Trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 2 Tháng Sáu tại California, Dân biểu Liên bang Derek Tran đang tạm dẫn đầu tại Địa Hạt 45 — một địa hạt có đông cử tri gốc Việt và Á Châu tại Orange County và Los Angeles County.
Theo kết quả chưa chính thức của California Secretary of State, tính đến 3:15AM Thứ Tư, ngày 3/6, ông Derek Tran được 50,265 phiếu, khoảng 49.7%, đứng đầu trong sáu ứng cử viên. Người tạm đứng thứ nhì là ông Chuong Vo — cựu Thị Trưởng Cerritos và cựu cảnh sát viên — với 16,465 phiếu, khoảng 16.3%.
Các ứng cử viên còn lại gồm Chi “Charlie” Nguyen (12.5%), Tom Vo (9.6%), Mark Leonard (6.8%) và Amy Phan West (5.1%).
Kết quả, đương nhiên, vẫn còn có thể thay đổi đáng kể. Tính đến đêm bầu cử, Orange County ghi nhận tỷ lệ cử tri đi bầu chỉ khoảng 21.7% — tức chưa đến 1/4 cử tri ghi danh. Phần lớn phiếu qua thư, phiếu tạm thời, và phiếu cần xác minh vẫn chưa được kiểm.
Theo KQED, sẽ chưa có bức tranh rõ ràng về tổng số phiếu còn lại cho đến Thứ Tư hoặc Thứ Năm tuần này — và phiếu bầu qua thư được đóng dấu bưu điện trước ngày bầu cử vẫn có thể được nhận và tính đến ngày 9/6.
Trong đêm bầu cử, tỷ lệ của ông Derek Tran có lúc được các bảng kết quả trực tuyến ghi trên 52%. Đến 3 giờ sáng, khi các đợt phiếu mới được cập nhật, tỷ lệ này giảm xuống dưới 50%.
Điều này không có nghĩa là phiếu của ứng cử viên bị “mất,” mà chỉ phản ảnh cách California kiểm và công bố phiếu theo từng đợt. Những lá phiếu được kiểm trước và sau có thể đến từ những khu vực khác nhau, nhóm cử tri khác nhau, hoặc loại phiếu khác nhau.
Chưa thể đoán ai sẽ thắng
Trong đêm, khi số phiếu của ông Derek Tran vượt ngưỡng 50%, nhiều người đã cho rằng điều này khiến ông sẽ chắc chắn đắc cử.
Và đây là điều mà nhiều cử tri dễ nhầm: một ứng cử viên đạt trên 50% trong vòng sơ bộ không có nghĩa là người ấy sẽ đương nhiên đắc cử.
California áp dụng hệ thống “top two primary” cho các chức vụ dân cử liên bang và tiểu bang — trong đó có chức dân biểu Hạ Viện — nghĩa là hai người có số phiếu cao nhất, bất kể đảng nào, sẽ tiếp tục vào tổng tuyển cử vào ngày 3/11/2026.
Địa Hạt 45 đặc biệt được cộng đồng Việt theo dõi vì bao gồm nhiều khu vực quen thuộc với cử tri gốc Việt, trong đó có Westminster, Garden Grove, Cerritos, Buena Park và một số thành phố lân cận.
Ông Derek Tran, thuộc Đảng Dân Chủ, thắng ghế này năm 2024 sau một cuộc đua sít sao với cựu Dân Biểu Michelle Steel — cách biệt chỉ 653 phiếu. Ông là người Mỹ gốc Việt đầu tiên đại diện cho địa hạt có Little Saigon.
Năm nay, cuộc bầu cử sơ bộ tại Địa Hạt 45 có thêm một yếu tố đáng chú ý: năm trong sáu ứng cử viên đều là người gốc Việt hoặc có liên hệ gần gũi với cộng đồng Việt.
Điều này cho thấy vị thế chính trị của Little Saigon đã thay đổi rõ rệt so với những thập niên trước. Câu chuyện không còn chỉ là cộng đồng Việt có người ra tranh cử hay không, mà là có nhiều khuôn mặt cùng muốn đại diện cho một địa hạt có trọng lượng chính trị ngày càng lớn.
Điều gì sẽ xảy ra?
Nếu thứ hạng hiện nay không thay đổi, cuộc đua Tháng Mười Một sẽ là giữa ông Derek Tran và ông Chuong Vo. Tuy nhiên, vẫn cần thận trọng vì kết quả còn sơ bộ. Các quận sẽ cập nhật kết quả vào khoảng 5 giờ chiều các ngày 3, 4, 5, 8, 9, 10, 11, 12, 16, 18, 24 và 26 Tháng Sáu. Kết quả chính thức sẽ được chứng nhận vào ngày 10 Tháng Bảy, 2026.
Ba điều cử tri nên theo dõi trong những ngày tới: ông Derek Tran có tiếp tục giữ khoảng cách dẫn đầu lớn hay không; ông Chuong Vo có giữ được vị trí thứ nhì hay không; và khoảng cách giữa người thứ nhì với các ứng cử viên còn lại có đủ an toàn khi phiếu tiếp tục được kiểm hay không.
Dù kết quả cuối cùng ra sao, cuộc đua tại Địa Hạt 45 đã cho thấy một điều rõ ràng: lá phiếu của cử tri gốc Việt tại Little Saigon không còn là phần phụ của chính trị California. Nó nằm ngay trong một địa hạt cạnh tranh, được cả hai đảng theo dõi, và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân quyền lực tại Hạ Viện Hoa Kỳ.
Từ nay đến Tháng Mười Một, cuộc đua này sẽ không chỉ là chuyện giữa hai ứng cử viên.
Nó cũng là câu hỏi rộng hơn về hướng đi chính trị của cộng đồng Việt: chọn ai đại diện, chọn tiếng nói nào, và chọn cách nào để quyền lợi địa phương được nghe rõ hơn tại Washington.
Tham khảo
https://dp.electionresults.sos.ca.gov/returns/us-rep/district/45
https://www.nbclosangeles.com/news/local/orange-county-westminster-vietnamese-american-house-district-45/3890764/
https://www.kqed.org/elections/results
https://patch.com/california/orange-county/real-time-results-orange-county-primary-election-2026
