CHU DU
Bốn ngày ba đêm giữa những thác nước xanh ngọc bích của Grand Canyon
Tôi đã bước sang tuổi bảy mươi chưa đầy hai tuần khi khởi hành chuyến thám hiểm Havasupai. Ở độ tuổi mà nhiều người chọn những chuyến du lịch nghỉ dưỡng, tôi lại theo mười người bạn xuống một thung lũng biệt lập giữa Grand Canyon, ngủ lều ba đêm, băng qua những dòng suối, vượt vách đá và leo trở lên núi bằng chính đôi chân mình. Thoạt đầu tôi tưởng đây chỉ là một cuộc đi bộ đường dài để ngắm thác; đến cuối chuyến, tôi mới hiểu vì sao những kỷ niệm ấy có lẽ sẽ theo mình suốt phần đời còn lại.
I. Mười một người bạn và một cuộc hẹn với thung lũng
Đoàn có mười một người, chia thành ba nhóm. Trưởng đoàn là anh Tâm, người em mà tôi thường chơi bóng rổ ở San Diego; đi cùng anh có vợ chồng anh Bình và chị Uyển Jennifer, cùng anh Phú từ Louisiana. Nhóm tôi gồm tôi, hai người em nuôi Kevin Dũng và Bảo. Nhóm còn lại có vợ chồng anh Michael và chị Lan, anh Gia — hướng dẫn viên tự do cộng tác với Viet Travel và AV Travel — và bác sĩ Bình. Hai người cùng tên Bình rất dễ khiến người ngoài nhầm lẫn: anh Bình là chồng chị Uyển Jennifer, còn bác sĩ Bình là thành viên nữ của nhóm anh Gia.
Lịch trình dự kiến là thứ Bảy 17 tháng Mười đến Arizona, nghỉ một đêm tại khu Grand Canyon Caverns, sáng Chủ nhật xuống Havasupai, cắm trại ba đêm và thứ Tư 21 tháng Mười trở lên Hualapai Hilltop để về Phoenix, đáp chuyến bay tối về San Diego. Những kiện đồ lớn được sắp xếp chuyển bằng ngựa thồ và trực thăng; mỗi người vẫn phải tự mang túi cá nhân, nước uống, thuốc men và các vật dụng cần thiết. Trước ngày đi, tôi tập leo cầu thang ở nhà, thử sức với chuyến hiking Potato Chip Rock, chuẩn bị giày, gậy trekking, áo ấm và đặc biệt quan tâm đến sức khỏe của mình. Tôi dự tính sẽ tự đánh giá thể lực mỗi buổi sáng: đủ sức thì theo đoàn, không đủ thì nghỉ.
II. Chủ nhật 18.10 — Tám miles xuống núi và chuyến xe địa hình hú vía
Sáng Chủ nhật, chúng tôi dậy sớm, ăn bữa sáng đơn giản, đưa hành lý lên xe và đến Hualapai Hilltop. Khoảng 7 giờ 40, đoàn bắt đầu đi bộ xuống thung lũng. Chặng đầu dài chừng một mile rưỡi là những khúc quanh dốc đứng; chúng tôi phải mất khoảng một tiếng rưỡi để đi qua. Phần tiếp theo dài chừng sáu mile rưỡi là con đường nằm giữa các vách núi đá, mặt đường rải sỏi, có chỗ bước chân dễ trượt. Phong cảnh rất hùng vĩ, nhưng đi lâu trên một nền đá gồ ghề cũng không hề nhẹ nhàng như ngắm cảnh.
Trên đường, điện thoại hầu như không có sóng. Có lúc tôi thử kết nối vệ tinh trên iPhone để báo tin cho vợ rằng mình vẫn bình an. Khi nhận được lời nhắn “Good job chồng!” kèm những trái tim, tôi vui đến lạ. Giữa hẻm núi hoang vắng, chỉ một câu ngắn ngủi của người thân cũng đem lại sự động viên rất lớn.
Đến làng Supai sau hơn sáu tiếng kể cả những lần nghỉ, chúng tôi còn khoảng hai miles để về khu cắm trại. Đoạn đường này có những chỗ rất gồ ghề. Sáu người chúng tôi quyết định đi xe địa hình Can-Am UTV để chở người cùng một kiện hành lý nặng. Nếu đoạn đầu tương đối dễ chịu, đoạn sau với những tảng đá lớn, lối xuống dốc và vực sâu lại khiến người ngồi trên xe gần như thót tim, trong trong khi cô tài xế vẫn ung dung cầm lái. Có người đùa rằng sợ đến mức “muốn đái trong quần”. Tiền xe và tiền tip tổng cộng 140 đô la do anh Tâm và bác sĩ Bình thanh toán.
Khoảng hai giờ chiều, nhóm đầu tiên đến được khu cắm trại; những người khác lần lượt có mặt sau đó. Khu trại nằm gần dòng suối, có những chỗ dựng lều dưới bóng cây. Tôi mượn một chiếc lều hai người nhưng khi trải nệm hơi và đồ dùng vào mới thấy cũng khá chật. Khu vệ sinh gồm hai dãy, mỗi dãy năm phòng — tổng cộng mười phòng — với những thùng rác nhỏ bên trong. Ở đây đời sống đơn giản đến mức một chỗ ngủ khô ráo, một nguồn nước để lọc và một bữa ăn nóng đã trở thành tiện nghi đáng quý.
Bữa tối đầu tiên lúc năm giờ là steak, salad và khoai nghiền, ngon bất ngờ so với điều kiện cắm trại. Về sau tôi mới biết phần lớn công chuẩn bị thuộc về thím Nga, vợ anh Tâm, người từng xuống Havasupai nhiều lần nên lần này ở nhà nhưng vẫn nấu nướng, chuẩn bị thực phẩm và gia vị cho đoàn. Chị Uyển Jennifer mang những món ấy xuống thung lũng; chị Lan giúp hâm nóng và bày biện. Nhờ những người phụ nữ chu đáo, chúng tôi có bữa ăn đầu tiên chẳng kém một nhà hàng nhỏ giữa thiên nhiên.
Sau bữa ăn, mọi người uống trà, ăn chút khô bò và trò chuyện dưới ánh đèn pin, đèn trại. Khoảng tám giờ tối, tôi chui vào túi ngủ. Dù phải thức bốn lần để đi tiểu, tôi vẫn dễ dàng ngủ lại và đến sáu giờ sáng hôm sau mới dậy. Khoảng thời gian nghỉ ngơi mười tiếng ấy thật khác thường đối với người ở nhà hiếm khi ngủ quá tám tiếng như tôi.
III. Thứ Hai 19.10 — Tám miles không phải một cuộc picnic
Sáng hôm sau tôi thức dậy thấy tinh thần sảng khoái, sức khỏe khá tốt nên quyết định tham gia chương trình hiking. Mọi người lấy nước từ điểm cấp nước của trại rồi lọc lại để sử dụng; bữa sáng là cơm chiên. Ban ẩm thực chuẩn bị cho mỗi người một túi Ziplock gồm bánh croissant nhân thịt gà tây và phô mai cùng hai trái quýt để ăn trưa. Anh Tâm cho biết hôm nay sẽ đi khứ hồi khoảng tám miles, qua Mooney Falls rồi Beaver Falls. Trong bụng tôi nghĩ: đi bộ đến chân thác, ăn picnic, tắm nước, trở về — có lẽ không có gì quá phức tạp. Khoảng tám giờ sáng, cả đoàn lên đường.
Mooney Falls: những sợi xích và chiếc quần dính đất
Đoạn đường đầu tương đối dễ đi, khoảng nửa tiếng sau chúng tôi đã nhìn thấy thác Mooney Falls hùng vĩ đổ xuống từ độ cao khoảng 150 feet (gần 46 mét). Để xuống chân thác phải đi qua một đoạn hang đá rồi bám những sợi xích lớn men theo khoảng hai mươi bậc đá ẩm ướt, tiếp đến là những chiếc thang gỗ dựng đứng. Đứng từ cửa hang nhìn xuống khoảng không sâu thẳm, tôi gần như mất hồn. Theo phân công, Dũng và Bảo xuống trước, tôi theo sau. Hai em quay mặt vào vách đá, hai tay bám dây xích và lần từng bước. Tôi lại dùng cách riêng: nắm xích, hạ thấp người, ngồi lên bậc đá rồi từ từ đưa chân xuống bậc kế. Đi được vài bậc, tôi thấy cách ấy có thể giúp mình kiểm soát từng động tác.
Đến gần chỗ chuyển tiếp sang thang gỗ, tôi gọi: “Bảo ơi, chụp cho anh một tấm hình đi!” Bảo đang bám chặt hai tay liền đáp: “Tui mà buông tay chụp hình cho anh, tui té xuống chết liền anh à!” May mà Dũng tìm được chỗ thích hợp để chụp. Về sau hỏi các thành viên khác, hầu như chẳng ai có ảnh đoạn đường ấy: ai cũng bận giữ chặt dây xích, lấy đâu ra tay để chụp hình. Ba anh em xuống đến chân thác trước rồi chụp những người khác lần lượt đi xuống.
Khi cả đoàn nghỉ chân dưới thác, một người nhìn chiếc quần trắng của tôi và hỏi sao phần mông dính đầy đất đỏ. Tôi giải thích: “Mấy người xuống bằng hai chân, còn tôi xuống bằng cả cái mông nữa!” Cả nhóm bật cười. Trong khi ấy, bác sĩ Bình lại có một câu chuyện riêng. Theo lời chị, chị đi phía trước anh Gia khi xuống bậc đá, mặt cả hai đều quay mặt vào vách đá, lưng hướng ra ngoài. Chị di chuyển chậm, anh Gia không nhận ra, đưa chân xuống bậc tiếp theo và vô tình đạp trúng đầu chị. Từ đó về sau, cứ có dịp chị lại nhắc anh Gia về cú đạp đầu bất đắc dĩ này.
Đường đến Beaver Falls: vách đá hẹp và bốn lần lội suối
Nghỉ khoảng nửa tiếng, chúng tôi lên đường đến Beaver Falls. Có đoạn lối mòn men vách núi mà theo cảm nhận của tôi chỉ rộng hai feet, một bên là đá, bên kia là khoảng sâu hàng chục feet. Có chỗ đường mòn mở rộng nhưng nhiều đoạn vẫn rất chật, đòi hỏi người đi phải luôn chú ý đến chỗ đặt chân. Đoàn còn phải lội qua suối bốn lần, lúc nước ngang gối, lúc gần đến hông. Anh Tâm và anh Gia thường xuống trước kiểm tra độ sâu, hướng dòng chảy rồi đứng ở những vị trí cần thiết để giúp từng người qua. Chính những sự hỗ trợ ấy làm tôi cảm thấy yên tâm hơn.
Khoảng mười hai giờ trưa, chúng tôi đến chân Beaver Falls, đúng giờ anh Tâm dự tính. Chung quanh có nhiều cây, có khoảng đất khá bằng phẳng để treo ba lô, ăn trưa và nghỉ khoảng một tiếng. Mọi người vui vẻ xuống nước chụp hình. Riêng tôi có thói quen ngủ trưa nên tìm một hốc nhỏ đủ trải khăn làm “bãi đáp,” dự định tắm xong sẽ ăn bánh rồi ngủ một lát.
Một phen suýt gặp nạn dưới chân thác
Thấy Dũng và Bảo đứng gần một bên dòng thác, tôi chụp hình cho hai em rồi nảy ra ý định lặn ra gần nơi nước đổ để có một tấm hình đặc biệt. Tôi vốn có thể lặn khoảng một trăm feet trong hồ bơi bằng một hơi, còn khoảng cách trước mắt tôi ước chừng năm mươi feet, nên nghĩ rằng mình làm được. Nhưng hồ bơi và chân thác là hai thế giới khác nhau. Càng lặn đến gần, sức nước càng đẩy ngược, tôi phải cố hơn trong khi hơi thở cạn dần. Đến lúc muốn chạm chân xuống đáy để lấy điểm tựa, chân không chạm đáy. Tôi ngoi đầu lên đúng vùng nước đổ mạnh, bị nước tạt vào mặt và sặc, rất khó lấy hơi.
Trong hoảng hốt, tôi quay đầu, bơi ngửa hết sức để thoát ra. Dòng nước vẫn đẩy cơ thể xoay chuyển, khiến tay phải tôi va vào đá, rách hai mảng da và chảy máu. May mắn cuối cùng tôi cũng tìm được chỗ đứng vững. Đó thật sự là một phen hú vía; tôi biết mình đã đánh giá sai nguy hiểm chỉ vì quá tự tin vào kỹ năng lặn trong hồ bơi. Bài học ấy, tôi nghĩ, không bao giờ nên quên.
Lên bờ, tôi lấy bộ sơ cứu mang theo, dùng alcohol xử lý vết thương theo cách mình biết lúc ấy rồi băng lại. Sau đó, vết thương khô, không có biểu hiện nhiễm trùng theo quan sát của tôi. Tôi thay đồ khô, ngồi ăn chiếc bánh croissant kẹp thịt gà tây và phô mai cùng một trái quýt, rồi trở về cái “tổ” đã chọn để ngủ khoảng mười phút. Khi thức giấc, người nhẹ nhõm hơn; tôi còn đi dạo ngắm thác và tìm chỗ đi tiểu. Khoảng một giờ chiều, anh Tâm báo mười phút nữa sẽ rời Beaver Falls.
Đường về nhanh hơn vì đã quen địa hình. Chúng tôi ghé Mooney Falls nghỉ thêm chừng mười lăm đến hai mươi phút, ai chưa chụp hình đủ thì tranh thủ chụp, ai thích tắm thì còn một chút thời gian. Leo ngược lên thang gỗ, vượt các bậc đá rồi đi qua đường hầm dường như dễ chịu hơn khi đi xuống, bởi mọi người đã biết cách di chuyển. Đúng ba giờ chiều, cả đoàn trở về khu cắm trại, sớm hơn chương trình một tiếng.
Chính sau ngày ấy tôi mới thấy câu “tám miles” chưa đủ để nói lên độ khó. Trong lúc xuống những bậc đá, men theo vực sâu và vượt suối, có lúc tôi thầm trách anh Tâm vì đã tổ chức một chuyến hiking quá hiểm trở với người bảy mươi tuổi. Nhưng khi trở về an toàn và có thời gian nhìn lại, sự trách móc dần chuyển thành cảm kích: nếu biết trước tất cả những thử thách, có lẽ tôi đã không dám đi, và cũng vì thế sẽ bỏ lỡ những trải nghiệm đặc biệt nhất của đời mình. Tôi không muốn khuyến khích ai liều lĩnh, nhất là sau bài học dưới chân thác; chỉ biết rằng chuyến đi này có thể là lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng tôi đi một con đường hiểm trở như vậy.
Cơm sườn ram, tép rim và những người bạn đáng nể
Năm giờ chiều, sau khi mọi người thay quần áo và nghỉ ngơi, bữa cơm Việt được dọn ra: cơm trắng, sườn ram mặn và tép rim. Anh Bình, chồng chị Uyển Jennifer, nhận thấy bữa ăn thiếu rau nên đề nghị luộc thêm phần bắp cải có sẵn cho đủ chất xơ. Tôi rất đồng tình, vì bản thân cũng chú ý chuyện tiêu hóa và dễ bị táo bón nếu ăn thiếu rau. Thấy có nước nóng, tôi góp thêm hai ly mì ăn liền để nấu thành món canh. Cuối bữa là chè đậu xanh. Bữa ăn kéo dài đến khoảng sáu giờ; trong cảnh cắm trại, những món ăn quen thuộc ấy lại trở nên thật quý.
Dọn dẹp xong, mọi người quây quần uống trà. Vì dự tính viết hồi ký, tôi hỏi từng người về kinh nghiệm thể thao, và càng nghe càng bất ngờ. Chị Lan kể hai vợ chồng Michael từng chinh phục Mount Whitney với độ cao hơn 14.500 feet trong chuyến hiking kéo dài khoảng hai mươi tiếng, từ hai giờ sáng đến mười giờ tối. Anh Gia từng hoàn thành một cuộc thi Ironman sau khoảng mười lăm tiếng, với những chặng bơi, đạp xe và chạy bộ liên tiếp. Bảo từng đạp xe 100 miles ở San Diego rồi hăng hái thử luôn một sự kiện 200 miles ở Tucson; đến mile thứ 120 đã tự hỏi sao mình lại có quyết định “ngu xuẩn” như vậy, nhưng nhờ bạn đồng hành động viên, cuối cùng vẫn hoàn thành, rồi thề không lặp lại. Bác sĩ Bình kể trong thời COVID-19 đã tự lên lộ trình đạp xe 100 miles; về đến nhà đồng hồ chỉ 99,1 miles, chị vẫn nhất quyết đạp thêm cho đủ con số tròn.
Anh Tâm từ lâu đã nổi tiếng về sức bền: sáng đi hiking ở Torrey Pines, trưa chơi golf, tối còn chơi bóng rổ một hai tiếng với chúng tôi. Dũng cũng có thể đá bóng buổi sáng rồi chơi bóng rổ buổi chiều. Anh Bình, chị Uyển Jennifer và anh Phú tuy không nhắc đến những cuộc đua “khủng” như vậy cũng đều có kinh nghiệm ngoài trời. Nghe các bạn kể, tôi thật sự khâm phục. Còn mình, tôi chẳng có chứng nhận Ironman hay 200 miles nào; nhưng ở tuổi bảy mươi, hai ngày đầu đã xuống thung lũng, qua Mooney Falls và đến tận Beaver Falls, vậy cũng đủ để tôi thấy hãnh diện.
Khoảng tám giờ, mọi người chúc nhau “Good night” rồi về lều. Tôi lại ngủ từ tám giờ tối đến sáu giờ sáng hôm sau, vẫn thức khoảng bốn lần để đi tiểu nhưng dễ dàng ngủ tiếp. Hai đêm liền có gần mười tiếng nghỉ ngơi: đó cũng là một “thành tích” rất riêng giúp tôi phục hồi sức khỏe.
IV. Thứ Ba 20.10 — Ngày nhẹ nhàng và tin mưa lũ
Ngày thứ ba được sắp xếp tương đối nhẹ sau hai ngày hiking nhiều. Chúng tôi ăn sáng với những món đơn giản như cháo, bánh và cà phê hòa tan, rồi tìm hiểu thêm khu vực trại, thác nước và làng Supai. Làng nằm biệt lập giữa thung lũng, có trường học, sân bóng rổ, những ngôi nhà của cư dân, một số cơ sở phục vụ du khách và hạ tầng thiết yếu. Tôi đặc biệt chú ý đời sống của cộng đồng Havasupai: ở nơi xa đường bộ thông thường, từ thực phẩm đến rác thải và hành lý đều cần những giải pháp vận chuyển riêng.
Đoàn cũng dò hỏi chuyện trở lên Hilltop bằng trực thăng. Theo lời một người cung cấp thông tin tại chỗ, giá tham khảo lúc ấy vào khoảng 300 đô một người và 50 đô cho mỗi kiện hành lý, phục vụ theo thứ tự chờ, nhưng chúng tôi vẫn chưa có vé xác nhận. Một chiếc xe địa hình được hẹn đón nhóm lúc sáu giờ sáng hôm sau để đưa hành lý và người về làng.
Chúng tôi ghé làng ăn hamburger với khoai tây chiên, rồi thăm những thắng cảnh gần khu cắm trại, trong đó có Havasu Falls. Đây có thể xem là một trong những hình ảnh tiêu biểu của vùng đất Havasupai. Dòng thác rất đẹp, nước đổ mạnh, nằm cách trung tâm làng khoảng một mile rưỡi theo ước lượng của tôi. Tôi xuống nước một lát, nhưng sau sự cố ở Beaver Falls hôm trước, tôi không còn muốn mạo hiểm đến sát vùng nước đổ mạnh; chỉ chọn một vị trí để chụp hình kỷ niệm.
Bữa chiều, ban ẩm thực tiếp tục phục vụ bánh hỏi thịt nướng cùng những món đã chuẩn bị. Nhưng vào khoảng ba, bốn giờ chiều, dự báo thời tiết bắt đầu khiến mọi người lo lắng: có thể có mưa về đêm, mà mưa lớn ở vùng hẻm núi luôn gắn với nguy cơ lũ quét. Michael và Lan quyết định rời trại từ chiều để đi bộ lên núi trước. Những người còn lại cân nhắc giờ giấc, hành lý và điều kiện đường đi, rồi ở lại theo kế hoạch sáng hôm sau.
Trước lúc ngủ, chúng tôi thu dọn khoảng tám kiện hành lý lớn cần chuyển bằng ngựa thồ, cùng những vật dụng khác, phủ bạt và dùng bàn giữ bạt trước mưa. Đêm ấy có mưa nhẹ tại nơi cắm trại, nhưng điều đó không có nghĩa nguy cơ lũ ở toàn hẻm núi đã qua. Tôi ngủ mà trong đầu vẫn nghĩ đến chuyến trở về sáng hôm sau.
V. Thứ Tư 21.10 — Không xe, không trực thăng, vẫn phải lên núi
Khoảng bốn giờ sáng, Dũng và Bảo dậy sớm để thu xếp đồ đạc rồi đi bộ lên làng Supai; tôi cũng thức dậy chuẩn bị. Anh Gia và bác sĩ Bình có kế hoạch đi bộ sớm để trở lên Hilltop. Những người còn lại gồm tôi, anh Phú, anh Tâm, anh Bình và chị Uyển Jennifer trông vào chiếc UTV đã hẹn lúc sáu giờ. Chúng tôi dùng xe đẩy tay đưa hành lý đến nơi tập kết để chuyển bằng ngựa thồ, giữ riêng kiện đồ chung khá nặng với hy vọng gửi lên trực thăng. Thế nhưng sáu giờ, sáu giờ rưỡi, rồi bảy giờ vẫn không thấy chiếc xe địa hình xuất hiện. Một nhân viên ngựa thồ tên Joey, người từng được tôi biếu khô bò, nhiệt tình giúp hỏi bằng bộ đàm nhưng vẫn không nhận được câu trả lời chắc chắn.
Một bao rác từ những ngày cắm trại cũng trở thành bài toán riêng. Chúng tôi tưởng có thể chở lên làng theo UTV, nhưng xe không đến; người vận chuyển báo giá đến 200 đô cho bao rác. Tôi bèn chia lượng rác ấy vào những thùng nhỏ đặt trong khu vệ sinh, sau khi thấy thùng còn trống. Một nhân viên nói rác được gom lại rồi đưa lên làng bằng xe địa hình và vận chuyển ra ngoài. Khi kể lại, tôi cũng hiểu rằng đó chỉ là cách ứng phó nhất thời của nhóm, không phải hướng dẫn xử lý rác để du khách bắt chước; đúng quy định là mang rác và đồ dùng của mình ra khỏi khu vực cắm trại theo chỉ dẫn của bộ tộc.
Cuối cùng, anh Tâm thương lượng được 300 đô để tôi và anh Phú cưỡi ngựa cùng chuyển một kiện đồ nặng lên làng Supai. Hành trình khoảng hai miles tuy ngắn nhưng ngồi trên lưng ngựa nhấp nhô cũng đủ khiến anh Phú khổ sở và liên tục than: “Anh hại tui quá!” Khoảng tám giờ hai mươi, chúng tôi về đến làng, gặp Dũng và Bảo đang chờ ở quán cà phê; ít lâu sau anh Tâm, anh Bình và chị Uyển Jennifer cũng đến.
Bãi trực thăng vắng người. Chờ mãi đến chín giờ rưỡi vẫn không thấy trực thăng; qua liên lạc với người quen, chúng tôi được tin điều kiện thời tiết ở khu vực xuất phát khiến chuyến bay không hoạt động như mong đợi. Thế là phương án trở lên Hilltop bằng đường không đổ vỡ. Trước mắt chúng tôi còn nhiều miles đường núi, trong khi chuyến bay từ Phoenix về San Diego dự kiến lúc 7 giờ 35 phút tối.
Cả nhóm đành mở kiện hành lý chung khoảng tám mươi pound, chỉ giữ những đồ thật thiết yếu: nước, thức ăn nhẹ, thuốc, gậy trekking và vật dụng cá nhân. Phần đồ không thể mang theo đã phải để lại trong tình thế cấp bách lúc ấy — một lựa chọn mà khi viết để hướng dẫn người khác tôi tuyệt đối không xem là điều nên làm. Tôi chỉ mang ba lô nhẹ khoảng bốn, năm pound; Dũng, Bảo và các bạn còn giúp mang những món đồ cắm trại mượn của người thân. May mắn, chúng tôi thuê được hai xe địa hình chở nhóm lên một đoạn với tổng tiền 200 đô. Xe rời làng khoảng mười giờ và thả chúng tôi xuống đường mòn khoảng mười giờ mười lăm. Từ đó còn chừng sáu miles phải tự đi bộ lên Hilltop.
Đếm bước chân trên những khúc quanh cuối cùng
Ban đầu là đoạn dốc tương đối nhẹ, trời mát, cả nhóm đi khá đều chân. Dọc đường có những cơn mưa khiến quần áo ẩm ướt; tôi khoác áo chống mưa nên phần thân người được che tương đối tốt. Chúng tôi gặp lại hai phụ nữ từ Portland cũng vừa đi qua Mooney Falls; họ kể đoạn dây xích và bậc đá khiến họ sợ đến mức nếu biết trước có lẽ đã không dám xuống. Tôi gửi tin nhắn qua vệ tinh cho vợ để gia đình biết mình vẫn đang trên đường trở lên núi.
Khi đến đoạn cuối dốc hơn, tôi nghĩ ra cách đếm bước chân để tự động viên. Nhưng vì nhầm một mile với khoảng 1.600 feet — thực ra một mile là 5.280 feet — tôi cứ tưởng đếm vài lượt đếm 700 bước là sắp đến nơi. Qua vài khúc quanh vẫn không thấy Hilltop, tôi mới vỡ lẽ phép tính của mình sai từ gốc. Bèn bỏ ý nghĩ về những con số, tôi chuyển sang tập trung vào từng bậc, từng khúc quanh và nhịp thở đã tập luyện lúc leo cầu thang ở nhà: bước một hít vào, bước kế tiếp thở ra.
Bảo đi trước dẫn nhịp, Dũng ở gần luôn ngoái lại hỏi “Anh được không? Anh có tiếp tục được không?” Tôi đáp: “Ok, no problem, so far so good. Khi nào anh có vấn đề anh báo cho em hay.” Anh Phú ở phía sau thì cứ chờ tôi gọi nghỉ. Có lúc anh phải thú thật: “Từ nãy giờ tôi chờ anh nói ngừng lại, tôi mệt muốn chết!” Chính những câu nói chân tình ấy vừa khiến tôi bật cười, vừa cho thấy chúng tôi đã cùng nâng đỡ nhau qua chặng đường cuối.
Và rồi, lúc 2 giờ 15 phút chiều, Hualapai Hilltop hiện ra trước mắt. Mọi người vui mừng, vỗ tay chúc mừng nhau. Tôi nhờ anh Tâm chụp một tấm hình, giơ hai ngón tay chữ V giữa khung cảnh hẻm núi rộng lớn. Ở tuổi bảy mươi, sau bốn ngày ba đêm, tôi đã hoàn thành chặng trở lên núi bằng chính đôi chân mình. Một người từng chuẩn bị phương án đi ngựa hoặc trực thăng nay đã làm được điều từng lo lắng nhất.
VI. Từ Hilltop đến Phoenix — Cuộc chạy đua với đồng hồ
Chỉ khoảng mười lăm phút sau, ba nhóm lên ba xe đã định sẵn. Michael, Lan, anh Gia và bác sĩ Bình đã đi trước; anh Tâm cùng anh Bình, chị Uyển Jennifer có xe riêng. Xe thuê từ phi trường Phoenix của chúng tôi gồm Dũng lái, tôi ngồi ghế bên cạnh, Bảo và anh Phú ngồi phía sau. Lúc 2 giờ 30, xe rời Hilltop. Chúng tôi tính khoảng bốn tiếng mới đến Phoenix, tức 6 giờ 30, trong khi chuyến bay Southwest Airlines khởi hành 7 giờ 35. Kế hoạch sít sao đến mức cả nhóm quyết định không dừng ăn và chỉ nghỉ vệ sinh khi thật cần.
Điện thoại đã gần cạn pin, lại không có sóng di động đủ dùng GPS. May mà con đường chính ra khỏi Hilltop khá dễ nhận ra, chúng tôi nhớ phải đi qua khách sạn Grand Canyon Caverns trước. Trong áp lực thời gian, Dũng có lúc cho xe chạy rất nhanh, khoảng 80–90 miles một giờ ở đoạn vắng. Nghĩ lại, đó là một lựa chọn có rủi ro và không nên xem như kinh nghiệm để làm theo. Khi qua khu vực khách sạn sau chừng bốn mươi mấy đến năm mươi phút, điện thoại bắt đầu có sóng; chúng tôi cắm sạc, mở định vị, liên lạc về nhà và tôi tranh thủ check-in trực tuyến cho cả bốn người.
Thông thường tôi phải dừng đi vệ sinh hai lần khi cùng Dũng lái xe từ San Diego lên Orange County chỉ khoảng một tiếng rưỡi. Vậy mà hôm ấy, gần bốn tiếng trên xe tôi lại không thấy buồn tiểu. Tôi không biết có phải vì tâm trí quá bận với chuyện kịp chuyến bay hay không, nhưng đó quả thật là một điều lạ đối với mình.
Tôi đề nghị khi còn cách phi trường khoảng mười đến hai mươi miles thì ghé trạm xăng, phân chia người trả tiền, người bơm xăng, ai cần thì dùng nhà vệ sinh, tất cả chỉ mười phút. Đúng 6 giờ 10, chúng tôi ghé trạm xăng cách phi trường chưa đến mười miles; 6 giờ 20 lại lên đường. Đến nơi trả xe, Dũng làm thủ tục, Bảo và Phú mang hành lý xuống, còn tôi gọi ngay một chiếc Uber thay vì chờ shuttle. Thủ tục trả xe chưa đến năm phút, Uber đến sau khoảng ba phút. Tôi hỏi mọi người mượn tờ 10 đô la, đưa tài xế người Somalia tiền tip trước và nhờ anh đưa chúng tôi đến khu Southwest Airlines thật nhanh. Anh nhiệt tình giúp hành lý, chỉ lối vào nhà ga.
Vì boarding pass đã có sẵn trong điện thoại và hàng người chờ kiểm tra an ninh không quá dài, chúng tôi đến được cổng lên máy bay lúc 6 giờ 40. Trên vé ghi giờ bắt đầu lên máy bay là 7 giờ 05 phút: hóa ra còn 25 phút trước giờ bắt đầu lên máy bay! Sau bao nhiêu giờ thấp thỏm, cả bốn người mới thật sự nhẹ nhõm. Chúng tôi tìm nhà vệ sinh, ăn chút gì lót dạ và cùng nâng ly bia mừng chiến thắng.
VII. Điều còn lại sau chuyến đi
Từ những vách đá và dòng thác xanh ngọc đến những bữa cơm Việt giữa khu trại, từ tiếng cười vì chiếc quần dính đất đến nỗi hoảng sợ thật sự dưới chân Beaver Falls, từ chuyến cưỡi ngựa bất đắc dĩ đến những bước chân cuối cùng trên đường lên Hilltop, mỗi chuyện nhỏ đều làm thành ký ức lớn. Tôi biết ơn anh Tâm đã tổ chức, biết ơn những người phụ nữ âm thầm lo bữa ăn, biết ơn Dũng, Bảo, Phú và tất cả bạn đồng hành đã quan tâm, hỗ trợ nhau lúc khó khăn, và biết ơn những lời động viên từ gia đình ở xa.
Có lúc tôi thầm trách anh Tâm vì tưởng được đưa đi picnic mà hóa ra phải vượt một chặng hiking nguy hiểm hơn nhiều so với tưởng tượng. Nhưng khi đã về nhà, chính tôi lại cảm kích vì đã có cơ hội đặt chân đến những nơi mà nếu biết trước hết sự gian nan, có lẽ mình đã chẳng dám thử. Tôi không coi những phút liều lĩnh là chiến công; trái lại, chúng nhắc tôi phải biết giới hạn của bản thân và tôn trọng thiên nhiên. Còn điều tôi có thể tự hào là đã chuẩn bị nghiêm túc, cố gắng trong khả năng, nhận sự giúp đỡ khi cần và hoàn thành hành trình ở tuổi bảy mươi. Có lẽ đây là lần đầu và cũng là lần cuối tôi đến Havasupai theo cách ấy. Nhưng một lần như vậy đã đủ để tôi nhớ mãi.
PHỤ LỤC — Kinh nghiệm cho người Việt muốn khám phá Havasupai
Những ghi chú sau kết hợp kinh nghiệm cá nhân từ chuyến đi tháng 10.2026 với thông tin chính thức có tại thời điểm biên tập. Quy định, giá, mức nước và tình trạng đường có thể thay đổi; trước khi đi cần kiểm tra lại trực tiếp với chính quyền bộ tộc Havasupai. Đây không phải kế hoạch cho người chưa có kinh nghiệm tự đi vào vùng hoang dã mà không chuẩn bị.
1. Đúng địa điểm và đúng giấy phép
Havasupai nằm trên vùng đất của bộ tộc Havasupai, ngoài phạm vi quản lý thông thường của Grand Canyon National Park. Muốn vào phải có permit và đặt chỗ trước qua hệ thống chính thức; không được tự ý đi hiking trong ngày. Tại thời điểm 2026, chương trình lưu trú chuẩn là 4 ngày 3 đêm. Xem havasupaireservations.com và nps.gov/grca/planyourvisit/havasupai.htm.
2. Đường đi và độ khó
Từ đường Historic Route 66 theo Indian Road 18 khoảng 60–63 miles đến Hualapai Hilltop; từ đó đi bộ 8 miles đến Supai Village và thêm 2 miles đến campground. Đây là đường núi xa xôi, có độ chênh cao lớn, không có dịch vụ tiếp tế trên đường Hilltop–Supai. Đường xuống dễ hơn đường lên ở mặt sức lực; thời gian tùy đoàn, sức khỏe, thời tiết và trọng lượng hành lý.
3. Tập luyện và lựa chọn lịch trình
Tập đi bộ đường dài, leo dốc, leo cầu thang, đi với giày và ba lô thực tế trước chuyến đi; tự kiểm tra sức khỏe phù hợp với tuổi, bệnh nền và thuốc đang dùng. Không suy từ con số 8 miles ra độ khó của chặng Mooney–Beaver: bậc đá ướt, dây xích, thang gỗ, lối hẹp và suối có dòng chảy khiến độ rủi ro tăng rõ rệt. Có thể lựa chọn bỏ những chặng kỹ thuật nếu thấy quá sức.
4. Nước, đồ dùng và liên lạc
Mang đủ nước cho đường hike không có điểm cấp, phương án lọc nước nơi được phép, thức ăn giàu năng lượng, đèn đầu, mũ, giày bám tốt, áo giữ ấm và che mưa, túi chống nước, gậy khi phù hợp, bộ sơ cứu và pin dự phòng. Tải bản đồ ngoại tuyến, nói rõ lịch trình với gia đình; không dựa hoàn toàn vào điện thoại vì nhiều đoạn không có sóng.
5. Tránh rủi ro nước và lũ quét
Tuyệt đối không xem kỹ năng lặn trong hồ bơi là bảo đảm an toàn dưới chân thác. Tránh bơi vào vùng nước đổ mạnh hoặc dòng xoáy; không lội suối khi mực nước và dòng chảy không an toàn. Theo dõi cảnh báo lũ quét, tuân thủ hướng dẫn của kiểm lâm và nhân viên bộ tộc. Nếu có nước dâng bất thường hoặc tiếng nước ầm lớn, cần lên nơi cao, không vào hẻm núi hẹp.
6. Không đặt cược vào ngựa, xe địa hình hay trực thăng
Các dịch vụ vận chuyển có điều kiện và không phải lúc nào cũng hoạt động theo kỳ vọng, đặc biệt khi thời tiết xấu. Chỉ xem như phương án hỗ trợ đã được xác nhận; chuẩn bị khả năng tự mang đồ và tự đi bộ ra theo yêu cầu của đơn vị quản lý. Chừa thời gian dự phòng đáng kể trước chuyến bay, tốt nhất không đặt lịch bay ngay sát giờ rời hẻm núi.
7. Tôn trọng cộng đồng và không để lại rác
Đây là quê hương của người Havasupai. Tuân thủ quy định địa phương, giữ riêng tư của cư dân, chỉ đi trên những đường được phép và mang toàn bộ rác, vật dụng, bình nhiên liệu, đồ ăn thừa ra khỏi vùng cắm trại theo đúng hướng dẫn. Những cách ứng phó bất đắc dĩ của đoàn tôi không phải quy trình được phép.
8. Chi phí và nhân sự
Ngoài permit, phải dự trù tiền đi lại, phòng trước và sau chuyến đi, đồ dùng, thực phẩm, phí dịch vụ vận chuyển đã được công bố chính thức, và dự phòng nếu kế hoạch thay đổi. Có người giàu kinh nghiệm dẫn đường là lợi thế, nhưng không thay thế việc từng thành viên tự chuẩn bị thể lực, hiểu điều kiện đường đi và biết khi nào nên quay lại.
Nguồn tham khảo chính thức khi lập phụ lục (truy cập tháng 10.2026): https://havasupaireservations.com/ ; https://havasupaireservations.com/terms-conditions/ ; https://help.havasupaireservations.com/hc/en-us/articles/8809004178964-What-to-bring ; https://www.nps.gov/grca/planyourvisit/havasupai.htm .
Ghi chú biên tập: Những khoảng cách, thời gian, độ dốc, lời thoại và thành tích cá nhân trong phần hồi ký được thuật lại theo ký ức người kể và lời các thành viên, không phải tất cả đều là số đo địa hình hay kết quả thi đấu đã được xác minh độc lập. Các ảnh minh họa do tác giả cung cấp; riêng ảnh tập thể 11 thành viên ở đầu bài là ảnh ghép, được tạo từ hai ảnh chụp liên tiếp và có thể có khác biệt nhỏ so với từng ảnh gốc.
Similar articles: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/doi-song/du-lich/
