này chỉ chứa các thiết bị chẩn đoán và thử nghiệm thông thường.
Tuy nhiên, qua kiểm tra trực tiếp, lực lượng chức năng phát hiện bên trong hộp nhựa có chứa các thùng xốp giữ nhiệt đựng tổng cộng 113 ống nghiệm chứa dung dịch sinh học.
Kết quả xét nghiệm của FBI và tính chất của mẫu virus
Sau khi thu giữ số ống nghiệm nói trên, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã tiến hành xét nghiệm ngẫu nhiên đối với 20 ống mẫu. Kết quả cho thấy:
- 17 ống chứa virus đậu mùa khỉ (mpox).
- 1 ống chứa virus thủy đậu (chickenpox).
- 2 ống chứa ADN của người.
Phía công tố viên liên bang làm rõ rằng, các mẫu virus đậu mùa khỉ này đều ở dạng “bất hoạt” (deactivated) – nghĩa là virus đã được xử lý để không còn khả năng gây nhiễm trùng cho người. Do đó, các mẫu này không có nguy cơ trực tiếp gây bùng phát dịch bệnh tại cộng đồng.
Dù vậy, luật pháp Mỹ quy định cực kỳ nghiêm ngặt về việc nhập khẩu và vận chuyển bất kỳ vật liệu sinh học nào có nguồn gốc từ các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Việc hai nhà nghiên cứu không khai báo các mẫu sinh học này với hải quan và không xin các giấy phép nhập khẩu hợp pháp theo quy định của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) hoặc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Cáo buộc pháp lý và phản hồi từ phía bị cáo
Cả hai nhà khoa học Vincent Munster và Claude Kwe hiện phải đối mặt với các tội danh:
- Âm mưu vận chuyển trái phép vật liệu sinh học nguy hiểm vào Hoa Kỳ.
- Khai báo gian lận và cung cấp thông tin sai sự thật cho các nhân viên thực thi pháp luật liên bang.
Theo các nguồn tin pháp lý, hai bị cáo đã chính thức tuyên bố không nhận tội trước tòa. Vụ việc hiện vẫn đang được các cơ quan chức năng tiếp tục điều tra và xét xử.
Vụ án này là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ đối với cộng đồng nghiên cứu y sinh toàn cầu về tầm quan trọng của việc tuân thủ tuyệt đối các quy trình pháp lý và an toàn sinh học khi vận chuyển các mẫu bệnh phẩm qua biên giới, ngay cả khi chúng đã được vô hiệu hóa vì mục đích nghiên cứu khoa học.
Nguồn tham khảo:
https://www.nytimes.com/2026/06/08/science/dutch-scientist-mpox-virus-smuggling.html
