Bộ Tài chánh Hoa Kỳ đã công bố danh sách trừng phạt mới nhắm vào các quan chức an ninh cấp cao và mạng lưới “ngân hàng bóng đêm” của Iran. Hành động này diễn ra khi số người chết trong các cuộc biểu tình đã vượt quá con số 2,500 và Tổng thống Trump đang cân nhắc các biện pháp quân sự.
Vào thứ Năm, ngày 15/1/2026, Hoa Kỳ đã chính thức áp đặt các lệnh trừng phạt mới lên hàng loạt quan chức và thực thể Iran. Đây là phản ứng trực tiếp đối với cuộc đàn áp tàn bạo nhắm vào những người biểu tình đang đòi quyền tự do và an sinh kinh tế tại quốc gia này.
Cuộc đàn áp đẫm máu
Theo Hãng tin Các nhà Hoạt động Nhân quyền (HRANA), tình hình tại Iran trong ba tuần qua là vô cùng bi thảm: Hơn 18,000 người đã bị bắt giữ và ít nhất 2,515 người đã thiệt mạng.
Tại tỉnh Ilam, sự tàn ác đã lên đến đỉnh điểm khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tấn công vào cả bệnh viện, bắn hơi cay và đạn kim loại vào khu vực điều trị, hành hung bệnh nhân và nhân viên y tế. Tại những nơi khác, gia đình nạn nhân bị ép buộc phải lên truyền hình nói dối rằng người thân của họ là “tử vì đạo” cho chính quyền, nếu không sẽ không được nhận lại thi thể.
Ai nằm trong danh sách trừng phạt?
Bộ Tài chánh Hoa Kỳ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Trump, đã nhắm vào các “kiến trúc sư” của chiến dịch bạo lực này:
- Ali Larijani: Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SCNS). Ông được xem là một trong những lãnh đạo đầu tiên kêu gọi sử dụng bạo lực để dập tắt các yêu sách chính đáng của người dân.
- Các chỉ huy quân sự: Bao gồm các tướng lãnh của Lực lượng Thực thi Pháp luật (LEF) và IRGC tại các tỉnh Lorestan và Fars, nơi xảy ra nhiều vụ thảm sát dân thường.
- Nhà tù Fardis: Nơi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ mô tả là “phụ nữ phải chịu đựng sự đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo và hạ nhục”.
Cắt đứt dòng tiền: Mạng lưới “Ngân hàng bóng đêm”
Một điểm nhấn quan trọng trong đợt trừng phạt này là việc đánh vào túi tiền của chế độ Tehran. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Ngoại quốc (OFAC) đã liệt kê 18 cá nhân và tổ chức tham gia vào mạng lưới “ngân hàng bóng đêm” (shadow banking).
Câu hỏi đặt ra là: Mạng lưới này hoạt động như thế nào?
Thay vì giao dịch trực tiếp và bị phát giác, Iran sử dụng các công ty bình phong tại nước ngoài để rửa tiền bán dầu:
- Ngân hàng Melli và Ngân hàng Shahr: Đứng sau điều hành.
- Công ty bình phong: Các công ty như Empire International Trading FZE và HMS Trading FZE (tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất – UAE), hay Golden Mist PTE. Ltd. (tại Singapore) được dựng lên để ngụy trang các giao dịch.
- Mục đích: Số tiền thu được từ tài nguyên thiên nhiên, thay vì dùng để cứu nền kinh tế đang lụn bại vì lạm phát, lại được dùng để tài trợ cho việc đàn áp dân chúng và hỗ trợ các nhóm khủng bố.
Bộ trưởng Tài chánh Scott Bessent tuyên bố: “Hoa Kỳ đứng vững sau lưng người dân Iran… Chúng tôi sẽ sử dụng mọi công cụ để nhắm vào những kẻ đứng sau sự áp bức độc tài.”
Căng thẳng quân sự leo thang
Tình hình không chỉ dừng lại ở kinh tế. Tổng thống Trump đang cân nhắc các hành động quân sự.
Hoa Kỳ đã ra lệnh di tản nhân sự khỏi căn cứ lớn nhất ở Trung Đông.
Vương quốc Anh tạm thời đóng cửa tòa đại sứ tại Tehran.
Chủ tịch Quốc hội Iran đe dọa sẽ tấn công Israel và các tàu bè, căn cứ của Hoa Kỳ nếu bị tấn công.
Tòa Bạch Ốc khẳng định “mọi lựa chọn đều nằm trên bàn”, và cảnh báo sẽ có hậu quả nghiêm trọng nếu việc giết chóc tại Iran không dừng lại.
Theo: POLITICO & U.S. Department of the Treasury
