Cho đến ngày 13/11/2026, thính giả và các tổ chức cộng đồng tại Úc vẫn còn thời gian góp ý về bộ tiêu chuẩn mà đài truyền thông công cộng SBS dự định dùng để quyết định những ngôn ngữ được phục vụ trong những năm tới. Cuộc tham vấn mở từ ngày 5/10, trong khi lịch phát sóng mới và phương thức chuyển tải của từng ngôn ngữ phải đến tháng 9/2027 mới được công bố.
Đài SBS hiện cung cấp nội dung bằng hơn 60 ngôn ngữ. Đợt rà soát này diễn ra theo chu kỳ năm năm, gắn với cuộc kiểm kê dân số toàn quốc. Ban quản trị đài muốn nghe ý kiến công chúng trước khi có dữ liệu kiểm kê 2026, dự kiến được công bố từ tháng 6/2027 nhằm hoàn tất bộ tiêu chuẩn đánh giá trước khi áp dụng vào số liệu mới.
Đối với tiếng Việt, con số gần nhất đã có khá rõ ràng: kiểm kê 2021 ghi nhận 320.758 người nói tiếng Việt tại nhà, tăng từ 277.405 người năm 2016. Đây là ngôn ngữ phổ biến thứ ba trong các ngôn ngữ ngoài tiếng Anh được sử dụng tại gia đình ở Úc, sau tiếng Quan Thoại và tiếng Ả Rập.
Con số ấy vượt xa ngưỡng 25.000 người trong tiêu chuẩn thứ nhất của dự thảo SBS. Tuy nhiên, SBS còn xét khả năng sử dụng tiếng Anh, nhu cầu thính giả, nguồn lực và cách phân phối chương trình; vượt ngưỡng dân số không đồng nghĩa với được giữ nguyên giờ phát thanh.
Theo dự thảo, nhóm thứ nhất dành cho các ngôn ngữ có ít nhất 25.000 người sử dụng tại nhà, có xét thêm trình độ tiếng Anh so với mức bình quân toàn quốc. Nhóm thứ hai nhằm đáp ứng nhu cầu cao: mỗi cộng đồng phải có tối thiểu 1.000 người trên 20 tuổi, và SBS dự kiến chọn ít nhất 15 ngôn ngữ theo nhóm này. Trong cách chấm điểm, trình độ tiếng Anh và thời gian mới đến Úc chiếm 40% mỗi yếu tố; tình trạng sức khỏe và mức tham gia lực lượng lao động chiếm 10% mỗi yếu tố.
Nhóm thứ ba dành cho nhu cầu gắn kết xã hội mà hai nhóm trên có thể chưa phản ánh đầy đủ. SBS có thể xem xét tình trạng phân biệt đối xử, lượng người đến Úc qua chương trình nhân đạo tăng mạnh, hoặc khả năng tiếp cận các nguồn truyền thông chất lượng bằng chính ngôn ngữ ấy. Các yếu tố này không phải một bảng xếp hạng tự động cho từng cộng đồng.
Đằng sau những con số là lịch sử gần nửa thế kỷ của chương trình Việt ngữ. SBS bắt đầu phát thanh đa ngôn ngữ năm 1975 và đưa tiếng Việt vào chương trình từ năm 1977, khi những người tị nạn Việt Nam đang xây dựng cuộc sống mới trên đất Úc.
Trong phóng sự kỷ niệm 50 năm SBS năm 2025, bà Tâm Hạnh kể rằng thời mới đến Úc, bà thường ngồi bên chiếc máy may Singer để chờ nghe chương trình tiếng Việt. Sau này bà đặt hơn mười máy ghi âm trong nhà, lưu giữ hơn 2.000 cuộn băng cassette suốt hơn 30 năm, từ tin tức đến các chương trình lịch sử và khoa học.
Cũng trong phóng sự ấy, bà Nicky Chung, người đứng đầu Hội Phụ Nữ Việt Úc, nhớ cha mình luôn coi trọng một nguồn tin đáng tin cậy để gia đình hiểu và thích nghi với xã hội mới. Nhà giáo Khánh Thọ cho biết từng dùng những đoạn phát thanh về thời sự, lịch sử và văn hóa làm tài liệu dạy tiếng Việt. Với những người nghe ấy, chương trình không chỉ có mặt ở đầu máy radio mà còn đi vào bàn may, phòng khách và lớp học.
Nhưng thói quen tiếp nhận tin tức nay không còn gói trong giờ phát thanh cố định. SBS đang xem xét cả radio AM/FM, radio kỹ thuật số, truyền hình kỹ thuật số, nội dung trực tuyến và podcast. Một người lớn tuổi quen bật radio đúng giờ có thể có nhu cầu khác với người trẻ nghe lại chương trình trên điện thoại; người thông thạo tiếng Anh vẫn có thể tìm đến bản tin tiếng Việt để chia sẻ với cha mẹ hoặc ông bà. Dữ liệu về ngôn ngữ nói tại nhà không tự nó mô tả hết những cách sử dụng ấy.
SBS khẳng định chưa có danh sách ngôn ngữ cuối cùng và chưa đưa ra quyết định chấm dứt hay cắt giảm chương trình SBS Tiếng Việt. Bộ tiêu chuẩn chính thức dự kiến được công bố tháng 5/2027; sau khi đối chiếu với dữ liệu kiểm kê, đài sẽ công bố các dịch vụ sửa đổi vào tháng 9 và bắt đầu áp dụng từ tháng 12/2027. Ngay cả ngôn ngữ được tiếp tục phục vụ cũng có thể thay đổi giờ phát sóng hoặc nền tảng phân phối.
Công chúng có thể gửi ý kiến tại sbs.com.au/languageservicesreview trước ngày 13/11. SBS ưu tiên góp ý bằng tiếng Anh nhưng vẫn tiếp nhận ngôn ngữ khác và cho dịch độc lập. Người không nộp trực tuyến có thể gửi thư, đóng dấu bưu điện chậm nhất ngày 13/11, về SBS Audio Language Services Review, Locked Bag 028, Crows Nest NSW 1585.
Trong lúc đài SBS đang tính lại các kênh phát sóng của tương lai, hơn 2.000 cuộn băng của một thính giả vẫn lưu giữ âm thanh của những ngày đầu định cư.
Nguồn
https://www.sbs.com.au/aboutus/2026/10/06/sbs-invites-audiences-and-communities-to-help-shape-the-future-of-its-language-services/
https://www.sbs.com.au/language/english/en/article/language-services-review-2026-draft-selection-criteria/aely1nm43
https://www.sbs.com.au/language/english/en/article/sbs-language-services-review-frequently-asked-questions-faqs/rx7q5rvkj https://www.sbs.com.au/language/vietnamese/vi/podcast-episode/sbs-chuan-bi-danh-gia-cac-dich-vu-ngon-ngu-cong-chung-duoc-moi-dong-gop-y-kien/tfebhb081
https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/AUS
https://www.sbs.com.au/language/vietnamese/en/podcast-episode/not-just-for-me-why-tam-preserved-30-years-of-radio-programs-across-2-000-cassette-tapes/73eoviqa6
