Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao phí bảo hiểm y tế của mình lại liên tục tăng cao mỗi năm? Gần đây, một vụ kiện pháp lý lớn tại California đã làm sáng tỏ thêm về vấn đề này. Vào thứ Sáu, các bác sĩ và các công ty bảo hiểm y tế đã đệ đơn kiện, cáo buộc Thống đốc Gavin Newsom và Cơ quan Lập pháp vi phạm pháp luật khi họ thông qua một khoản thuế chăm sóc sức khỏe có thể làm tăng đáng kể phí bảo hiểm cho người dân California.
Vụ kiện khẳng định rằng khoản thuế đánh vào các chương trình y tế vừa được thông qua, được gọi là thuế tổ chức chăm sóc sức khỏe (MCO), đã lách qua một sáng kiến năm 2024 nhằm giới hạn các khoản thuế chăm sóc sức khỏe và hướng doanh thu vào các mục đích cụ thể. Hiệp hội Y khoa California và Hiệp hội Chương trình Y tế California đã nộp đơn khiếu nại lên Tối cao Pháp viện California.
Giám đốc Điều hành Hiệp hội Y khoa, ông Dustin Corcoran, đã đưa ra một bản tuyên bố: “Cử tri California đã thông qua Dự luật 35 và biến nó thành luật. Tiểu bang không được phép phớt lờ đạo luật đó chỉ vì việc tuân thủ pháp luật gây ra sự bất tiện”.
Từ phía chính quyền, bà Tara Gallegos, người phát ngôn của ông Newsom, cho biết khoản thuế này cho phép tiểu bang thực hiện những thay đổi để tài trợ cho chăm sóc sức khỏe. Bà Gallegos đã trả lời trong một email: “Tiểu bang không đồng ý với những yêu cầu của họ và chúng tôi tin rằng các tòa án cũng sẽ như vậy”.
Tại sao chính quyền tiểu bang lại đưa ra quyết định này? Ông H.D. Palmer, một người phát ngôn của Bộ Tài chính, đã thông báo trong một bản tường trình trước đây với CalMatters rằng tiểu bang muốn giữ quân bình giữa những lo ngại về khả năng chi trả của những bệnh nhân có bảo hiểm tư nhân với các khoản cắt giảm Medi-Cal trên quy mô lớn của liên bang. Khi sáng kiến năm 2024 có trên lá phiếu, ông Newsom đã dừng lại ở việc không phản đối nó, nhưng vào thời điểm đó, ông đã báo động rằng nó sẽ “trói buộc” ngân sách của tiểu bang.
Để hiểu rõ hơn quá trình ra quyết định, chúng ta cần nhìn lại lịch sử. Trong hơn 20 năm, California đã đánh thuế các công ty bảo hiểm y tế để giúp tài trợ cho Medi-Cal, chương trình bảo hiểm của tiểu bang dành cho người thu nhập thấp. Theo lịch sử, tiểu bang đánh thuế các chương trình y tế tư nhân ở mức thấp hơn so với các công ty bảo hiểm Medi-Cal, nhưng vào tháng 6, Cơ quan Lập pháp đã thông qua một dự luật tăng đáng kể thuế đối với các chương trình tư nhân.
Tác động đối với túi tiền của người dân được phân tích cụ thể như sau:
- Các công ty bảo hiểm y tế cho biết họ sẽ chuyển chi phí này trực tiếp cho người tiêu dùng, làm tăng phí bảo hiểm khoảng 100 đô la cho mỗi người mỗi năm.
- Điều đó có nghĩa là một gia đình bốn người có thể phải trả khoản tăng hàng năm là 400 đô la.
- Chi phí này sẽ cộng dồn vào các đợt tăng giá mà mọi người thường thấy từ năm này sang năm khác.
Ông Charles Bacchi, Giám đốc điều hành của hiệp hội các chương trình y tế, nhận định: “California đang vi phạm pháp luật bằng cách phá vỡ giới hạn thuế mà cử tri đã đặt ra để bảo vệ người dân California và các doanh nghiệp khỏi chi phí chăm sóc sức khỏe cao hơn”.
Các bác sĩ, bệnh viện, phòng khám và các công ty bảo hiểm Medi-Cal đã lập luận trong nhiều năm rằng doanh thu từ thuế nên được dùng để cải thiện Medi-Cal. Họ cho biết tiểu bang đã sử dụng tiền không thích hợp để thay thế các khoản chi của quỹ chung, và nhiều nhà cung cấp dịch vụ đang được trả ít hơn nhiều so với chi phí dịch vụ của họ. Năm 2024, họ đã yêu cầu cử tri chấp thuận một khoản thuế giới hạn sẽ được dành riêng cho các cải tiến của Medi-Cal.
Tuy nhiên, Quốc hội năm ngoái đã thay đổi các quy tắc về các khoản thuế được sử dụng để tạo doanh thu cho chăm sóc sức khỏe, bao gồm cả những khoản thuế áp dụng cho các chương trình y tế. Thay vì mất số tiền do thuế tạo ra, ông Newsom đã đề nghị và Cơ quan Lập pháp đã đồng ý đệ trình hai khoản thuế lên chính phủ liên bang để phê duyệt: một khoản tuân thủ sáng kiến năm 2024 nhưng sẽ bị liên bang từ chối, và một khoản tuân thủ các quy định của liên bang và phần lớn bỏ qua sáng kiến này.
Cộng đồng người Việt tại California đang theo dõi sát sao tiến trình của vụ kiện này, vì chi phí y tế công cộng và bảo hiểm là một vấn đề thiết thực đối với mọi gia đình. Các cuộc thảo luận trên các mạng xã hội cho thấy nhiều luồng ý kiến đa chiều. Một số người dùng trên FaceBook và X bày tỏ sự đồng tình đối với các bác sĩ trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong khi một số chuyên gia sức khỏe cộng đồng trên YouTube lại lo ngại về những thách thức trong việc tài trợ cho hệ thống y tế tiểu bang nếu nguồn thu bị giới hạn.
Danh sách nguồn tham khảo và các liên kết hỗ trợ:
- CalMatters: “Doctors, insurers sue Newsom over health insurance premium increases” (https://calmatters.org/health/2026/10/california-mco-tax-lawsuit-premiums/)
- LAist News: “Health insurance lawsuit” (https://laist.com/news/doctors-insurers-sue-newsom-health-insurance-premium-increases)
- Ballotpedia Initiative Overview: “California Proposition 35” (https://ballotpedia.org/California_Proposition_35)
- Thảo luận của cộng đồng trên FaceBook: https://facebook.com/groups/congdongvietcali/discussions/health-tax-2026

