BẮC KỲ DI CƯ
Hồi Sáu tui còn nhỏ, khoảng 9,10 tuổi gì đó, (không nhớ rõ), vẫn nghe trên đài phát thanh gì đó (cũng không nhớ rõ) do nam danh ca (không nhớ tên) hát bài này, Sáu tui “nhớ” là mình cứ cười hoài, và nghĩ thầm ông nhạc sĩ này vì mê quá, hóa ra tửng tửng (về sau, tình trạng này được bọn thanh niên chúng tui gọi là “man-cô đơn”).
Sáu tui vẫn nghĩ rằng việc “quên quên, nhớ nhớ, mơ mơ hồ hồ, ca ca hát hát, điên điên, rồ rồ” từ bản nhạc “Tôi bán đường tơ” của cố nhạc sĩ lừng danh Thẩm Oánh, là chuyện vui chơi, chọc ghẹo những anh chàng mê gái, mà không được gái mê, chứ còn mình thì làm sao mà quên mà mơ hồ được!
Bây giờ, già rồi mới thấy rằng cái bệnh “quên,” bệnh “mơ hồ” này là một vấn đề nan giải, không giỡn chơi được. Bản thân mình hay “quên búa xua” thì không nói gì, nhưng nhìn chung quanh, ngoài các ông bà già, thì thanh niên nam nữ, đều có những lúc quên bạo luôn.
Hồi Sáu tui còn đi làm, mấy đồng liêu người Mỹ cũng hay quên những việc làm quan trọng, có người chỉ bị nhắc nhở, nhưng có vị bị “văng ba tê” luôn, nghĩa là mất dóp, chỉ vì quên. Mấy đứa họ hàng con cháu tui, cũng thỉnh thoảng bị “quên” những việc cần làm. Nhưng rồi chúng lại “nhớ” liền. Có một câu nói mà Sáu tui nhớ mãi: “Nếu còn nhớ được là mình đã quên điều gì đó, thì trí nhớ còn tốt!”
Não bộ con người điều hành hai loại “nhớ”: a) Những ghi nhận lâu dài (Long term memories) như kỷ niệm và những xúc động, những hình ảnh khắc họa mạnh mẽ, b) Những ghi nhận ngắn hạn (Short term memories) như những chuyện vừa mới xảy ra.
Thường thì “Long term memories” sẽ tồn tại lâu, còn “short term memories” thì với người trẻ, khỏe mạnh, thì vẫn tinh tường và có thể biến thành “long term,” mãi mãi không quên, nhưng với người lớn tuổi, “short term memories” thường biến mất, chuyện mới xảy ra, mới nói đây mà vài phút sau lại quên lửng. Tuy nhiên, như Sáu tui nói ở trên, giới trẻ bây giờ cũng hay quên, chỗ chứa “short term memories” trong não bộ của chúng cũng không hoạt động đầy đủ. Theo khám phá mới về tâm lý cho thấy, hiện nay, giới trẻ cũng hay quên, vì chúng mắc bệnh “quên-thời-đại!”
Lý do:
1-Áp lực của công việc hay sự cố gắng nhồi nhét trí thức vào não bộ khi học tập hoặc lo lắng về việc làm khiến cho sinh hoạt của não bộ phải tận dụng hết khả năng, trở thành mệt mỏi, không còn có thể lưu trữ những thông tin mới.
2-Thiếu ngủ: Nhiều bạn trẻ hay thức khuya để làm việc, học tập, hoặc xem TV trễ, mà khi ngủ không đủ 8 tiếng một ngày, não bộ sẽ mệt mỏi, khiến hay quên.
3-Lạm dụng Computer, Laptop, Phone: các bạn trẻ thường quen làm việc với các dụng cụ điện tử này, và “lười” suy nghĩ, điều gì thắc mắc là gõ ngay lên máy, lên phone.. nên dần dần hoạt động của não teo lại.
4-Chế độ ăn uống không đầy đủ chất bổ, chất sắt, lại nhiều chất béo, các chất kích thích như uống nhiều rượu, bia cũng làm cho sinh hoạt não bộ giảm đi. Uống 2 ly cà phê một ngày hoặc uống các loại thức uống trong “lon” có chất kích thích khác, làm tim phải đập mạnh, não phải làm việc mạnh hơn để giải trừ các kết quả của các loại kích thích đó, nên dần dần thành mệt mỏi, do đó hay quên.
Như vậy, bệnh “quên thời đại” dễ chữa, nếu chỉ cần thay đổi chế độ ăn uống, thời gian ngủ, nghỉ, bớt lo lắng vu vơ và tập “suy nghĩ” chín chắn thì sẽ bớt hoặc hết ngay việc quên “short term memories.”
Nhưng bây giờ tới chuyện lớn hơn: Bệnh đãng trí của người lớn tuổi! Việc này tối quan trọng nhe.
Sáu tui đã từng có cơ hội đi thăm nhiều trung tâm hưu dưỡng (nursing homes), trung tâm cao niên (senior center), và trung tâm nuôi dưỡng người mất trí (Alzheimer), và thấy đau lòng quá! (Thật ra cũng vì sợ cho chính mình!) Những người già bị bệnh quên, từ nhẹ đến nặng, đều không sống bình thường như mọi người.
Người bị bệnh quên lãng, thì rất thơ ngây, hỏi và nói những câu như trẻ thơ. Nhìn khuôn mặt họ hớn hở, vui tươi như đứa trẻ, thấy lòng quặn thắt lại, cho dù họ vẫn sinh hoạt bình thường, chưa cần ai giúp vệ sinh. Nhưng khi đi thăm các trung tâm nuôi dưỡng những vị bị Alzheimer nặng thì trái tim như bị đá đè, nhiều khi thấy chân mình đứng không vững. Những phụ nữ đi lang thang trong hành lang, quần thì ướt sũng với các chất phế thải, những ông trung niên hay ông già thì ngồi ngơ ngác, nhìn lên trần nhà hay ra cửa sổ. Sáu tui cũng ngước nhìn lên Trời nhưng để hỏi: “Chúa ơi! Tại sao có những con người bị đau khổ hành hạ như thế này? Kiếp trước hay kiếp này, họ đã làm gì nên tội?”
Từ đó, Sáu tui lên mạng tìm hiểu được vài điều căn bản như sau:
1-Các yếu tố bệnh lý trong não: Điều này thì thường dân như Sáu tui và ngay cả các vị y sĩ, nếu không chuyên môn về bệnh này cũng không thể hiểu. Vậy thì đành dán cho cái nhãn là “Số Trời.”
2-Các yếu tố có thể làm mắc bệnh:
-Tuổi tác: người trên 65 tuổi có nguy cơ mắc bệnh. Tuổi càng cao thì sự lão hóa ở bộ não càng tăng.
-Di truyền: Thường thì gia đình, họ hàng có người từng bị Alzheimer thì có nguy cơ mắc bệnh nhiều hơn.
-Sự lo lắng thái quá về gia đình, tiền bạc, con cái cũng có thể làm não bộ tổn thương.
-Các bệnh cao huyết áp, tiểu đường, cao mỡ làm giảm lượng máu nuôi não, dễ làm cho trí nhớ suy giảm.
Sau khi biết được nguyên nhân, Sáu tui tìm gặp một số y sĩ, và nhận được một số kinh nghiệm chung chung về vấn đề Ngăn Ngừa bệnh Alzheimer (cho đến nay, y khoa vẫn chưa tìm ra phương pháp chữa trị):
1-Giữ huyết áp, độ mỡ trong máu ổn định. Không ăn thực phẩm quá mặn, không ăn nhiều da gà, da vịt nhất là da heo hoặc các thứ mỡ béo.
2-Tập thể dục, hít thở đều đặn, ngủ đủ giấc, ăn nhiều cá, rau xanh, và các loại đậu hột.
3-Tập sinh hoạt trí não nhẹ nhàng như sinh hoạt nhóm bạn cao niên, tập ca hát vui chơi, (không cần làm ca sĩ), học vẽ, học đàn, xem phim ca nhạc, phim tình cảm nhẹ nhàng. Không xem phim kích động, bạo lực.
Ngoài ra, việc sử dụng Vitamin B-12, Vitamin E, và Ginkgo Biloba có thể ngăn ngừa sự mất trí nhớ thì có một số tác dụng tốt, nhưng cũng cần thận trọng, nên hỏi bác sĩ gia đình của từng cá nhân. Chỉ người nào thiếu B12 thì có thể uống, nhưng những người có đầy đủ B-12 không nên uống thêm. Vitamin E cũng thế, nếu dùng thì ở dose thấp và không nên uống triền miên. Uống một thời gian lại nghỉ để cơ thể có thể nghỉ ngơi. Về Ginkgo Biloba thì chưa có chứng cứ khoa học là giúp trí nhớ, do đó nhiều vị y sĩ cho rằng cũng không hại, nhưng không bảo đảm là sẽ tăng cường trí nhớ.
Trên hết vẫn là tập thể dục, sinh hoạt thể chất và sinh hoạt văn hóa lành mạnh, “quẳng gánh lo đi,” thì sẽ cản trở được căn bệnh kinh khủng này.
Bắc Kỳ Di Cư
Tháng 11, 2026
Cùng một tác giả: https://www.toiyeutiengnuoctoi.com/category/tac-gia/q-to-z/chu-tat-tien/
