Một chương trình áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mới tại thành phố Dallas, tiểu bang Texas, đang thu hút sự chú ý và tranh cãi lớn từ giới truyền thông lẫn cộng đồng dân cư.
Liệu bạn có cảm thấy thoải mái khi chiếc xe rác chạy qua nhà mình mỗi tuần không chỉ thu gom rác, mà còn âm thầm chụp ảnh toàn bộ khuôn viên trước nhà để phân tích và đánh giá mức độ gọn gàng?
Chương trình hoạt động như thế nào?
Từ tháng 4, chính quyền thành phố Dallas đã phối hợp với công ty công nghệ City Detect để lắp đặt các camera thông minh trên hệ thống xe rác. Hợp đồng có thời hạn 3 năm với tổng trị giá 2,5 triệu Mỹ kim.
- Cách thức thu thập: Camera được gắn bên phía tài xế của xe rác để có góc nhìn tốt nhất về phía các căn nhà. Khi xe lưu thông, hệ thống máy thu hình tự động chụp ảnh cảnh quan đường phố và sân vườn.
- Đánh giá hình ảnh: Máy tính ứng dụng AI sẽ phân tích các dấu hiệu như cỏ mọc rậm rạp, rác thải tràn ra vỉa hè, tường nhà có vết vẽ bậy, mái nhà hư hỏng hoặc cửa sổ vỡ.
- Chấm điểm: Mỗi căn nhà được quét sẽ nhận một “điểm số xuống cấp” (blight score) để chính quyền xếp loại độ sạch sẽ, tươm tấp.
Theo thông tin từ đài NBC địa phương, hơn 21.000 căn nhà tại Dallas đã bị chụp ảnh. Khoảng 1,800 “thông báo nhắc nhở” đã được gửi đến các chủ nhà có điểm số thấp như một lời báo động trước khi áp dụng các hình thức phạt tiền.
Suy nghĩ về hai mặt của vấn đề
Để hiểu rõ câu chuyện, chúng ta cần nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau:
- Mặt tích cực: Các công ty công nghệ đưa ra lập luận rằng AI giúp tự động hóa công việc kiểm tra đô thị. Nhờ đó, nhân viên thành phố không phải đi tốn thời gian rà soát từng con phố, tiết kiệm chi phí vận hành và ngân sách.
- Mặt trái về xã hội: Dữ liệu cho thấy các vi phạm bị phát hiện nhiều nhất lại tập trung ở khu vực phía nam Dallas — nơi có nhiều gia đình thu nhập thấp. Nghị viên thành phố Chad West đã lên tiếng cảnh báo rằng chương trình này có thể vô tình trở thành một “khoản thuế đánh vào người nghèo”, những gia đình vốn không có đủ tài chính hoặc thời gian để dọn dẹp sân vườn thường xuyên.
Tranh cãi về quyền riêng tư và làn sóng phản đối
Phía công ty City Detect giải thích rằng các camera hoạt động ở không gian công cộng nên không vi phạm pháp luật. Họ khẳng định hệ thống tự động làm mờ khuôn mặt người và biển số xe, đồng thời không chia sẻ dữ liệu cho cơ quan an ninh.
Tuy nhiên, mối lo ngại về việc thu thập dữ liệu cá nhân tự động đang gia tăng mạnh mẽ tại Hoa Kỳ. Người dân và nhiều tổ chức dân quyền ngày càng dè chừng với các thiết bị giám sát thông minh. Chẳng hạn như công ty Flock Safety — đơn vị cung cấp hệ thống đọc biển số xe tự động — đã gặp phản ứng gay gắt khi hơn 200 thành phố và quận hạt hủy hợp đồng do lo ngại cảnh sát tự ý theo dõi hành trình của người dân.
Tại Dallas, Nghị viên Chad West đã đề xuất cắt ngân sách cho chương trình này, nhưng ông đồng ý hoãn đề nghị để chờ phiên điều chỉnh và thảo luận chính thức của Hội đồng Thành phố.
Nguồn tham khảo:
- NBC 5 Dallas-Fort Worth (Báo chí địa phương Mỹ): https://www.nbcdfw.com
- City Detect Official Website (Trang thông tin chính thức của City Detect): https://www.citydetect.com
