Theo thông tin ghi nhận từ các hãng phân tích dữ liệu hàng hải quốc tế, lượng dầu thô xuất cảng của Mỹ trong tháng 5 năm 2026 đã tăng vọt lên mức kỷ lục 5,6 triệu thùng mỗi ngày. Con số này chính thức phá vỡ kỷ lục vừa được thiết lập trước đó vào tháng 4 là 5,2 triệu thùng mỗi ngày.
Tại sao các nước lại đổ xô mua dầu của Mỹ?
Điều gì đã thôi thúc các nhà lọc dầu từ khắp nơi trên thế giới chấp nhận trả chi phí vận chuyển đường biển xa xôi để mua dầu từ Mỹ?
Suy luận của các chuyên gia kinh tế dựa trên sự chênh lệch giá cả giữa hai loại dầu tiêu chuẩn: dầu WTI (Mỹ) và dầu Brent (Biển Bắc – tiêu chuẩn toàn cầu).
- Sự chênh lệch giá đáng kể: Do nguồn cung tại Trung Đông bị gián đoạn trầm trọng, giá dầu Brent tăng rất nhanh và bỏ xa giá dầu WTI. Có thời điểm vào tháng 3, giá dầu WTI rẻ hơn dầu Brent tới 20,69 USD/thùng — mức chênh lệch rộng nhất trong vòng 13 năm qua.
- Lợi ích kinh tế: Đến tháng 4 (thời điểm ký kết các hợp đồng giao hàng cho tháng 5), mức chênh lệch này quân bình ở khoảng âm 8,86 USD/thùng (so với mức âm 4,85 USD trước chiến tranh). Khi giá dầu nội địa của Mỹ rẻ hơn nhiều so với mặt bằng chung của thế giới, các nhà mua hàng quốc tế sẽ thấy việc mua dầu từ các hải cảng của Mỹ rồi thuê tàu chở về nước vẫn mang lại lợi nhuận cao hơn.
Những quốc gia nào tiêu thụ nhiều nhất?
Châu Á và Châu Âu là hai khu vực có mức nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ nhất từ quốc gia bờ bên kia Đại Tây Dương:
- Khu vực Châu Á: Ghi nhận lượng nhập khẩu đạt 2,45 triệu thùng/ngày, giữ vững vị trí dẫn đầu hai tháng liên tiếp. Trong đó, Nhật Bản — quốc gia vốn phụ thuộc hoàn toàn vào dầu mỏ Trung Đông — đã phải thay đổi chiến lược bằng cách nhập khẩu kỷ lục 808.000 thùng/ngày từ Mỹ (tăng 32% so với tháng trước).
- Khu vực Châu Âu: Đứng vị trí thứ hai với 2,4 bản phối phối đạt 2,4 triệu thùng/ngày. Đà tăng trưởng này được thúc đẩy bởi giá cước vận tải biển Đại Tây Dương ở mức thấp và sự thuận tiện về địa lý kinh tế. Trong đó, nước Ý thiết lập kỷ lục nhập khẩu riêng với 335.000 thùng/ngày. Nhiều quốc gia như Bulgaria, Croatia, Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp cũng trở thành các khách hàng xuyên Đại Tây Dương mới.
Đáng chú ý, trong tổng lượng dầu xuất cảng của Mỹ, có khoảng 283.000 thùng mỗi ngày (tương đương 5%) được trích từ Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR). Đây là một phần trong kế hoạch giải tỏa 172 triệu thùng dầu dự trữ của chính phủ Mỹ nhằm hạ nhiệt giá năng lượng đang leo thang.
Dự báo tiến trình hạ nhiệt trong giai đoạn tới
Dù có một tháng 5 bùng nổ, các chuyên gia quản trị rủi ro hàng hóa cho rằng xu hướng xuất khẩu này có thể sẽ giảm bớt kể từ tháng 6 do hai yếu tố chính:
- Hy vọng hòa giải làm thu hẹp khoảng cách giá: Những tín hiệu lạc quan về một kế hoạch hòa bình đã làm dịu bớt nỗi lo ngại về nguồn cung. Khoảng cách chênh lệch giữa giá dầu WTI và Brent đã thu hẹp lại, chỉ còn khoảng âm 6 USD/thùng vào đầu tháng 6, khiến việc mua dầu Mỹ không còn lợi thế lớn như trước.
- Xu hướng giữ dầu lại trong nước: Khối lượng tồn kho dầu WTI tại Mỹ hiện đang ở mức thấp. Điều này thúc đẩy các doanh nghiệp giữ lại dầu ở các kho chứa nội địa thay vì đem đi bán ra nước ngoài. Các tổ chức năng lượng phỏng định khối lượng xuất khẩu dầu của Mỹ sẽ giảm bớt khoảng 1 triệu thùng/ngày trong tháng 6, xuống mức quân bình 4,9 triệu thùng/ngày và tiếp tục giảm còn 4,60 triệu thùng/ngày trong tháng 7.
Các góc nhìn từ các chuyên gia
Sự kiện xuất khẩu dầu kỷ lục của Mỹ đã thu hút rất nhiều phân tích đa chiều từ các chuyên gia. Các nhà phân tích năng lượng từ Houston chia sẻ đồ thị cho thấy số lượng tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) được thuê cho tháng 6 đã giảm ít nhất 10 chuyến so với tháng 5, minh chứng cho thấy đà xuất khẩu đang chậm lại đúng như dự báo.
Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về việc chính phủ Mỹ liên tục trích xuất kho dự trữ chiến lược (SPR). Lliệu hành động này có làm suy yếu an ninh năng lượng quốc gia của Mỹ về lâu dài hay không khi tình hình chiến sự tại Iran vẫn còn nhiều biến động phức tạp.
Nguồn tham khảo:
- Hãng thông tấn Reuters (Mỹ/Anh): https://www.reuters.com
- Công ty phân tích dữ liệu năng lượng toàn cầu Kpler: https://www.kpler.com
- Tổ chức theo dõi dòng chảy hàng hải Vortexa: https://www.vortexa.com
- Báo cáo phân tích kinh tế của ngân hàng Federal Reserve Bank of Dallas: https://www.dallasfed.org
- Chuyên trang phân tích chính sách năng lượng Bruegel (Châu Âu): https://www.bruegel.org
