Thẩm phán liên bang Noël Wise ngày 28 Tháng Tám ra phán quyết rằng chính quyền liên bang đã vi phạm Tu Chính Án thứ Nhất khi dùng các điều khoản di trú để thu hồi visa hoặc tìm cách trục xuất người không phải công dân Mỹ chỉ vì những phát biểu chính trị được Hiến Pháp bảo vệ.
Trong phán quyết dài 90 trang, Thẩm phán Wise đưa ra hai kết luận chính:
–Chính quyền không được dùng luật di trú để bịt miệng sinh viên: Dù là người nước ngoài mang visa, sinh viên vẫn có quyền tự do ngôn luận được Hiến pháp Mỹ bảo vệ. Việc chính quyền đe dọa thu hồi visa hoặc trục xuất chỉ vì họ bày tỏ quan điểm chính trị là trái hiến pháp.
–Luật di trú quá mơ hồ, dễ bị lạm dụng: Các điều khoản mà chính quyền đang dùng được viết chung chung đến mức muốn quy chụp ai vi phạm thế nào cũng được, điều này vi phạm quyền được đối xử công bằng của công dân theo luật pháp.
Phán quyết này là kết quả của vụ kiện do tờ báo sinh viên The Stanford Daily và một sinh viên quốc tế mang visa F-1 đứng ra kiện chính quyền liên bang.
Trước đó, chiến dịch thu hồi visa và trục xuất những người tham gia hoạt động ủng hộ Palestine hoặc chỉ trích Israel đã khiến bầu không khí tại Mỹ thêm căng thẳng. Tờ báo cho biết tình trạng này đã đẩy nhiều sinh viên quốc tế vào thế sợ hãi, buộc họ phải tự kiểm duyệt, ngưng viết bài, từ chối nhận đề tài, yêu cầu gỡ bài hoặc giấu tên để tránh bị trục xuất.
Phán quyết của Judge Wise đặt trọng tâm vào một điểm rộng hơn vụ tranh cãi về Israel và Palestine: người không phải công dân nhưng đang hiện diện hợp pháp tại Mỹ vẫn có quyền tự do ngôn luận. Chính phủ không thể lấy một quan điểm chính trị hợp pháp làm lý do để thu hồi visa hay mở thủ tục trục xuất chỉ vì không đồng ý với nội dung của quan điểm đó.
Điều này không có nghĩa sinh viên quốc tế được miễn các quy định di trú hoặc luật hình sự. Vi phạm điều kiện visa, phạm tội, hoạt động khủng bố hoặc những hành vi khác tạo thành căn cứ trục xuất độc lập vẫn có thể dẫn đến hậu quả về di trú. Phán quyết chỉ nhắm vào việc dùng chính nội dung của phát biểu hợp pháp làm căn cứ bất lợi.
Tòa tuyên bố các phần luật bị kiện vi hiến khi áp dụng đối với phát biểu được Hiến Pháp bảo vệ, nhưng không ban hành một lệnh cấm rộng trên toàn quốc. Judge Wise cũng bác yêu cầu về một số biện pháp cấm thi hành ở giai đoạn này.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là phán quyết của U.S. District Court for the Northern District of California, chưa phải phán quyết của tòa kháng án hay Tối Cao Pháp Viện. Chính phủ liên bang có quyền kháng cáo lên U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit, vì vậy tranh chấp pháp lý về phạm vi quyền tự do ngôn luận của sinh viên quốc tế có thể còn tiếp tục.
Nguồn:
https://stanforddaily.com/2026/08/29/stanford-daily-wins-free-speech-suit/
https://www.reuters.com/legal/government/judge-deals-blow-trump-moves-deport-pro-palestinian-activists-2026-08-29/
https://docs.justia.com/cases/federal/district-courts/california/candce/5%3A2025cv06618/454120/108
https://apnews.com/article/israel-protests-deportations-ideological-d3694ba08ab714eb9441ca51a83fa57f
