Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), các chuyên gia khí tượng ghi nhận hiện tượng tăng nhiệt độ bất thường của bề mặt nước biển tại khu vực phía đông và trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Đây chính là dấu hiệu báo trước cho sự xuất hiện của chu kỳ El Niño.
Để hình dung một cách trực quan, hiện tượng này tương tự như một chiếc bếp lò khổng lồ đang âm thầm đun nóng bầu khí quyển toàn cầu. Cơ quan khí tượng Liên Hợp Quốc cho biết, các vùng biển rộng lớn gần xích đạo đang trải qua sự tăng nhiệt nghiêm trọng bên dưới bề mặt nước. Đáng chú ý, “hồ chứa nhiệt” này ghi nhận mức nhiệt độ cao hơn trung bình tới hơn 6 độ Celsius (tương đương 10,8 độ Fahrenheit).
Dự báo về mốc thời gian và xác suất xảy ra
WMO đã đưa ra các con số thống kê cụ thể về khả năng hình thành của đợt thiên tai này:
- 80% xác suất: Hiện tượng El Niño sẽ chính thức xuất hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8.
- 90% xác suất: Chu kỳ khí hậu siêu cấp này sẽ kéo dài ít nhất cho đến hết tháng 11.
Các mô hình tính toán từ mạng lưới khí tượng toàn cầu cho thấy đợt thiên tai này sẽ có cường độ “ít nhất là trung bình” và nhiều khả năng sẽ “đạt mức mạnh mẽ”.
Bóng ma lịch sử năm 1877 và bài học cho hiện tại
Liệu thế giới có đang quá lo lắng trước một hiện tượng tự nhiên mang tính chu kỳ? Câu trả lời nằm ở các số liệu lịch sử. Nhiều chuyên gia khí tượng quốc tế đã đặt hiện tượng thời tiết của năm nay lên bàn cân so sánh với thảm họa khí hậu lịch sử diễn ra vào năm 1877.
Góc nhìn lịch sử: Vào giai đoạn 1877–1878, một đợt “Siêu El Niño” với cường độ cực đại đã làm đảo lộn toàn bộ hệ thống khí hậu trái đất. Khối nhiệt khổng lồ từ Thái Bình Dương khi đó đã gây ra những trận hạn hán khốc liệt chưa từng có tại các khu vực châu Á, Brazil và châu Phi.
Hậu quả của đợt thiên tai năm 1877 là sư mất mùa khắp thế giới, dẫn đến nạn đói toàn cầu cướp đi sinh mạng của hơn 50 triệu người. Các nhà nghiên cứu đánh giá đây là một trong những thảm họa môi trường tồi tệ nhất trong lịch sử nhân loại. Ngày nay, dù khoa học kỹ thuật và hệ thống cảnh báo sớm đã tối tân hơn rất nhiều, nhưng sự kết hợp giữa hiện tượng El Niño và tình trạng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang khiến giới khoa học đặc biệt lo ngại.
Tác động đa chiều đến đời sống và kinh tế toàn cầu
Sự thay đổi của dòng hải lưu và nhiệt độ nước biển không chỉ là câu chuyện của ngành khí tượng, nó trực tiếp tác động đến túi tiền, bữa ăn và sức khỏe của từng người dân. Khi bầu khí quyển bị đốt nóng, các hình thái thời tiết sẽ bị phân hóa một cách cực đoan.
Bản đồ tác động dự kiến của El Niño:
| Khu vực địa lý | Hình thái thời tiết dự kiến | Hậu quả đối với đời sống & kinh tế |
| Nam Mỹ (vùng Amazon), Úc, Nam Á | Hạn hán kéo dài, thiếu hụt lượng mưa nghiêm trọng | Cháy rừng ở nhiều nơi, suy giảm sản lượng nông nghiệp (đặc biệt là lúa gạo) |
| Phía Nam Hoa Kỳ, Trung Á | Lượng mưa tăng đột biến, bão lũ nguy hiểm | Ngập lụt đô thị, hư hại cơ sở hạ tầng giao thông |
| Khu vực Thái Bình Dương | Điều kiện thuận lợi cho bão nhiệt đới | Đe dọa an toàn hàng hải và các vùng cư dân ven biển |
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã đưa ra lời cảnh báo đanh thép:
“Hiện tượng El Niño sẽ đổ thêm dầu vào lửa trong một thế giới đang nóng lên. Các tác động sẽ đánh mạnh hơn, tiến xa hơn và vượt qua các biên giới với tốc độ tàn phá chóng mặt.”
Sự bất ổn này đặt ra một bài toán nan giải cho chính phủ các nước trong việc bảo đảm nguồn cung năng lượng, bình ổn giá cả lương thực và chuẩn bị các phương án cứu cấp y tế công cộng phòng ngừa dịch bệnh phát sinh sau thiên tai. Việc chủ động lập kế hoạch hành động ứng phó ngay từ bây giờ là chìa khóa duy nhất để giảm thiểu tổn thất về người và của.
Nguồn tham khảo:
- Báo cáo phân tích về hiện tượng Siêu El Niño lịch sử: https://en.wikipedia.org/wiki/1877%E2%80%931878_El_Ni%C3%B1o_event
- Thông tin cảnh báo thời tiết từ WMO: https://wmo.int/media/news/wmo-likelihood-increases-of-el-nino
- Cập nhật từ diễn đàn phân tích khí hậu quốc tế: https://healthpolicy-watch.news/el-nino-conditions-will-lead-to-more-heatwaves-droughts-and-wildfires-over-next-few-months-warns-wmo/
- Đánh giá tác động kinh tế và nông nghiệp toàn cầu: https://www.theweathernetwork.com/en/news/weather/severe/the-super-el-nino-that-contributed-to-tens-of-millions-of-deaths
