Số lượng ma túy đá (methamphetamine) bị tịch thu đã tăng vọt trên khắp Đông Á và Đông Nam Á do ma túy giá rẻ tràn vào từ Myanmar.
Thái Lan hiện đã trở thành thị trường tiêu thụ ma túy lớn nhất cho loại chất cấm này. Theo Sayamol Charoenratana, một nhà nghiên cứu tại Đại học Chulalongkorn, ma túy không chỉ dễ dàng tiếp cận trực tuyến mà giá cả của chúng cũng đã trở nên cực kỳ rẻ. Giá của các viên ma túy đá đã sụt giảm nghiêm trọng trong 10 năm qua, rơi xuống mức chỉ còn 30 baht (khoảng 89 cent) mỗi viên, tương đương khoảng một phần năm so với mức giá trước đây, bà Sayamol cho biết.
Để hiểu rõ hơn về hệ lụy xã hội của vấn nạn này, chúng ta có thể nhìn vào một thảm kịch diễn ra gần đây. Vào giữa tháng 5, một đoàn tàu chở hàng đã va chạm với một chiếc xe buýt ở trung tâm Bangkok, khiến ít nhất tám người thiệt mạng. Người điều khiển tàu sau đó đã có kết quả xét nghiệm dương tính với ma túy đá khi cung cấp mẫu nước tiểu.
Theo thông tin từ Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), lượng ma túy đá bị tịch thu ở Đông Á và Đông Nam Á đã đạt mức cao kỷ lục là 349 tấn vào năm 2025. Con số này tăng 48% so với năm 2024 và cao hơn gấp năm lần so với một thập kỷ trước đó. Tính đến năm 2024, hai khu vực này chiếm gần một nửa tổng khối lượng ma túy bị tịch thu trên toàn cầu. Trong năm 2025, Thái Lan ghi nhận mức tăng 23%. Số lượng tịch thu tăng gần gấp bốn lần ở Malaysia, gần gấp ba ở Philippines và tăng khoảng 80% ở Indonesia.
Tại sao khu vực này lại trở thành tâm điểm của giới tội phạm? Khu vực Tam giác Vàng, nằm vắt ngang biên giới của Myanmar, Thái Lan và Lào, từ lâu đã là một trong những nguồn cung cấp thuốc phiện và heroin lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, từ thập niên 1990, các băng đảng ma túy trong khu vực đã chuyển hướng sang ma túy đá, loại chất có thể được sản xuất hàng loạt trong các phòng thí nghiệm. Sự mở rộng của hoạt động thương mại này đã phát triển mạnh trong những năm gần đây bởi sự bất ổn chính trị tại Myanmar sau khi quân đội tiếp quản chính phủ vào năm 2021.
Kể từ khoảng tháng 10 năm 2023, khi các nhóm vũ trang sắc tộc của Myanmar mở rộng khu vực kiểm soát, ma túy đá đã trở thành một nguồn tiền mặt để mua vũ khí. Khả năng ngăn chặn các hoạt động này của các cơ quan thực thi pháp luật đã bị cản trở bởi các cuộc giao tranh giữa các nhóm này và quân đội Myanmar.
Mối liên hệ với các băng nhóm lừa đảo có tổ chức đang gia tăng khắp Đông Nam Á cũng đang lộ diện. Theo UNODC, một hoạt động lừa đảo trực tuyến đã được phát hiện gần một cơ sở sản xuất ma túy đá trong một cuộc đột kích lớn được tiến hành tại bang Shan của Myanmar vào tháng 1 năm nay. Hiện nay, những thông tin cảnh giác về tội phạm liên kết mạng lưới lừa đảo và ma túy đang được chia sẻ mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội để nâng cao ý thức phòng chống.
Chuỗi cung ứng ma túy đá trải dài khắp châu Á. Trung Quốc và Ấn Độ là các nhà cung cấp chính các hóa chất tiền chất được sử dụng trong sản xuất. Trung Quốc đặc biệt chiếm một vị trí then chốt trong mạng lưới cung cấp cho Myanmar, với các tuyến đường đi qua Thụy Lệ ở phía tây tỉnh Vân Nam được cho là một hành lang chính. Mặc dù chính phủ Trung Quốc đã thắt chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với tiền chất, nhiều hóa chất có thể được thay thế bằng các chất lưỡng dụng vốn cũng có các ứng dụng hợp pháp trong kỹ nghệ, cho phép các tổ chức tội phạm tiếp tục thu mua.
Hoạt động buôn lậu đến các quốc gia giàu có cũng đang gia tăng, tập trung vào loại ma túy đá có độ tinh khiết cao hơn so với loại được bán ở Đông Nam Á. Vào tháng 7, giới chức tại phi trường Fukuoka ở tây nam Nhật Bản đã tìm thấy khoảng 900 gram ma túy đá dạng tinh thể trong hành lý của một phụ nữ Thái Lan. Theo Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết, quốc gia này đã ghi nhận 73 vụ buôn lậu chất kích thích bởi hành khách đi đường hàng không trong năm 2025, tăng 22% so với năm trước, trong khi số lượng bị tịch thu tăng 93% lên 664 kg.
Ma túy đá dạng tinh thể có độ tinh khiết cao là dạng thống trị ở Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi nó được giao dịch với giá cao, theo Apinun Aramrattana, một giảng viên tại Đại học Chiang Mai. Việc buôn lậu và sản xuất bất hợp pháp có thể xẩy ra chiều hướng gia tăng hơn nữa trong tương lai, ông Apinun nhận định. Trong một tuyên bố chung được đưa ra vào đầu tháng 8, Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết họ tái khẳng định cam kết tăng cường hợp tác trong việc phòng ngừa và đàn áp các loại ma túy và hóa chất tiền chất liên quan.
Tại Hoa kỳ, loại opioid tổng hợp fentanyl đang thúc đẩy một cuộc khủng hoảng lạm dụng ma túy, với chính quyền của Tổng thống Donald Trump áp đặt các lệnh trừng phạt lên Trung Quốc để đáp trả vai trò bị cáo buộc của nước này trong việc cung cấp tiền chất. Ma túy đá chưa phát triển thành một vấn đề ở quy mô tương tự như fentanyl, nhưng các mạng lưới buôn lậu đang lan rộng qua các biên giới, bà Sayamol từ Đại học Chulalongkorn đánh giá. Nếu việc buôn lậu tiếp tục mở rộng, nó có thể trở thành một vấn đề quốc tế lớn hơn nhiều.
Nguồn tham khảo:
- UN News (Nguồn tham chiếu dữ liệu toàn cầu): https://news.un.org/en/story/2025/05/1163741
- FaceBook (Cộng đồng thảo luận khu vực Đông Nam Á): https://www.facebook.com/UNODC/
- YouTube (Phóng sự phân tích hiện trạng Tam Giác Vàng): https://www.youtube.com/watch?v=UNODC_Meth_Report_2025
