Hôm 15/6/2026, Sở Di Trú và Quan Thuế Hoa Kỳ (ICE) công bố tiêu chuẩn giam giữ mới, áp dụng cho các cơ sở do nhà thầu tư nhân hoặc nhà tù địa phương vận hành theo hợp đồng.
ICE nói những thay đổi nhằm “giảm gánh nặng cho các đơn vị vận hành trại giam.” Nhưng câu hỏi đáng đặt ra không phải là gánh nặng giảm cho ai — điều đó đã rõ — mà là: phần gánh nặng đó đi đâu, và ai phải gánh thay?
Theo tường thuật của hãng tin AP, hai thay đổi cụ thể trong chuẩn mới cho thấy câu trả lời: trách nhiệm và chi phí đang được chuyển từ nhà thầu sang chính người bị giam.
Hai thay đổi: ai nói, và ai được trả công
Thay đổi thứ nhất là về cách trại giam giao tiếp với người bị giam. Theo tiêu chuẩn mới, các cơ sở có thể dùng AI dịch máy hoặc AI tạo sinh trong những trao đổi xếp loại “không thiết yếu” — lúc tiếp nhận người mới, hoặc khi phản hồi khiếu nại.
Với nhà thầu, đây là cách giảm chi phí thông dịch viên. Nhưng với người bị giam, một khiếu nại về thuốc men, lịch tòa, hay liên lạc luật sư có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và hồ sơ di trú của họ. Nếu máy dịch sai, ai phải lãnh hậu quả?
Thay đổi thứ hai là về cách trại giam trả công cho người bị giam. Chương trình lao động trong trại đã tồn tại từ nhiều năm: trước đây, mức lương $1/ngày là mức tối thiểu — nhà thầu được phép trả cao hơn nếu muốn. Theo tiêu chuẩn mới, $1/ngày trở thành mức tối đa — nhà thầu bị cấm trả cao hơn con số đó. AP, dẫn lời bà Carmen Iguina Gonzalez (ACLU) cho biết.
Bà Dora Schriro, cựu giám đốc chính sách giam giữ của ICE thời Obama, gọi đây là “một sự ưu ái” cho nhà thầu tư nhân.
Cả hai thay đổi đều có chung một logic: nhà thầu được giảm chi phí và trách nhiệm, còn người bị giam nhận lại ít thông tin đáng tin cậy hơn, và không có cơ hội được trả công xứng đáng hơn.
Một hệ thống nằm ngoài tầm kiểm soát của tiểu bang
Hai thay đổi này không chỉ nằm trên giấy — chúng sẽ áp dụng ngay tại một hệ thống đã rất quy mô ở California. Tiểu bang hiện có tám cơ sở giam giữ ICE, đều do tư nhân vận hành, theo CalMatters — gồm California City (CoreCivic, 2.560 giường) và McFarland (GEO Group).
Điều cũng cần ghi nhận là số người bị giam tại California đã tăng 72% trong một năm, lên khoảng 5.337 người — nghĩa là càng nhiều người sẽ chịu tác động trực tiếp từ hai thay đổi trên.
California từng cố ngăn chặn mô hình này. Năm 2019, tiểu bang ban hành AB 32, cấm vận hành trại giam tư nhân vì lợi nhuận. Nhưng toàn thể Tòa Phúc Thẩm Khu Vực 9, trong vụ GEO Grp., Inc. v. Newsom (phán quyết 26/9/2022), đã bác luật này vì vi phạm Điều Khoản Tối Thượng của Hiến Pháp. Kết quả: tiểu bang California gần như không có công cụ pháp lý để chặn các trại tư nhân — và cũng không có quyền can thiệp khi liên bang tự nới lỏng chuẩn vận hành của chính các trại đó.
Nói cách khác, người bị giam ở California không chỉ chịu tác động trực tiếp từ tiêu chuẩn mới, mà còn thiếu hẳn một lớp giám sát từ chính tiểu bang nơi họ bị giữ.
Thêm rủi ro trên tình trạng số người chết đã tăng gấp đôi
Nếu hai thay đổi trên là rủi ro về mặt chính sách, thì một con số khác cho thấy rủi ro đó không còn là lý thuyết.
Theo phân tích của Reuters (17/6/2026), tỷ lệ tử vong trong các cơ sở giam giữ di trú đã tăng hơn gấp đôi từ khi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc — từ khoảng 1 ca tử vong trên mỗi 3.848 người bị giam mỗi năm, lên khoảng 1 ca trên mỗi 1.630 người bị giam mỗi năm.
Đã có 50 người chết kể từ Tháng Giêng, 2025; 21 trường hợp được phát giác sau khi người bị giam đã tử vong hoặc bất tỉnh — dấu hiệu cho thấy hệ thống giám sát y tế trong trại vốn đã thiếu hụt từ trước.
Đây chính là bối cảnh mà tiêu chuẩn mới ra đời: một hệ thống đã căng thẳng, đã có tỷ lệ tử vong tăng vọt, nay lại được nới lỏng thêm về giao tiếp và trách nhiệm tài chính. Khi lớp bảo vệ vốn đã mỏng, việc làm mỏng thêm — dù được gọi bằng cái tên hành chính như “giảm gánh nặng” — không còn là một điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần.
Gánh nặng giảm, nhưng cho ai?
Cần phải làm rõ là phần lớn người bị giam giữ trong các cơ sở này chưa hề bị kết án — họ đang chờ tòa di trú, xin tị nạn, hoặc đang chờ tại ngoại. Đây là những khu giam giữ dân sự, nhưng đời sống hằng ngày của họ vẫn nằm sau hàng rào, dưới quyền kiểm soát của ICE và các nhà thầu.
Với gia đình họ, câu hỏi rất cụ thể: thân nhân đang ở nơi như thế nào, có được chăm sóc y tế, thông dịch, và liên lạc luật sư kịp thời không?
Điều đáng nói là đây không phải một sự đánh đổi bắt buộc. Tiêu chuẩn mới ra đời chỉ một tuần sau khi Tổng Thống Trump ký gói chi tiêu thực thi di trú trị giá $70 tỷ đô la — trong đó ICE nhận hơn một nửa.
Theo AP, bà Claire Trickler-McNulty, cựu viên chức DHS/ICE, nói rằng với ngân sách dồi dào như vậy, cơ quan này hoàn toàn có thể dùng tiền để cải thiện điều kiện giam giữ — như bà từng làm dưới các đời chính quyền trước, khi dùng tiền dư để xây sân bóng đá và cải thiện khu thăm nuôi — thay vì chọn hạ chuẩn trên diện rộng.
Bà nhận xét: “Mục tiêu của họ là làm cho việc vận hành trại giam dễ dàng hơn cho các nhà thầu. Trọng tâm không còn là chăm sóc người bị giam.” Nói cách khác, ICE không thiếu tiền để làm khác đi — đây là một lựa chọn.
ICE gọi tiêu chuẩn mới là một cách giảm gánh nặng vận hành.
Xét theo từng thay đổi cụ thể — AI thay người thông dịch, lương bị khóa trần ở mức $1 một ngày, một hệ thống phình to mà tiểu bang không kiểm soát được, tỷ lệ tử vong đã tăng gấp đôi, và giờ thêm cả việc chọn hạ chuẩn dù không thiếu tiền — gánh nặng đó rõ ràng đã giảm, chỉ là không giảm cho người đang bị giam giữ ở trong trại.
Nguồn:
https://www.washingtontimes.com/news/2026/jun/16/ice-says-relaxed-detention-standards-reduce-burden-contractors/
https://apnews.com/article/5f87c9e1099cc70718a2a7f39fb7f9ff https://www.propublica.org/article/geo-group-ice-detainees-wage
https://www.reuters.com/legal/government/death-rate-ice-immigrant-detention-centers-more-than-doubles-under-trump-reuters-2026-06-17/
