Vào thứ Hai, ngày 9 tháng 3 năm 2026, một nhóm hơn 20 sinh viên Đại học Havana đã tổ chức một cuộc biểu tình kéo dài nhiều giờ. Sự kiện này rất hiếm khi xẩy ra ở Cuba. Nhóm sinh viên bày tỏ sự tức giận trước tình trạng các lớp học gián đoạn liên tục. Nguyên nhân chính đến từ việc Hoa Kỳ phong tỏa nguồn dầu mỏ, khiến hệ thống điện lưới của Cuba gần như sụp đổ.
Chúng ta hãy thử suy nghĩ xem: Làm thế nào bạn có thể học tập khi không có điện và không có mạng Internet? “Không ai trong chúng tôi muốn thức dậy sớm trong bóng tối, pha một bình cà phê và ngồi đây dưới ánh nắng mặt trời,” Anabel Oliva, một sinh viên 20 tuổi đại diện nhóm, giải thích. “Nhưng chúng tôi không có cách nào khác.” Những sinh viên này ngồi dưới cái nắng gay gắt của buổi sáng, che ô và tranh luận cùng một số giáo sư và nhân viên hành chánh. Các giáo viên đã đến ngay sau khi cuộc biểu tình ngồi bắt đầu.
Vì sao tình trạng lại trở nên tồi tệ như vậy? Vào tháng 1, Hoa Kỳ đã cắt đứt các chuyến hàng chở dầu từ Venezuela. Hành động này tàn phá hệ thống điện vốn đã suy yếu của Cuba, khiến đảo quốc cạn kiệt nhiên liệu. Tình trạng thiếu năng lượng gây ra hàng loạt trở ngại ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày:
- Mạng lưới giao thông đình trệ.
- Nguồn cung cấp thực phẩm thiếu hụt.
- Hệ thống mạng viễn thông liên tục mất tín hiệu.
Để đối phó, giới chức Cuba công bố một số biện pháp từ tháng 1, bao gồm việc học từ xa giống như thời kỳ đại dịch COVID-19. Họ khẳng định những biện pháp này sẽ bảo đảm quá trình học tập liên tục. Tuy nhiên, sinh viên nhận thấy những biện pháp đó chưa đủ tốt và họ quyết định lên tiếng.
Ban đầu, lực lượng an ninh đại học cấm sinh viên ngồi trên các bậc đá ở lối vào chính của Đại học Havana. Họ dùng một sợi dây dài và một tấm biển mang dòng chữ “Không đi qua, không ngồi” để chặn lối vào. Tuy nhiên, nhóm sinh viên vẫn quyết tâm bước lên các bậc thang và vượt qua sợi dây. Lực lượng bảo vệ lập tức chạy đến ngăn cản.
Thật ngạc nhiên, Thứ trưởng Giáo dục Đại học Modesto Ricardo Gomez đã xuất hiện và ra lệnh cho lực lượng bảo vệ lùi lại. Ông Gomez nói với các phóng viên rằng sinh viên có những lo lắng chính đáng. Ông đổ lỗi cho chính quyền Trump thắt chặt các lệnh trừng phạt khiến các vấn đề ngày càng nghiêm trọng. Thứ trưởng nhấn mạnh nhà trường sẽ không trừng phạt những người tham gia biểu tình. “Các em có mối bận tâm và chúng tôi đang giải quyết điều đó. Mọi chuyện sẽ luôn như vậy,” ông Gomez nói.
Sau đó, nhóm sinh viên đi vào trường cùng các viên chức và giáo viên để tiếp tục đối thoại. Giáo sư Jose Julian Diaz chia sẻ rằng những tình huống đặc biệt này đòi hỏi hai bên phải lắng nghe nhau. Một sinh viên giấu tên quả quyết trước ống kính máy quay rằng họ sẽ tiếp tục biểu tình nếu nhà trường không giải quyết thỏa đáng. Cậu sinh viên nói: “Chúng tôi sẵn sàng đối thoại để trình bày yêu cầu. Nhưng nếu cuộc đối thoại không mang lại kết quả, chúng tôi sẽ lại ngồi xuống đây.”
Những cuộc biểu tình tại Cuba thường rất hiếm. Hiến pháp năm 2019 của Cuba cho phép công dân quyền biểu tình, nhưng cơ quan lập pháp vẫn đang trì hoãn một đạo luật quy định chi tiết về quyền này. Điều đó đặt những người xuống đường vào một tình thế pháp lý không rõ ràng.
Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, khủng hoảng năng lượng tàn phá mọi khía cạnh của đời sống. Hãy thử tưởng tượng, trên các con phố chính của thủ đô, người dân phải đi bộ ròng rã để đến nơi làm việc hay đi mua sắm. Chính phủ hạn chế xăng vô cùng khắt khe: mỗi chiếc xe hơi chỉ được phép đổ 20 lít. Để đổ được bình xăng, tài xế phải trải qua một tiến trình ghi tên lấy hẹn vô cùng phức tạp, có thể kéo dài nhiều tuần lễ.
Cuối tuần qua, tại hội nghị thượng đỉnh ở Florida, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ dồn sự chú ý vào Cuba sau khi cuộc chiến với Iran kết thúc.
“Những thay đổi lớn sẽ sớm đến với Cuba,” ông Trump phát biểu, đồng thời cho biết hai bên đang tiến hành các cuộc đàm phán cấp cao.
Tuy nhiên, chính phủ Cuba chưa hề xác nhận thông tin về các cuộc gặp gỡ này. Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đã chỉ trích hội nghị thượng đỉnh này là “nhỏ bé, phản động và thực dân kiểu mới.”
Nguồn tham khảo:
