BẮC KỲ DI CƯ
Bữa hổm, đột nhiên một bà bạn thân gọi Sáu tui, nói là có một phụ nữ có việc cần nhờ gấp đến một người rành tâm lý lớp trẻ.
Sáu tui mở phôn và nghe ba đường dây. Người phụ nữ kia tự giới thiệu: “Cháu tên là L. cần chú giúp ạ!” Sáu tui ngạc nhiên, hỏi lại “Cháu là ai? Ở đâu? Mà muốn chú giúp được gì?” Người phụ nữ trẻ kia nói liến thoắng, quá nhanh nên mấy câu đầu, Sáu tui chẳng hiểu gì, phải hỏi đi, hỏi lại và nói: “Cháu ơi! Cháu làm ơn nói chậm lại, chú nghe không kịp.” Nhắc đi nhắc lại vài lần, mà người kia vẫn nói ào ào, âm sắc đúng y chang Bắc Kỳ 75.
Mãi vài phút sau, qua “thông ngôn” của bà bạn, Sáu tui mới hiểu là người phụ nữ kia có đứa con gái, vừa lên 18 được mấy tháng, đã lên đại học, nhưng muốn đi làm thêm. Việc đi làm thêm để phụ mẹ là điều hợp lý, nhưng tiếc là cô bé đi làm cho một nhà hàng Tàu, và gặp một số bạn cùng làm. Không biết mấy đứa bạn nói gì, làm gì mà khiến cô bé này mê đi, mới đầu về trễ sau 11 giờ, Mẹ hỏi “sao về trễ?” thì cô bé vừa lớn trả lời là ở lại dọn dẹp được trả thêm tiền, để rồi sau đó, là 12 giờ, rồi một giờ sáng. Bây giờ là ba giờ sáng mới về! Mẹ hỏi thì con trả lời là “nhóm bạn con giúp con nhiều lắm, con ở lại đi chơi với tụi nó.”
Nghe người phụ nữ trẻ kia nói sơ lược, Sáu tui thấy không thể nào góp ý nếu không gặp trực tiếp cả hai mẹ con. Tui bèn đề nghị với bà mẹ là muốn gặp cháu gái để xem tình hình thế nào, thì người mẹ vội gạt đi và nói: “Không, chú ạ. Chú mà gặp nó thì nó có thể bỏ đi luôn, chú ạ!”
Dĩ nhiên, Sáu tui không dám ôm gông vào người, nên chỉ đề nghị phải gặp bà mẹ tại nơi bà cư ngụ, để xem khung cảnh sinh sống của cháu gái có ảnh hưởng gì đến tâm lý của đứa trẻ mới thành niên không và cũng nhân tiện hỏi kỹ lưỡng chi tiết của việc này. Cố gắng thuyết phục mãi, bà mẹ mới chịu cho địa chỉ.
Đến nơi vào buổi chiều, nhận ra đó là một căn condo trên lầu mà bà mẹ, khoảng chừng hơn 50 tuổi, cho hay là đã thuê với giá $3,500 (?) Leo lên lầu, vào phòng và nhận ra bên trong thật luộm thuộm, đồ đạc để lung tung, rất nhiều thùng carton chất chồng giữa nhà, và điều quan trọng là nhà không có ánh sáng, chỉ có một cái đèn vàng èo uột để bàn, tối tù mù.
Hỏi “sao lại không có ánh sáng?” tại thì bà mẹ cho biết là chính con gái không thích ánh sáng, bảo phải dẹp hết đèn (?). Sáu tui ngồi xuống bàn, và hỏi chuyện thì theo lời bà mẹ “con gái cháu đẹp lắm cơ, hiền lắm cơ, xinh lắm cơ, nhưng mới gần đây vài tháng thì đột nhiên thay đổi, dấm dẳng với mẹ, sau khi đi chơi với bạn ban đêm (?)” Hỏi thêm về sinh hoạt, làm sao mà hai mẹ con sinh sống, thì bà mẹ lấy tay gõ gõ trên bàn, nói nhỏ là “dạy piano” cho một số gia đình. Nói chuyện một lúc, thì biết thêm là hai mẹ con chỉ có một cái xe, bây giờ con gái lấy xe đi, thì mẹ không có xe, và mẹ cũng không cần có xe, vì sau khi con gái đi đêm, thì mẹ chán nản không đi dạy nữa và ở nhà. Hỏi thêm “như thế thì làm sao mà sinh sống, thì bà mẹ cho hay là “không sao, còn bố mẹ ở Việt Nam vẫn cung cấp tài chánh!” (?). Trả lời câu hỏi “sang Mỹ lâu chưa?”, bà mẹ trẻ cho biết là cách đây 22 năm, đi công tác (?) bên này, gặp bố của đứa con gái. Sau khi về lại Việt Nam, bố của cháu mới về, làm hôn thú và bảo lãnh qua đây. Sang Mỹ vài năm mới sinh đứa con này. Vài năm sau khi sinh con, thì ly dị rồi ông bố biệt tăm mãi cho đến nay. Qua câu chuyện mà bà mẹ kể không đầu không đuôi, với tốc độ nhanh hơn bắn súng, tuy rằng còn rất nhiều nghi vấn là bà mẹ này muốn dấu diếm, không nói thật, Sáu tui cũng cố gắng trình bầy với bà mẹ vài việc căn bản mà một người mẹ có con gái vừa mới qua 18 tuổi, bỏ nhà đi chơi qua đêm cần làm như sau:
Đối thoại và đối diện bằng tình cảm: Ngừng tranh cãi với con cái và không khóc, không van nài đứa con đã chớm mùi hư hỏng. Việc năn nỉ, van xin, khóc lóc hoặc yêu cầu con ở lại nhà chỉ là chất nổ đẩy con đi xa. Khóc lóc không làm rung động đứa trẻ “đã hư.” Trẻ “đã hư” còn coi sự khóc lóc như là thắng cuộc. Còn việc tranh cãi, cật vấn, yêu cầu con ở lại thì sẽ gặp phản ứng xấu từ nhóm bạn của con gái. Những đứa bạn xấu, khi biết việc này qua lời con gái kể lại sẽ lợi dụng việc này và nói với cháu rằng: “Đó, thấy chưa? Gia đình bạn không ai hiểu bạn, chỉ có chúng tôi thôi.” Và từ đó, khuyên con gái là “bạn nên theo chúng tôi, vui hơn, không ai cấm bạn, chúng tôi tôn trọng bạn hơn gia đình.” Như vậy kết quả là con cái sẽ nghe theo và tiến tới việc bỏ nhà đi luôn.
Tạo ra một không gian ấm cúng, môt thiên đàng nhỏ an toàn, không áp lực cho con cái, nơi mà con cái cảm thấy thoải mái. Phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ phải thông thoáng, ánh sáng đầy đủ, không luộm thuộm, nhìn vào thấy mát mắt. Đứa con đi về thấy nhà không khí trong nhà thơm mát, sáng sủa, ấm cúng thì sẽ suy nghĩ lại việc đi theo bạn lang thang ngoài đường hay mấy chỗ xấu xa, tội lỗi. Nhưng nếu về nhà mà thấy tối om, luộm thuộm, lạnh ngắt thì cháu sẽ nghĩ rằng việc cháu đi khỏi nhà là quyết định đứng đắn. Khi con về mà thấy mẹ vui mừng đón con thì cũng sẽ có cảm giác tội lỗi khi bỏ mẹ một mình.
Không phê phán con, không lên án bạn bè của con. Thay vì hỏi con: “Con đi đâu mà giờ này, 3, 4 giờ sáng mới về?” thì nói: “Mẹ lo lắng cho sự an nguy của con, vì con về nhà quá trễ. Nhưng mẹ rất vui khi thấy con về an toàn. Con nên nhớ là mẹ luôn yêu con và mẹ luôn bên cạnh con.” Đóng vai trò của một người bạn thiết, và hỏi con: “Con nói là bạn con giúp đỡ con rất nhiều. Mẹ tin con. Nhưng mẹ muốn biết các con vui chơi ở đâu vậy? các con làm những gì nửa đêm về sáng thế? Cho mẹ biết để mẹ vui với con.” Cuối cùng hỏi con: “Vì con còn ở với mẹ, nên khi con đi chơi khuya, con nên Text cho mẹ biết để mẹ yên lòng. Con muốn về lúc nào cũng được, nhưng nên text cho mẹ hay để mẹ khỏi lo nhé.” Và “nếu con thấy có gì không hay, không vui, con text cho mẹ biết ngay để mẹ giúp đỡ.”
Tuy nhiên, bên cạnh cử chỉ ấm áp với con, cũng phải âm thầm theo dõi việc con làm, nhưng tuyệt đối không lục tủ quần áo của con, xét ví của con, đi rà rà theo con mà lẳng lặng xem tính tình con thay đổi như thế nào? Có dấu hiệu đã trao đổi “sex” chưa? (đột nhiên vui vẻ, ca hát, mơ mộng…) Hoặc có triệu chứng say thuốc không? (mắt lờ đờ, mệt mỏi), hoặc có dấu hiệu bị cưỡng ép làm điều gì đó (lo lắng, buồn rầu, ngồi chống tay vào cằm, suy nghĩ mà không biết có mẹ đứng cạnh bên). Nếu thấy dấu hiệu đáng sợ đó, phải tìm cách giải quyết. Nếu nghĩ rằng con đã trao đổi tình dục với ai đó, có hút ma túy, có bị dụ dỗ vào nhóm buôn người… thì nhẹ nhàng hỏi con một cách khéo léo như một người bạn thân. Luôn luôn tỏ ra quan tâm đến sự an nguy của con, không phải của mẹ. Khi người mẹ không còn có thể trao đổi với con, thì phải nhờ đến bố cô bé, (cho dù đã ly dị), cô, chú, cậu, dì và ông bà ngoại… Ít nhất cũng tìm được một đứa bạn cũ nào của con, nhờ bạn đến chơi với con, và tìm cách đưa con trở về tình trạng như xưa.
Bí mật ghi chú những thay đổi có hại của con, khi nào về nhà, bạn của con là ai? Làm việc ở đâu? Từ mấy giờ đến mấy giờ? Khi con có dấu hiệu say ma túy, tình dục, và nếu gia đình, thân nhân không còn cách nào tiếp cận với con, thì chính người mẹ phải đi tìm cố vấn tâm lý cho chính mình! Đôi khi chính người mẹ là nguyên nhân gây ra sự ra đi của con. Nhiều người mẹ luôn đổ lỗi cho con và bạn con, mà không biết chính mình mới là kẻ gây ra phiền não như thế. Phương pháp cuối cùng: sau khi Mẹ gặp cố vấn, sau khi người thân đã cố gắng giúp đỡ mà không hiệu quả, mà tình trạng ngày càng trầm trọng hơn, (bỏ học hoàn toàn, đi vắng hơn 24 giờ), bắt buộc phải báo cho các cơ quan xã hội biết, để xin giúp đỡ. Tìm trên mạng các cơ sở như Family Resource Center, Community Care Center, Youth help…
Trở lại trường hợp bà L. ở trên, Sáu tui thấy bà mẹ không trung thực, nhờ cố vấn mà nói dối quá nhiều, lúc nào cũng đổ lỗi cho con, lại luôn bào chữa cho chính mình, không nghe lời khuyên của cố vấn, thì không còn phương án nào có thể giúp được việc này.
Nói là giáo sư piano, mà không có xe đi dạy học? Lại nói là vì lo cho con quá nên bỏ làm cả mấy tháng nay, xút cả chục ký, thì tiền đâu mà trả tiền nhà $3,500 một tháng? Nói con “ngoan lắm cơ” cả 18 năm này, mà chỉ vài tháng mà thay đổi 100% thì kể ra rất lạ. Đổ cho con không muốn có ánh sáng, nên phải tắt hết các ngọn đèn sáng thì lại càng lạ hơn, trừ trường hợp con bị bệnh tâm thần từ lâu. Nói là bố con bé ly dị chỉ sau khi con bé mấy tuổi và tuyệt không liên lạc mười mấy năm thì cũng khác thường. Người mẹ không biết buộc cha đứa bé phải cấp dưỡng cho con sao? Ở Mỹ 22 năm mà không rõ chuyện này thì cũng lạ lắm.
Do đó, nếu có trường hợp nào mà con gái, con trai vừa đến 18 tuổi mà muốn bỏ nhà đi hoang, thì không những đứa trẻ kia phải gặp cố vấn, mà chính người mẹ hay người bố cũng phải gặp cố vấn về tâm lý.
Bắc Kỳ Di Cư
Tháng 9, 2026
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/a-to-h/bac-ky-di-cu/
