Đậu tằm (fava bean, broad bean; tên khoa học Vicia faba) là loại đậu ưa khí hậu mát, phù hợp để gieo vào cuối Tháng Mười ở Nam California.
Thời gian thích hợp để trồng
Ở vùng ven biển như Long Beach, Westminster và Garden Grove, gieo từ cuối tháng Mười đến tháng Mười Một. Những nơi sâu trong đất liền còn nóng nên đợi nhiệt độ dịu xuống. Chọn chỗ có ít nhất sáu giờ nắng trực tiếp mỗi ngày; đậu tằm lớn tốt trong thời tiết mát và dễ rụng hoa khi gặp nóng.
Các loại phổ biến
Đậu Broad Windsor cho hột lớn, thích hợp ăn tươi; Vroma là giống cho trái khá đều; Robin Hood có thân thấp, tiện trồng trong chậu. Nếu muốn cải thiện đất, tìm hột bell bean bán làm cover crop. Kiểm tra chiều cao của giống trên gói hột trước khi mua.
Cách trồng từ hột
Gieo thẳng xuống đất, không cần giâm cành. Đặt hột sâu 1–2 inches, cách nhau khoảng 8 inches; các hàng cách nhau 18–24 inches. Tưới đủ ẩm sau khi gieo; hột thường nảy mầm trong 1–2 tuần. Nếu luống chưa từng trồng đậu tằm, có thể dùng chế phẩm vi khuẩn cộng sinh (inoculant) dành cho fava bean theo hướng dẫn trên bao bì.
Trồng trong chậu
Chọn chậu có lỗ thoát nước, sâu ít nhất 14–16 inches và rộng khoảng 16–18 inches cho một hoặc hai cây giống thấp. Dùng potting mix dành cho rau, không dùng đất vườn nặng đổ thẳng vào chậu. Giống cao cần chậu lớn và cọc đỡ để tránh đổ khi có gió.
Trồng xuống đất
Đậu tằm thích đất thoát nước tốt. Với đất sét thường gặp ở Nam California, trộn một lớp compost hoai vào tầng đất mặt, không xới khi đất còn nhão. Luống dễ đọng nước nên được vun cao. Không cần bón nhiều phân đạm vì cây có thể cộng sinh với vi khuẩn cố định đạm ở rễ.
Cách chăm sóc
Kiểm tra đất bằng ngón tay ở độ sâu khoảng 2 inches: khô mới tưới, còn ẩm thì chờ. Tưới thấm sâu quanh gốc, giảm hoặc ngưng tưới khi mưa mùa đông đã làm ướt đất. Lá rũ cùng đất khô là dấu hiệu thiếu nước; lá vàng, đất sũng kéo dài có thể do dư nước. Đậu tằm ít cần cắt tỉa: chỉ bỏ lá bệnh, thân gãy và chống cọc cho cây cao. Nếu rệp đen tụ ở ngọn, xịt nước nhẹ để rửa trôi; giữ tán lá thoáng nhằm hạn chế nấm bệnh.
Thu hoạch và cải thiện đất
Hái khi trái xanh, căng và hột bên trong đã lớn; thời điểm thường rơi vào cuối đông đến đầu xuân, tùy giống và ngày gieo. Sau đợt hái cuối, cắt thân sát mặt đất, để rễ phân hủy trong luống; thân lá khỏe có thể đem ủ compost. Nếu muốn ưu tiên làm phân xanh, cắt cả luống lúc cây đang ra hoa, trước khi nuôi nhiều trái, rồi vùi nông thân lá đã cắt nhỏ hoặc để phân hủy trên mặt đất. Chờ khoảng 3–4 tuần trước khi gieo vụ rau tiếp theo.
Những lỗi thường gặp
Gieo lúc còn nắng nóng gay gắt khiến cây yếu, khó đậu trái; trồng quá dày làm lá lâu khô sau mưa; tưới theo lịch mùa hè dễ khiến rễ úng. Một sai lầm khác là nhổ cả cây sau thu hoạch, mang đi luôn bộ rễ đáng lẽ có thể phân hủy trong đất.
Ghi nhớ
Trồng đậu tằm vào mùa mát, chọn chỗ đủ nắng và tránh để đất sũng nước. Muốn có hột ăn thì để cây kết trái; muốn cải thiện đất nhiều hơn thì cắt lúc cây ra hoa. Người thiếu men G6PD không nên ăn đậu tằm vì có nguy cơ tan huyết nghiêm trọng.
Tham khảo
https://ucanr.edu/program/uc-small-farms-network/fava-beans
https://www.ucanr.edu/site/uc-master-gardeners-santa-clara-county/fava-beans
https://ipm.ucanr.edu/home-and-landscape/aphids/
