THÂM QUYẾN — Trong một sự kiện ngoại giao chưa từng có tiền lệ vào ngày 19/11/2026, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh ba bên kéo dài khoảng 90 phút tại khu nghỉ dưỡng Kỳ Lân Sơn Trang (Kylin Villa), bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC).
Sau cuộc hội đàm, ba nhà lãnh đạo đã công bố một văn kiện chung gồm 4 điểm mang tên “tuyên bố hòa bình”, được Tân Hoa Xã của Trung Quốc đăng tải.
Những nội dung chính trong “tuyên bố hòa bình”
Để hiểu rõ kết quả của cuộc gặp lịch sử này, có thể tóm lược các cam kết và nội dung thảo luận thành 4 điểm trọng tâm sau:
- Tăng cường nguồn cung năng lượng: Ba cường quốc cam kết tăng sản xuất và nguồn cung dầu tinh chế. Văn kiện nhấn mạnh tầm quan trọng của dòng chảy năng lượng ổn định và khẳng định việc mở rộng nguồn cung này sẽ mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia trên toàn cầu.
- Giảm thiểu rủi ro nguyên tử: Ba bên đồng ý tiến hành đối thoại nhằm giảm nguy cơ xung đột nguyên tử và ngăn chặn phổ biến loại vũ khí này. Cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh Hiệp ước New START giữa Hoa Kỳ và Nga đã hết hạn vào tháng 2/2026. Trong phát biểu khai mạc, ông Tập Cận Bình kêu gọi cấm hoàn toàn và tiêu hủy triệt để vũ khí nguyên tử.
- Cải tổ Liên Hợp Quốc và thông điệp gửi tới ICC: Ba nhà lãnh đạo cam kết thúc đẩy cải tổ Liên Hợp Quốc để tổ chức này hoạt động hiệu quả hơn. Đáng chú ý, tuyên bố chung cũng lưu ý Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và các định chế tương tự không được lạm dụng thẩm quyền — một chi tiết thu hút sự chú ý đặc biệt khi ICC từng ban hành lệnh bắt giữ đối với ông Putin vào năm 2023.
- Các điểm nóng khu vực: Ba nhà lãnh đạo đã trao đổi về tình hình Ukraine, Trung Đông (bao gồm xung đột tại Iran) và Bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, dù ông Putin và ông Trump đều nhắc tới cuộc chiến tại Ukraine trong phần phát biểu, vấn đề này lại không xuất hiện trong văn kiện tuyên bố chung.
Cuộc gặp này có ý nghĩa gì về mặt địa chính trị?
Khi ba nhà lãnh đạo của những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới cùng ngồi vào một chiếc bàn tròn, giới quan sát quốc tế đặt ra một câu hỏi lớn: Liệu đây có phải là bước khởi đầu cho một trật tự thế giới mới, tương tự như Hội nghị Yalta năm 1945?
Ví dụ lịch sử về Hội nghị Yalta (nơi lãnh đạo Hoa Kỳ, Anh và Liên Xô phân chia vùng ảnh hưởng sau Thế chiến II) đã được nhiều nhà phân tích nhắc lại. Thậm chí, trước thềm hội nghị, một tác phẩm nghệ thuật tại Crimea đã mô phỏng hình ảnh ba ông Trump, Putin và Tập theo phong cách Yalta.
Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ động cơ của từng bên, ta có thể thấy bức tranh thực tế phức tạp hơn nhiều:
- Với Chủ tịch Tập Cận Bình: Việc làm chủ tọa cuộc gặp ngay trên đất Trung Quốc giúp ông khẳng định vị thế toàn cầu của Bắc Kinh, đặc biệt quan trọng trước thềm đại hội đảng vào năm tới. Giáo sư Zhang Baohui (Đại học Lĩnh Nam) nhận định Trung Quốc muốn góp phần chấm dứt chiến sự Ukraine nhưng sẽ tránh tham gia vào các thỏa thuận phân chia lãnh thổ vốn đang bị Liên minh châu Âu và Kyiv phản đối.
- Với Tổng thống Vladimir Putin: Ngồi ngang hàng với lãnh đạo Hoa Kỳ và Trung Quốc là cơ hội để ông củng cố vị thế của Nga và giảm bớt áp lực cô lập từ phương Tây kể từ năm 2022.
- Với Tổng thống Donald Trump: Ông khẳng định “không có nền hòa bình nào được tạo dựng bằng cách từ chối cơ hội đối thoại”. Dù vậy, giới phân tích cho rằng ông Trump phải đối mặt với một trục Trung – Nga vốn có mối quan hệ thân hữu sâu sắc.
Ở góc độ kiểm soát vũ khí, bà Heather Williams, Giám đốc Dự án về các Vấn đề Nguyên tử tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), đánh giá rằng một tuyên bố chung phản đối chiến tranh nguyên tử từ ba quốc gia sở hữu kho vũ khí lớn nhất thế giới vẫn mang sức nặng đáng kể.
Sự lo lắng từ các quốc gia ngoài bàn đàm phán
Một câu hỏi quan trọng khác được đặt ra: Ai đã vắng mặt tại Kỳ Lân Sơn Trang?
Ông Jeremy Chan, chuyên gia cấp cao tại tổ chức Eurasia Group, chỉ rõ: “Châu Âu không có ở đó, Nhật Bản không có ở đó, Ấn Độ cũng không có ở đó.” Sự vắng mặt này khiến nhiều nền kinh tế vừa và nhỏ tại châu Á và châu Âu lo lắng rằng các cường quốc quân sự lớn có thể tự quyết định các vấn đề toàn cầu mà bỏ qua lợi ích của họ.
Ông Bernhard Bartsch từ Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (MERICS) cho biết các nước châu Âu e ngại cuộc gặp này đi ngược lại các khuôn khổ ngoại giao hiện hành. Trong khi đó, tại châu Á, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã lên tiếng trấn an dư luận hôm thứ Năm, khẳng định lợi ích của Nhật Bản sẽ không bị ảnh hưởng bởi thượng đỉnh ba bên này.
Dù còn quá sớm để đánh giá hiệu quả thực tế của “tuyên bố hòa bình”, cuộc gặp tại Thâm Quyến đã đánh dấu một cột mốc đáng nhớ trong quan hệ quốc tế đương đại, mở ra cả kỳ vọng về đối thoại lẫn những câu hỏi lớn về trật tự thế giới trong tương lai.
Nguồn tham khảo:
- The Guardian: https://www.theguardian.com/world/live/2026/nov/19/apec-summit-trump-xi-putin-meeting-shenzhen-china
- Channel NewsAsia (CNA): https://www.channelnewsasia.com/east-asia/trump-xi-putin-trilateral-talks-apec-shenzhen-6563591
- TIME: https://time.com/article/2026/11/18/trump-putin-and-xi-meet-for-first-time-as-russia-claims-europe-in-humiliating-decline-at-china-summit/
- United24 Media: https://united24media.com/war-in-ukraine/hours-after-meeting-putin-trump-presses-europe-over-military-aid-to-ukraine-2454

