Vào thứ Năm, ngày 19 tháng 02 năm 2026, nhóm các bộ trưởng tài chính của các quốc gia thành viên EU (ECOFIN) đã thêm Quần đảo Turks và Caicos cùng với Việt Nam vào Phụ lục I – danh sách các khu vực pháp lý không hợp tác về thuế.
Danh sách này là gì và tại sao nó quan trọng?
Để hiểu rõ hơn, chúng ta hãy nhìn lại lịch sử của danh sách này. Được thiết lập lần đầu vào năm 2017, đây là nỗ lực của EU nhằm khuyến khích các quốc gia khác trên thế giới áp dụng khái niệm quản trị thuế tốt.
Danh sách này khác biệt hoàn toàn với danh sách của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) vốn liên quan đến các tiêu chuẩn chống rửa tiền (AML). Danh sách của EU bao gồm các quốc gia không tuân thủ các tiêu chuẩn về thuế của khối này hoặc không thực hiện đúng các cam kết với EU trong thời hạn đã định.
Các tiêu chuẩn liên quan bao gồm:
- Sự minh bạch về thuế.
- Đánh thuế công bằng.
- Thi hành các tiêu chuẩn quốc tế được thiết kế để ngăn chặn xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận.
Những tiêu chuẩn này liên kết chặt chẽ với các cơ quan quốc tế như Diễn đàn OECD về các Hoạt động Thuế Có hại (OECD FHTP).
Việc nằm trong danh sách đen không chỉ là chuyện “mất mặt” về ngoại giao. Nó mang lại những hậu quả thực tế rất nghiêm trọng:
- Kiểm soát gắt gao hơn: Các giao dịch tài chính từ Việt Nam sang EU sẽ bị soi xét kỹ lưỡng hơn, tốn nhiều thời gian và chi phí hơn.
- Mất nguồn vốn: Việt Nam có thể mất quyền tiếp cận một số quỹ hỗ trợ phát triển và đầu tư từ EU.
- Thiệt hại uy tín: Các nhà đầu tư ngoại quốc thường e ngại rót vốn vào những quốc gia nằm trong danh sách đen vì sợ rủi ro pháp lý và tai tiếng.
Tại sao Việt Nam và Quần đảo Turks và Caicos bị đưa vào danh sách?
Đối với Quần đảo Turks và Caicos, họ bị thêm vào danh sách sau cuộc họp của ECOFIN vào ngày 17 tháng 02 năm 2026. Nguyên nhân xuất phát từ những lo ngại do OECD FHTP nêu ra liên quan đến việc thi hành các yêu cầu về thực chất kinh tế tại khu vực này.
ECOFIN ghi nhận rằng khu vực này “tạo điều kiện cho các cơ cấu và sự sắp xếp ở hải ngoại nhằm thu hút lợi nhuận mà không có thực chất kinh tế, bằng cách không thực hiện tất cả các hành động cần thiết để bảo đảm việc thi hành hiệu quả các yêu cầu về thực chất.” Nói một cách dễ hiểu, họ cho phép các công ty mở ra chỉ để né thuế mà không có hoạt động kinh doanh thật sự.
Đối với Việt Nam, việc bị đưa vào danh sách diễn ra sau khi Diễn đàn Toàn cầu về Minh bạch và Trao đổi Thông tin về Thuế (Diễn đàn Toàn cầu) của OECD thực hiện một cuộc rà soát. Kết quả cho thấy Việt Nam đã không đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết cho việc trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu (EOIR). Điều này có nghĩa là khi EU yêu cầu cung cấp thông tin về thuế để phục vụ việc kiểm tra, Việt Nam chưa có hệ thống hoặc quy trình đủ tốt để đáp ứng.
Những thay đổi khác trong danh sách
Cũng trong đợt này, EU đã loại bỏ Fiji, Samoa và Trinidad và Tobago khỏi danh sách Phụ lục I, vì các quốc gia này hiện đã tuân thủ các tiêu chuẩn quản trị thuế.
Hiện tại, danh sách Phụ lục I bao gồm mười khu vực pháp lý:
- American Samoa
- Anguilla
- Guam
- Palau
- Panama
- Nga
- Quần đảo Turks và Caicos
- Quần đảo Virgin thuộc Mỹ
- Vanuatu
- Việt Nam
Danh sách Phụ lục II: Những nơi đang hợp tác
Ngoài ra, còn có một danh sách thứ hai gọi là Phụ lục II. Đây là danh sách các khu vực pháp lý “hợp tác”, nghĩa là những nơi mà EU công nhận đã cam kết cải tổ luật pháp để tuân thủ các tiêu chuẩn quản trị thuế tốt.
Tại cuộc họp tháng Hai, ECOFIN đã đưa Antigua và Barbuda cùng Seychelles ra khỏi danh sách này, vì cả hai đã nhận được đánh giá tích cực từ Diễn đàn Toàn cầu OECD về hệ thống trao đổi thông tin thuế của họ. Cả hai nơi này đã hoàn thành các cam kết của mình.
Danh sách Phụ lục II hiện bao gồm: Belize, Quần đảo Virgin thuộc Anh, Brunei, Eswatini, Greenland, Jordan, Montenegro, Morocco và Thổ Nhĩ Kỳ.
EU sẽ cập nhật danh sách này hai lần một năm, với lần sửa đổi tiếp theo dự kiến vào tháng 10 năm 2026. Đây là thời điểm mà Việt Nam cần nỗ lực giải quyết các vấn đề tồn đọng để có thể được đưa ra khỏi danh sách này.
Nguồn tham khảo:
https://www.reuters.com/business/eu-adds-turks-caicos-vietnam-tax-havens-list-2026-02-17
https://www.nationthailand.com/news/world/40062724
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5869-2026-INIT/en/pdf
