Sự bùng nổ của Siêu Trí tuệ (AI) tại Đông Nam Á đang diễn ra với một tốc độ đáng kể. Bản tường trình thường niên e-Conomy SEA vừa được Google, Temasek và Bain & Company công bố cho biết khu vực này đã có khoảng 243 triệu người dùng AI tạo sinh (generative AI) chỉ trong vòng chưa đầy ba năm. Con số này tương đương với 58% lực lượng lao động, cho thấy mức độ tiếp nhận AI nhanh gấp bốn lần so với mạng internet trên điện thoại di động trước đây.
Tuy nhiên, một câu hỏi thú vị được đặt ra: Nếu ai cũng dùng AI, tại sao lợi tức từ việc bán các gói AI cá nhân lại thấp như vậy? Thực tế, chỉ có khoảng 1% đến 2% cư dân trong khu vực chịu trả tiền cho các gói ghi danh sử dụng AI cá nhân. Điều này nói lên một khoảng trống lớn giữa việc tiếp nhận công nghệ rộng rãi và việc người tiêu thụ trực tiếp chi tiền cho nó.
Thương mại điện tử và quảng cáo: Mỏ vàng thực sự của AI
Ông Florian Hoppe, một đối tác tại Bain & Company, giải thích rằng các công ty đã tìm ra những con đường khác để tạo ra giá trị thương mại từ AI, trải dài từ mua sắm trực tuyến đến quảng cáo kỹ thuật số. Thay vì buộc người dùng mua AI, các công ty đang âm thầm tích hợp AI vào những nền tảng quen thuộc:
- Các công ty sử dụng AI để cải thiện tỷ lệ chuyển đổi trong thương mại điện tử và giải quyết các câu hỏi thường gặp của khách hàng, cho phép nhân viên tập trung vào các công việc khác.
- Khoảng 69% người mua sắm đang sử dụng AI để so sánh các mặt hàng phức tạp như đồ điện tử.
- AI giúp các công ty tăng tỷ lệ chuyển đổi lên 10% so với năm trước và đẩy số tiền trung bình mỗi đơn hàng lên tới 75%.
Một ví dụ điển hình là nền tảng thương mại điện tử Shopee tại Đông Nam Á. Shopee hiện giải quyết khoảng 80% câu hỏi của khách hàng thông qua các chatbot AI, giúp cắt giảm 30% chi phí cho mỗi lần liên lạc với khách hàng so với năm trước. Trong lĩnh vực truyền thông trực tuyến, AI cũng mang lại một sự gia tăng đáng kể về tỷ lệ nhấp chuột và tỷ lệ chuyển đổi nhờ vào quảng cáo được tối ưu hóa. Các dịch vụ như du lịch trực tuyến, gọi xe và giao đồ ăn cũng đang hưởng lợi từ AI thông qua việc đặt chỗ bằng giọng nói và lập kế hoạch. Theo bản tường trình, thị trường du lịch trực tuyến dự kiến đạt 59 tỷ Mỹ kim, trong khi truyền thông trực tuyến và các dịch vụ gọi xe/giao đồ ăn cũng được phỏng định tăng trưởng mạnh mẽ.
Sự lạc quan thực tế và góc nhìn đa chiều
Theo ông Hoppe, người tiêu thụ tại Đông Nam Á có một sự “lạc quan thực tế” đối với AI, họ đón nhận công nghệ này vì những lợi ích thiết thực mang lại. Sự cởi mở này đang lan rộng; 75% người dùng sẵn sàng để các trợ lý AI tự động tìm kiếm giá cả tốt nhất và hoàn tất giao dịch mua sắm thay cho họ. Hơn thế nữa, niềm tin cũng đang gia tăng, với 62% người dùng cho biết họ tin tưởng các công cụ AI hơn so với một năm trước. Singapore hiện đang là một trong những quốc gia dẫn đầu sớm nhất trong khu vực về việc tiếp nhận AI.
Dù tốc độ tiếp nhận nhanh, mức độ sử dụng tính trên đầu người tại Đông Nam Á chỉ bằng khoảng 10% so với mức của Hoa Kỳ.
Bên cạnh sự hào hứng, trên các diễn đàn và mạng xã hội như Facebook, cộng đồng công nghệ Việt Nam cũng đưa ra những góc nhìn phản biện đáng chú ý. Nhiều ý kiến cảnh báo về tình trạng “chuyên môn nông cạn”, khi người dùng lạm dụng AI để làm đường tắt thay vì thực sự rèn luyện kỹ năng. Các dịch vụ làm bài tập bằng AI trong giáo dục, hay việc các công ty giao phó tài liệu hướng dẫn cho AI mà không kiểm duyệt kỹ, có thể dẫn đến những rủi ro lâu dài về phẩm chất tốt của công việc và năng lực tư duy. Điều này cho thấy rằng, để nền kinh tế số Đông Nam Á có thể vươn tới mốc 1 ngàn tỷ Mỹ kim vào năm 2035 như phỏng định, việc ứng dụng AI cần phải đi liền với sự phát triển trí tuệ cốt lõi của con người.
Nguồn tham khảo:
- Bản tường trình e-Conomy SEA 2026 của Google, Temasek và Bain & Company: https://www.bain.com/insights/e-conomy-sea-2026/
- Góc nhìn của cộng đồng công nghệ Việt Nam trên Facebook: https://www.facebook.com/TechRepublic/posts/vietnams-ai-adoption-jumps-to-26-but-most-adopters-are-still-experimenting/1470141528315519/

