Chiều Chủ Nhật, 30/8/2026, nghệ sĩ múa gốc Việt Johnny Huy Nguyễn sẽ trở lại sân khấu ODC Theater ở San Francisco với Burn, solo dài khoảng 30 phút trong khuôn khổ State of Play Festival.
Sau đêm khai mạc 28 Tháng Tám, tờ San Francisco Chronicle trong bài đăng ngày 29 Tháng Tám xem tác phẩm này là khoảnh khắc nổi bật nhất của festival năm nay, khi Nguyễn kéo một đường nối từ chiến tranh Việt Nam tới Gaza, Iran và Sudan.
Burn kết hợp contemporary dance, những chuyển động chịu ảnh hưởng võ thuật và phần lời do chính Nguyễn trình bày. Nhưng câu chuyện của tác phẩm không nằm ở kỹ thuật múa. Nó bắt đầu từ điều Nguyễn đã nhận lại từ gia đình: chiến tranh, rời bỏ quê hương và một đời sống được dựng lại sau biến cố đó.
ODC giới thiệu Nguyễn là nghệ sĩ múa đa ngành người Việt, con của người tị nạn, hiện sống và làm việc tại vùng San Francisco.
Trong một cuộc phỏng vấn trước đây với KULARTS, anh kể mẹ mình rời Việt Nam một mình bằng thuyền. Chiếc thuyền hết nhiên liệu giữa biển trước khi được một tàu đánh cá cứu. Bà gặp cha anh sau khi sang Bắc Mỹ rồi lập gia đình.
Với Burn, Nguyễn không giữ câu chuyện ấy trong phạm vi ký ức Việt Nam. Trong phần giới thiệu chương trình, anh ghi tên Hòa Thượng Thích Quảng Đức, Nhất Chi Mai và quân nhân Mỹ Aaron Bushnell trong số những người mà tác phẩm tưởng niệm. San Francisco Chronicle cho biết phần lời của Nguyễn đi qua những câu chuyện về phản kháng, tự thiêu và bạo lực, từ Việt Nam đến Gaza, Iran và Sudan.
Trên sân khấu, những câu chuyện đó được nối với nhau bằng chính cơ thể người múa. Nguyễn có lúc bật lên bằng những động tác mang dấu vết võ thuật, có lúc giữ người lộn ngược trong những tư thế kéo dài. Cuối tác phẩm, anh nằm trên một giàn củi bằng gỗ. Hình ảnh lửa xuyên suốt Burn vừa gợi hủy diệt, vừa gắn với ý tưởng mà ODC dùng để giới thiệu tác phẩm: những di sản của chiến tranh, cưỡng bức di dời và bạo lực có thể để lại thứ gì cho thế hệ sau.
Điểm đáng chú ý ở Burn là Việt Nam không xuất hiện như một ký ức tách biệt. Với nhiều gia đình Việt ở hải ngoại, chiến tranh thường là câu chuyện của cha mẹ: đã ra đi thế nào, đã mất gì, đã bắt đầu lại ra sao. Nguyễn mang ký ức ấy đi thêm một bước. Điều gia đình anh từng trải qua trở thành cách anh nhìn những bi kịch đang diễn ra ở nơi khác.
Vì vậy Gaza, Iran hay Sudan không phải những địa danh được ghép thêm vào một tác phẩm về Việt Nam. Chúng đứng trong cùng một mạch của chiến tranh, bạo lực, phản kháng và sự hy sinh. Từ một câu chuyện rất riêng của gia đình tị nạn Việt Nam, Burn mở ra một câu hỏi rộng hơn về việc ký ức của một dân tộc có thể làm thay đổi cách ta nhìn nỗi đau của một dân tộc khác hay không.
Đó cũng là một hướng đi khác với câu hỏi căn cước quen thuộc của người Việt thế hệ sau. Nguyễn không chỉ hỏi mình là người Việt hay người Mỹ, hay còn giữ lại bao nhiêu phần của quê hương cha mẹ. Tác phẩm của anh đặt câu hỏi về việc phải làm gì với lịch sử đã được trao lại cho mình.
Nguyễn đã làm nghệ thuật tại Bay Area nhiều năm, với các tác phẩm xoay quanh gia đình, căn cước, nam tính, mất mát và di sản giữa các thế hệ. Anh từng trình diễn với Lenora Lee Dance Company, KULARTS và nhiều nhóm nghệ thuật khác; tác phẩm của anh cũng từng xuất hiện tại Asian Art Museum và United States of Asian America Festival. Năm 2022, anh nhận Isadora Duncan Dance Award.
State of Play năm nay diễn ra từ 27 đến 30 Tháng Tám, quy tụ chín nghệ sĩ hoặc nhóm nghệ sĩ. ODC ghi Burn là một work in progress. Sau đêm khai mạc, San Francisco Chronicle đã chọn solo của Nguyễn làm khoảnh khắc định hình festival năm nay.
Một người con của người tị nạn Việt Nam không quay về quá khứ chỉ để kể lại quá khứ. Nguyễn mang lịch sử ấy theo mình, đặt nó cạnh những hình ảnh đang đến mỗi ngày từ Gaza, Iran, Sudan và những nơi khác. Ở đó, Việt Nam không đứng riêng. Nó trở thành một phần của cách anh nhìn thế giới hôm nay.
Nguồn:
