Hệ thống Xe lửa Long Island (LIRR) đã ngừng hoạt động hoàn toàn sau khi cuộc thương lượng giữa năm nghiệp đoàn lao động và Cơ quan Giao thông Đô thị (MTA) đổ vỡ. Đây là cuộc đình công đầu tiên của mạng lưới này sau 32 năm, khiến gần 300.000 hành khách kẹt lại và gây ra sự xáo trộn kinh tế nghiêm trọng cho vùng New York.
Tổn thất kinh tế khổng lồ
Ông Thomas DiNapoli, Kiểm soát viên Tiểu bang, đã báo động rằng mỗi ngày cuộc đình công kéo dài sẽ làm tiêu tán khoảng 61 triệu đô la hoạt động kinh tế của khu vực. Tại sao con số này lại lớn đến thế?
Chúng ta hãy suy nghĩ về mối liên kết căn bản giữa Long Island và Thành phố New York. Hơn 321.000 người dân từ Long Island làm việc cho các doanh nghiệp tại phố Wall và trung tâm Manhattan. Họ tạo ra khoảng 59,1 tỷ đô la lợi tức hàng năm. Khi các đoàn tàu ngừng chạy, sự tắc nghẽn trên các xa lộ và việc gián đoạn làm việc tại nhà đe dọa trực tiếp đến 227 triệu đô la thu nhập mỗi ngày của người lao động.
Ngoài ra, cuộc đình công còn đe dọa đến hàng ngũ công nhân tại các nhà máy ở miền Tây và miền Trung tiểu bang New York. Đây là nơi sản xuất toa xe và thiết bị cho MTA. Nếu ngân sách của MTA gặp khó khăn vì đình công, các hợp đồng sản xuất này có thể tan thành mây khói.
Nguyên nhân của sự bế tắc
Tại sao các nghiệp đoàn lại quyết định ngừng làm việc? Câu trả lời nằm ở vấn đề lương bổng.
- Các công nhân LIRR đã không được tăng lương kể từ năm 2022.
- Họ yêu cầu mức tăng 5% cho năm 2026 để bù đắp chi phí sinh hoạt đắt đỏ.
- MTA chỉ đồng ý tăng 3% cho các năm trước đó và muốn đưa mức tăng của năm 2026 ra phân xử trọng tài.
Ông Janno Lieber, Chủ tịch MTA, nói rằng cơ quan không thể đáp ứng yêu cầu 5% vì điều đó sẽ buộc họ phải tăng giá vé thêm 8%. Ngược lại, các nghiệp đoàn cho rằng MTA đang quản trị kém và đẩy công nhân vào thế không còn lựa chọn nào khác.
Thứ Hai hỗn loạn và các giải pháp tạm thời
Trong ngày làm việc đầu tiên của tuần, hàng ngàn người đã tập trung tại ga Penn để biểu tình với khẩu hiệu: “Không hợp đồng, không phục vụ!”. Để giải quyết tình hình, Thống đốc Kathy Hochul hối thúc các doanh nghiệp cho phép nhân viên làm việc tại nhà.
Đối với những nhân viên thiết yếu, tiểu bang đã triển khai các phương án thay thế:
- Xe đưa đón khẩn cấp: Chạy miễn phí từ bảy địa điểm ở Long Island đến các ga tàu điện ngầm ở Queens.
- Tăng cường cảnh sát: Thị trưởng Zohran Mamdani điều động lực lượng để giữ trật tự và ngăn chặn việc các bãi xe tăng giá bất hợp lý.
Dù vậy, Thống đốc Hochul khẳng định bà không thể tạm dừng “phí tắc nghẽn” (congestion pricing) để hỗ trợ người lái xe, vì luật liên bang không cho phép tiểu bang tự ý thay đổi quy định này.
Tranh cãi chính trị
Cuộc đình công cũng trở thành đề tài tranh luận giữa các phe phái. Thống đốc Hochul kể rằng hành động của chính quyền Tổng thống Trump khi cắt ngắn quá trình hòa giải vào năm ngoái đã dẫn đến hậu quả hôm nay. Trong khi đó, ông Donald Trump và các chính trị gia đối lập lại cho rằng bà Hochul đã không đủ mạnh mẽ để giữ cho các đoàn tàu hoạt động đúng tiến trình.
Hiện tại, các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp tục nhưng chưa đạt được sự đồng lòng. Nếu tình trạng này kéo dài, phẩm chất tốt của hệ thống giao thông và sự ổn định kinh tế của toàn vùng sẽ còn gặp nhiều trở ngại đáng nhớ.
Tham khảo thêm:
https://www.cnn.com/2026/05/16/business/long-island-rail-road-strike
https://www.news10.com/capitol/economic-impact-lirr-shutdown
