Tháng Bảy là lúc nhiều người làm vườn ở Nam California nhìn luống rau xanh tốt rồi nổi hứng mua thêm cây giống, gieo thêm hạt mới. Nhưng thực tế, đây không phải là thời điểm nên “hăng máu” trồng lung tung.
Nhiệt độ tăng cao, nắng gắt kéo dài và độ ẩm thấp khiến cây phải dồn sức để tồn tại. Công việc quan trọng nhất của người làm vườn trong tháng này không phải là trồng them rau quả mà là giúp những cây đang có vượt qua đợt nóng của mùa Hè.
Theo các chuyên gia của hệ thống UC Master Gardener, tháng Bảy và Tháng Tám thường là giai đoạn nhu cầu nước của cây đạt mức cao nhất trong năm. Vì vậy, việc tưới nước, giữ ẩm và theo dõi sâu bệnh quan trọng hơn nhiều so với việc bổ sung thêm cây mới.
Tưới sâu vào buổi sáng
Một trong những sai lầm lớn của người làm vườn là tưới ít nhưng tưới nhiều lần trong ngày.
Cách làm này khiến rễ cây chỉ phát triển ở lớp đất mặt, nơi nóng nhất và khô nhanh nhất. Khi gặp đợt nóng kéo dài, cây dễ héo dù được tưới thường xuyên.
Thay vào đó, nên tưới thật sâu vào sáng sớm để nước thấm xuống vùng rễ. Đất được làm ướt sâu sẽ giúp cây chịu nhiệt tốt hơn và giảm thất thoát nước do bốc hơi.
Nếu sử dụng hệ thống tưới nước nhỏ giọt, nên kiểm tra đầu tưới thường xuyên vì mùa Hè là lúc các đầu nhỏ giọt bị nghẹt hoặc hư hỏng dễ gây thiếu nước cục bộ.
Phủ mulch để giữ hơi nước
Một lớp mulch dày khoảng 2–3 inch phủ quanh gốc có thể tạo khác biệt rất lớn trong những ngày nắng nóng.
Mulch có thể là dăm gỗ, lá khô, rơm hoặc compost đã hoai mục. Lớp phủ này giúp giảm bốc hơi nước, giữ nhiệt độ đất ổn định và hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với rau.
Khi phủ mulch, nên chừa một khoảng nhỏ quanh thân cây để tránh tình trạng thân bị ẩm liên tục dẫn đến bệnh.
Che nắng nhẹ khi nhiệt độ tăng cao
Nhiều loại rau mùa Hè vẫn thích nắng, nhưng khi nhiệt độ vượt quá 90–95°F trong nhiều ngày liên tiếp, cây có thể bị stress.
Những tấm lưới che nắng loại 30–40% thường đủ để giảm bớt sức nóng của nắng chiều mà vẫn cho cây nhận đủ ánh sáng. Điều này đặc biệt hữu ích với các luống cà chua đang mang trái hoặc các luống dưa đang ra hoa.
Không cần biến khu vườn thành nhà kính. Chỉ cần giảm bớt phần nắng gay gắt nhất trong ngày là cây đã dễ chịu hơn nhiều.
Cà chua: coi chừng sâu sừng
Cà chua (Tomato — Solanum lycopersicum) thường phát triển rất mạnh vào giữa mùa Hè, nhưng đây cũng là lúc xuất hiện sâu sừng cà chua (tomato hornworm).
Loài sâu này có màu xanh lá gần giống màu lá cây nên rất khó phát hiện. Nhiều người chỉ nhận ra khi cây bỗng nhiên bị ăn trụi lá chỉ sau vài ngày.
Theo hướng dẫn của UC IPM, dấu hiệu dễ nhận biết nhất là những viên phân màu xanh hoặc đen nằm dưới gốc cây. Nếu thấy chúng, hãy kiểm tra kỹ mặt dưới lá và các cành lớn.
Tin vui là trong vườn nhà, cách xử lý hiệu quả nhất thường chỉ là bắt bằng tay. Một vài con sâu sừng có thể gây thiệt hại đáng kể nếu không phát hiện sớm.
Dưa leo và bí ngòi: để ý bệnh phấn trắng
Dưa leo (Cucumber — Cucumis sativus) và bí ngòi (Zucchini — Cucurbita pepo) là hai loại cây thường gặp vấn đề phấn trắng (powdery mildew) vào giữa mùa hè.
Bệnh xuất hiện dưới dạng những mảng trắng như bột phủ trên mặt lá. Ban đầu chỉ vài đốm nhỏ, nhưng nếu thời tiết thuận lợi, bệnh có thể lan rất nhanh khiến lá vàng và giảm năng suất.
UC IPM khuyến cáo cần giữ khoảng cách thông thoáng giữa các cây để tăng lưu thông không khí, tránh làm ướt lá khi tưới và loại bỏ những lá bệnh nặng.
Nhiều người thấy vài đốm trắng rồi mặc kệ vì nghĩ cây vẫn ra trái. Đến lúc bệnh phủ gần hết giàn dưa thì đã quá muộn.
Đậu bắp: ngôi sao của mùa nóng
Trong khi nhiều loại rau bắt đầu mệt mỏi vì nhiệt độ cao, đậu bắp (Okra — Abelmoschus esculentus) lại bước vào thời kỳ sung sức nhất.
Đây là một trong những loại rau chịu nóng tốt nhất trong vườn hè Nam California. Chỉ cần đủ nước và được thu hoạch thường xuyên, cây sẽ tiếp tục ra trái trong nhiều tuần.
Nếu khu vườn có một loại rau đang tận hưởng cái nóng Tháng Bảy, rất có thể đó chính là đậu bắp.
Đừng bón quá nhiều phân đạm
Một phản ứng quen thuộc khi thấy cây chậm lớn là bón thêm phân.
Tuy nhiên giữa mùa Hè, đặc biệt trong thời gian nắng nóng kéo dài, bón quá nhiều đạm thường khiến cây đâm lá non mạnh nhưng lại dễ mất nước hơn và ít đậu trái hơn.
Với cà chua, dưa leo và bí ngòi, bộ lá xanh mướt chưa chắc là dấu hiệu tốt nếu số lượng hoa và trái giảm dần.
Trong phần lớn trường hợp, cây cần nước đều đặn và đất giữ ẩm tốt hơn là cần thêm phân.
Việc quan trọng nhất của Tháng Bảy
Nếu phải tóm tắt công việc làm vườn trong một câu, thì câu đó là:
Đừng cố làm cho cây lớn nhanh hơn. Hãy giúp cây bớt vất vả hơn.
Tưới sâu vào buổi sáng. Phủ mulch giữ ẩm. Che bớt nắng gắt. Kiểm tra sâu sừng trên cà chua. Theo dõi bệnh phấn trắng trên dưa leo và bí ngòi. Và đừng nóng ruột với bao phân trong tay.
Tháng Bảy không phải lúc chạy đua mở rộng khu vườn. Đây là lúc giữ cho khu vườn đang có tiếp tục sống khỏe để bước sang mùa thu với một đợt thu hoạch mới.
