Hãy tưởng tượng một kho hàng khổng lồ bị đóng khóa trong suốt nhiều tháng trời, đột ngột được mở cửa trở lại trong vòng 60 ngày. Bạn sẽ làm gì? Chắc chắn suy nghĩ đầu tiên của bất kỳ ai cũng là phải tìm cách vận chuyển hàng hóa ra ngoài nhanh nhất có thể nhằm thu hồi vốn liếng. Đây chính là tình huống hiện tại của Iran khi quốc gia này đang gấp rút chuyển đi số dầu thô ước tính trị giá lên tới 8,5 tỷ USD ngay sau khi Hoa Kỳ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt.
Theo các phân tích hình ảnh từ vệ tinh Sentinel-2 của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu do hãng tin Nikkei thực hiện, các hoạt động hàng hải xung quanh đảo Kharg – trung tâm xuất cảng dầu mỏ chính của Iran – đã đột ngột gia tăng mạnh mẽ. Hình ảnh vệ tinh cho thấy sự xuất hiện của ba tàu lớn được cho là tàu chở dầu đậu tại bến cảng phía tây, một khu vực vốn không hề có bóng dáng con tàu nào trong suốt hơn một tháng trước đó do lệnh phong tỏa hàng hải của quân đội Mỹ.
Một ví dụ cụ thể về hành động này là chiếc tàu chở dầu mang tên Impalas, di chuyển dưới sự bảo hộ của cờ Sao Tome và Principe. Vào lúc 3 giờ sáng thứ Ba theo giờ địa phương, con tàu này đã từ từ rời bến cảng phía tây đảo Kharg với khoang chứa gần như đầy ắp khoảng 2 triệu thùng dầu thô. Tính đến đêm cùng ngày, hệ thống định vị ghi nhận tàu Impalas đang di chuyển qua vùng biển ngoài khơi Qatar và hướng về phía eo biển Hormuz. Thông tin điểm đến từ hệ thống nhận dạng tự động của tàu ghi chú rõ: “Thủy thủ đoàn Trung Quốc trên tàu”.
Tại sao Hoa Kỳ lại đưa ra quyết định bất ngờ này?
Vào thứ Hai, chính quyền Washington thông báo tạm thời miễn trừ lệnh trừng phạt đối với việc bán và vận chuyển dầu mỏ cũng như các sản phẩm dầu khí của Iran trong thời hạn 60 ngày. Đây là một phần của thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa hai bên được ký kết trước đó. Hoa Kỳ cũng cam kết sẽ gỡ bỏ hoàn toàn mọi biện pháp trừng phạt nếu hai quốc gia đạt được thỏa thuận cuối cùng sau tiến trình thương thảo kéo dài 60 ngày này. Do quân đội Mỹ đã phong tỏa các hải cảng của Iran từ giữa tháng 4, lượng dầu tồn đọng trên đảo Kharg và trên các tàu cũ kỹ là rất lớn. Do đó, khi lệnh cấm được tạm gỡ bỏ, Tehran phải lập tức hành động.
Theo thông tin từ bà Claire Jungman, giám đốc bộ phận rủi ro hàng hải tại công ty Vortexa (Vương quốc Anh), ước tính có khoảng 69 triệu thùng dầu thô của Iran đang chờ được giao nhận. Con số này có thể tăng lên tới 122 triệu thùng nếu tính cả số dầu được chuyên chở bởi các tàu thuộc “đội tàu bóng đêm” của Iran. Với mức giá dầu thô Dubai dao động quanh ngưỡng 70 USD/thùng, nếu bán sạch lượng dầu tích trữ này, Iran có thể thu về khoản lợi tức tương đương 8,5 tỷ USD.
Những rủi ro và góc nhìn đa chiều từ dư luận
Tuy nhiên, liệu kế hoạch này có hoàn toàn suôn sẻ? Câu hỏi này vẫn đang khiến giới quan sát quốc tế đau đầu. Các lệnh trừng phạt hoàn toàn có thể quay trở lại nếu các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran bị bế tắc hoặc đổ vỡ. Mặc dù phía Hoa Kỳ tuyên bố Iran đã đồng ý cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thanh tra các cơ sở hạt nhân, nhưng phía Tehran đã lên tiếng phủ nhận điều này. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cũng đã cảnh báo nghiêm khắc rằng ông sẵn sàng hành động cứng rắn nếu Iran không tôn trọng thỏa thuận.
Sự kiện này đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận trên các mạng xã hội, nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra:
- Góc nhìn kinh tế: Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định việc tăng nguồn cung dầu từ Iran sẽ giúp bình ổn giá năng lượng toàn cầu, vốn đang leo thang do xung đột.
- Góc nhìn địa chính trị: Ngược lại, nhiều người bày tỏ sự hoài nghi về tính bền vững của lệnh ngừng bắn này. Họ đặt câu hỏi liệu 60 ngày có đủ để hai bên giải quyết những bất đồng sâu sắc đã kéo dài từ năm 1979 đến nay, hay đây chỉ là một khoảng lặng ngắn trước một đợt căng thẳng mới.
Tiến trình đàm phán trong hai tháng tới sẽ là câu trả lời chính xác nhất cho tương lai của thị trường năng lượng cũng như cục diện chính trị tại Trung Đông.
Nguồn tham khảo:
- Nikkei Asia: https://asia.nikkei.com
- Seeking Alpha: https://seekingalpha.com/news/4605689-us-authorizes-iranian-oil-sales-for-60-days-as-part-of-peace-deal
- BNN Bloomberg: https://www.bnnbloomberg.ca/business/economics/2026/06/23/the-daily-chase-us-rolls-back-sanctions-on-iranian-oil/
- NPR / KRCU Public Radio: https://www.krcu.org/2026-06-23/u-s-lifts-sanctions-on-irans-oil-as-part-of-the-interim-agreement
- Investing.com: https://www.investing.com/analysis/oil-sells-off-as-us-eases-sanctions-on-iran-200682586
